Spacerzyska od Lwru do Konkordii znajdują się nieco na północny zachód od geometrycznego (i historycznego) centrum Paryża (Île de la Cité).
Postanowiliśmy rozpocząć naszą wędrówkę tuż przed muzeum Luwru, niedaleko Piramidy. Po kilku godzinach spędzonych w zawsze tętniącym życiem i hałaśliwym Luwrze, miło jest spokojnie pospacerować po ogrodach Tuileries, przemierzając od wschodu na zachód ogrody Karuzeli i Tuileries, by dotrzeć w końcu do placu Zgody.
Ta wędrówka prowadzi ponadto do licznych miejsc, w których można zrobić zakupy – takich jak Carrousel du Louvre, ulica Rivoli, ulica Saint-Honoré oraz ulica Royale.
Spacer od Luwru do Placu Zgody – oaza spokoju w sercu tętniącej życiem dzielnicy
Spacer od Luwru do Placu Zgody omija zatłoczone ulice, pozostając jednocześnie w samym sercu Paryża. Wije się przez ogród Tuileries, a także prowadzi przez Plac Vendôme, bastion luksusowej jubilerki i zegarmistrzostwa.
Na trasie: 17 punktów wartych uwagi
Punkt startowy przy Luwrze jest wyjątkowy, niedaleko Piramidy. Punkt docelowy na Placu Zgody nie ustępuje mu uroku. Jednak 17 pośrednich punktów, które wybraliśmy, również zasługują na uwagę:
Niektóre ze względu na swoją historię (Łuk Triumfalny na Carrousel, ogród Tuileries, pałac Tuileries);
Inne ze względu na współczesny urok (Carrousel du Louvre, muzeum Sztuk Dekoracyjnych i jego działy moda, tekstylia oraz reklama);
A także świat luksusu i jubilerstwa (plac Vendôme);
Nie zapominając o dwóch historycznych kolumnach po drodze: kolumnie Vendôme (plac Vendôme) i obelisku z Luksoru (plac Zgody)!
Po drodze, przerwy na relaks, orzeźwienie lub posiłek
Gdy dopadnie Cię głód, ochota na drinka, lody, ciastko czy po prostu pora lunchu – wybór jest szeroki. Blisko dwadzieścia punktów gastronomicznych rozlokowanych wzdłuż trasy.
Spacer kończy się na historycznym placu Zgody
Ta krótka przechadzka, zaledwie 600 m w linii prostej, którą można odbyć w mniej niż 2 godziny, rozpoczyna się przy Luwrze i kończy na placu Zgody. Ożywia wspomnienie dawnego pałacu Tuileries i prowadzi przez plac Vendôme, serce wysokiej jubilerki i zegarmistrzostwa.
🗺️ Interaktywna mapa spaceru
Atrakcje trasy spacerowej od Luwru do placu Zgody
Przydatna przerwa na początek spaceru: Restauracja Le Relais du Louvre – 3 Rue du Louvre, 75001 Paryż
1. Pałac Luwr (Budynek)
rue de Rivoli
75001 Paryż
Dostęp
Główny wjazd do muzeum znajduje się w środku dziedzińca Napoleona, pod Piramidą.
Dostępny jest również, w określonych warunkach, wejście od strony przejścia Richelieu, które łączy dziedziniec Napoleona z placiem Palais-Royal, a dla wszystkich odwiedzających także od strony centrum handlowego Carrousel du Louvre, gdzie znajduje się także podziemny parking dla autokarów.
Aby równomiernie rozłożyć ruch odwiedzających pomiędzy wejściami, muzeum podaje na swojej stronie internetowej aktualny czas oczekiwania przy poszczególnych wejściach.
Metro: Linie 1 i 7, stacja „Palais-Royal / Musée du Louvre” oraz linia 14, stacja „Pyramidy” – lista stacji metra
Autobusy: 21 24 27 39 67 48 68 69 72 95 oraz OpenTour
RER: linie A i B, stacja Châtelet - Les Halles – Plan pociągów RER
Batobus: przystanek Louvre, nabrzeże François Mitterranda
Vélib w pobliżu muzeum: nr 1015: 2 place A. Malraux, nr 1023: 165 rue Saint-Honoré, nr 1014: 5 rue de l'Echelle, nr 1013: 186 rue Saint-Honoré
Parking: ul. avenue du général Lemonier, codziennie w godz. 7:00–23:00.
Można dotrzeć do muzeum Luwru z dworca Musée d'Orsay – stacja Musée d'Orsay RER C (po drugiej stronie Sekwany, przejść przez most Pont Royal lub Carrousel) – ok. 400 m spacerem
Krótki opis
Zanim stał się Luwrem, był to zamek rozpoczęty w 1190 roku przez króla Filipa Augusta. Przez wieki był wielokrotnie przebudowywany:
W 1515 roku król Franciszek I przebudował dawną twierdzę w renesansowy pałac.
W 1594 roku Henryk IV podjął wielki projekt połączenia pałacu Luwru z zamkiem Tuileries dwiema długimi galeriami poświęconymi kolekcjom sztuki króla.
W XVII wieku gust króla zwrócił się w stronę francuskiego klasycyzmu: Ludwik XIV preferował regularny i monumentalny projekt autorstwa Claude’a Perraulta.
Tuż za nim, dziedziniec kwadratowy, obecnie otwarty na miasto, wieczorami jest subtelnie oświetlony (otwarty od 7:30 do 24:00 latem i od 8:45 do 22:00 zimą).
Stając się muzeum w 1793 roku, Luwr przeszedł swoje ostatnie przemiany za Drugiego Cesarstwa, wraz z ukończeniem galerii położonych po obu stronach dziedzińca Napoleona.
Gdy jednak trwały prace nad połączeniem pałacu Luwru z sąsiednim pałacem Tuileries, ten ostatni został celowo podpalony przez komunardów podczas powstania w 1871 roku.
W 1981 roku „Wielki Luwr” stał się jednym z wielkich projektów podjętych przez prezydenta Mitterranda. Skrzydło Richelieu (po północnej stronie, przy ulicy Rivoli), wówczas jeszcze zajmowane przez Ministerstwo Finansów, zostało włączone do muzeum. Ministerstwo przeniesiono do obecnej siedziby przy nabrzeżu Bercy. Powierzchnia muzeum wzrosła z 30 000 m² do 55 000 m².
Pełny opis: kliknij na Budowa Luwru przez 8 wieków – 13 królów
Proponujemy Państwu Piramidę Luwru (patrz poniżej) jako punkt wyjściowy spacerów „od Luwru”.
2. Piramida Luwru
Cour Napoléon
75001 Paryż
Architekci: Leoh Ming Pei (projekt Piramidy) oraz Michel Macary (projekt Carrousel du Louvre)
Współrzędne Piramidy Luwru (główne wejście do muzeum) – Cour Napoléon, Paryż 75001
Dojazd
Główne wejście do muzeum znajduje się w środku dziedzińca Napoleona, pod Piramidą.
Możliwy jest również dostęp, w określonych warunkach, od strony przejścia Richelieu, które łączy dziedziniec Napoleona z placem Palais-Royal, a dla wszystkich odwiedzających – od centrum handlowego Carrousel du Louvre, gdzie znajduje się również podziemny parking dla autokarów.
Aby równomiernie rozdzielić zwiedzających pomiędzy wejścia, muzeum podaje na swojej stronie internetowej aktualny czas oczekiwania przy poszczególnych wejściach.
Metro: Linie 1 i 7, stacja „Palais-Royal / Musée du Louvre” oraz linia 14, stacja „Pyramides” – Lista stacji metra
Autobus: 21 24 27 39 67 48 68 69 72 95 oraz OpenTour
RER: linie A i B, stacja Châtelet – Les Halles
Batobus: przystanek Louvre, nabrzeże François Mitterranda
Vélib w pobliżu muzeum: nr 1015: 2 plac A. Malraux, nr 1023: 165 ul. Saint-Honoré, nr 1014: 5 ul. de l'Echelle, nr 1013: 186 ul. Saint-Honoré
Parking: ul. Avenue du Général Lemonier, codziennie w godz. 7:00–23:00.
Do muzeum Luwr można również łatwo dotrzeć z dworca Musée d'Orsay – RER C (po drugiej stronie Sekwany), oddalonego o 450 m przez mosty Royal lub Carrousel
Krótki opis
W latach 1981–1999 w Pałacu Luwru prowadzono gruntowne prace modernizacyjne, znane pod nazwą Wielki Luwr. Piramida była częścią tych prac.
Piramida Luwru to szklano-metalowa konstrukcja znajdująca się na środku dziedzińca Napoleona w muzeum Luwru w Paryżu. Stanowi główne wejście do muzeum. Została uroczyście otwarta przez prezydenta Francji François Mitterranda 4 marca 1988 r. (dwa miesiące przed wyborami prezydenckimi w 1988 r.!) i po raz drugi 29 marca 1989 r. przez tego samego prezydenta. Prace ukończono jednak dopiero cztery lata później, w 1993 r. Kto wie, dlaczego zrobiono aż dwie inauguracje „z wyprzedzeniem”?
Decyzja o budowie Piramidy była wynikiem walki o wpływy: najpierw wybór sino-amerykańskiego architekta, a następnie kształt proponowanej budowli – nowoczesnej w historycznym kontekście.
Zastosowana technologia była nowatorska i odważna. Metalowa konstrukcja Piramidy Luwru, która podtrzymuje szklane pokrycie, wykonana jest ze stali i aluminium i waży 200 ton. Składa się z 95-tonowej stalowej struktury i aluminiowej ramy o masie 105 ton.
Ostatecznie zbudowano nie jedną, a aż pięć piramid, w tym jedną odwróconą (znajdującą się nad Carrousel du Louvre).
Pełny opis: kliknij na Piramidę Luwru
3. Muzeum Luwr
9 rue de Rivoli
75001 Paryż
Współrzędne Piramida Luwru (Główne wejście do muzeum) – Cour Napoléon, Paryż 75001
Główne wejście do muzeum znajduje się w środku dziedzińca Napoleona, pod Piramidą.
Możliwy jest również dostęp, w określonych warunkach, przez przejście Richelieu, które łączy dziedziniec Napoleona z Placiem Palais-Royal, a dla wszystkich odwiedzających także z centrum handlowego Carrousel du Louvre, gdzie znajduje się podziemny parking dla autokarów.
Aby rozłożyć ruch odwiedzających pomiędzy wejściami, muzeum udostępnia na swojej stronie internetowej aktualne czasy oczekiwania przy poszczególnych wejściach.
Metro: Linie 1 i 7, stacja „Palais-Royal / Musée du Louvre” oraz linia 14, stacja „Pyramides” – Lista stacji metra
Autobus: 21 24 27 39 67 48 68 69 72 95 oraz OpenTour
RER: linie A i B, stacja Châtelet – Les Halles
Batobus: przystanek Louvre, nabrzeże François Mitterranda
Vélib w pobliżu muzeum: nr 1015: 2 plac A. Malraux, nr 1023: 165 ul. Saint-Honoré, nr 1014: 5 ul. de l'Echelle, nr 1013: 186 ul. Saint-Honoré
Parking: ul. generała Lemoniera, codziennie w godz. 7:00–23:00
Można dotrzeć do muzeum Luwr z dworca Musée d'Orsay – RER C (po drugiej stronie Sekwany), oddalonego o 450 m przez Mosty Royal lub Karuzeli
Krótki opis
Lukrezjański muzeum Louvre zostało otwarte 10 sierpnia 1793 roku, prezentując wówczas 537 obrazów. Dziś kolekcja muzeum obejmuje ponad 380 000 eksponatów, z których 35 000 dzieł sztuki jest wystawionych na powierzchni ponad 60 600 metrów kwadratowych w ośmiu działach.
Muzeum Louvre oferuje chronologiczną ekspozycję obejmującą okres od starożytności do 1848 roku oraz terytorium rozciągające się od Europy Zachodniej po Iran, przez Grecję, Egipt i Bliski Wschód.
Muzeum dzieli się na osiem działów: Starożytności Wschodnie, Starożytności egipskie (ostatnio odnowione), Starożytności greckie, etruskie i rzymskie, Sztuka islamu, Rzeźba, Rzemiosło artystyczne, Malarstwo oraz Grafika.
Prawie wszystkie eksponaty zgromadzone w Luwrze są dostępne online.
Zbiory muzeum obejmują różnorodne formy sztuki: obrazy, rzeźby, rysunki, ceramikę, artefakty archeologiczne, przedmioty rzemiosła artystycznego i wiele innych. Wśród najsłynniejszych dzieł znajdują się Kodeks Hammurabiego (babiloński tekst prawny z około 1750 r. p.n.e., najbardziej kompletny znany zbiór praw Mezopotamii), Wenus z Milo, Mona Lisa Leonarda da Vinci, Wolność wiodąca lud Leonarda da Vinci, Wolność wiodąca lud na barykady Eugène’a Delacroix oraz odrestaurowana w 2014 roku Nike z Samotraki.
W Paryżu, kilka narodowych muzeów uzupełnia zbiory Luwru, w tym Musée d'Orsay (XIX wiek) oraz Musée de l'Orangerie (głównie impresjoniści).
Pełny opis: kliknij w Muzeum Luwr
Przerwa na relaks: Pâtisserie Ladurée – Carrousel du Louvre, 99 Rue de Rivoli Stan M11, 75001 Paryż
4. Łuk Triumfalny na Placu Karuzeli
Place du Carrousel
75001, Paryż
Dojazd
Metro: linia 1 i 7 (stacja Palais Royal – Musée du Louvre)
RER: linia C (stacja Musée d'Orsay)
Autobusy: 27, 39, 68, 69, 72, 73, 85, 95
Krótki opis
Łuk Triumfalny na Placu Karuzeli to obowiązkowy punkt spaceru z Luwru na Plac Zgody. Pomnik ten został odsłonięty 15 sierpnia 1808 roku przez Napoleona I na Placu Karuzeli. Znajdował się on tuż przed głównym wejściem do pałacu Tuileries, który został zniszczony w pożarze w 1871 roku podczas komunardzkiego powstania.
Nazwa „Karuzela” pochodzi od wojskowych zawodów jeździeckich (Grand Carrousel), które Ludwik XIV zorganizował w tym miejscu w dniach 5–6 czerwca 1662 roku z okazji narodzin swojego syna, Ludwika Francji.
Pomnik ten został wzniesiony w latach 1806–1810 przed pałacem Tuileries, któremu służy za reprezentacyjne wejście. Jest to kopia, w skali 3/4, rzymskiego Łuku Konstantyna (313–315 n.e.).
Łuk Triumfalny Karuzeli ma wysokość 14,60 metra (45 stóp), a jego podstawa to prostokąt o wymiarach 19,60 metra (60 stóp) na 6,65 metra (20,5 stopy). Wieńczy go okazały fryz marmurowy (z włoskiej wiśni), rzeźbiony i grawerowany, którego płaskorzeźby przedstawiają wydarzenia z kampanii napoleońskiej z 1805 roku.
Na szczycie znajduje się „Kwadryga Łuku Triumfalnego Karuzeli” (cztery konie w centrum), zaprzężona do rydwanu i otoczona dwiema posągami z pozłacanego ołowiu: Pokoju i Zwycięstwa.
Kwadryga Łuku Triumfalnego Karuzeli to konie z Bazyliki św. Marka, które zdobiły niegdyś szczyt głównej bramy tej świątyni w Wenecji i zostały przywiezione z zdobytych dóbr Konstantynopola przez Wenecjan. Później generał Napoleon przywiózł je w 1798 roku podczas swojej kampanii włoskiej.
Po klęsce Napoleona w 1815 roku pod Waterloo oryginalny kwadryga Wenecjan (skradziony przez nich Konstantynopolitańczykom) został zwrócony Austriakom, którzy oddali go Wenecji. Dziś znajduje się on nad głównym wejściem do bazyliki św. Marka w Wenecji. Wreszcie bardzo długa podróż dobiegła końca!
Oznacza to, że to, co dziś widać nad Łukiem Karuzeli w Paryżu, jest kopią wykonaną w 1828 roku.
Pełny opis: kliknij na Łuk Triumfalny Karuzeli
Przerwa na relaks: Piekarnia Eric Kayser – Pl. du Carrousel, 75001 Paryż
5. Ogród Karuzeli
6 Av. du Général Lemonnier
75001 Paryż
Dojazd
Metro: linia 1 i 7 (stacja Palais Royal – Musée du Louvre)
RER: linia C (stacja Musée d’Orsay)
Autobusy: 27, 39, 68, 69, 72, 73, 85, 95
Krótki opis
Ogród Karuzeli to przestrzeń położona na wschód od ogrodu Tuileries, od strony Luwru, pomiędzy skrzydłem Marsan a skrzydłem Flore muzeum Luwru.
Pałac Tuileries spalony w 1871 roku, zrównany z ziemią w 1883 i nigdy nie odbudowany, znajdował się mniej więcej w miejscu obecnej alei Avenue du Général Lemonnier.
Około dwadzieścia rzeźb autorstwa rzeźbiarza Aristide Maillol rozproszonych jest w ogrodzie od 1964 roku. Możesz je podziwiać spacerując. Są one wymienione w naszym artykule "Ogród Karuzeli między Luwrem a Tuileriami, 20 rzeźb Maillola" wraz z ich współrzędnymi geograficznymi, aby ułatwić wyszukiwanie.
Pełny opis: kliknij na Ogród Karuzeli
6. Pałac Tuileries
Ogród Tuileries
75001 Paryż
Dojazd
Metro: Stacja Palais Royal – Louvre (linie 1 i 7) – Stacja Tuileries (linia 1) – Stacja Concorde (linie 1, 8 i 12)
RER
Autobus: 21, 27, 39, 42, 45, 48, 67, 68, 69, 72, 73, 81, 94, 95
Parkingi: Carrousel du Louvre, rue des Pyramides
Parkingi samochodowe: Carrousel du Louvre
Krótki opis
Pałac Tuileries to dziś zniszczony pałac, którego budowę rozpoczęto w 1564 roku z inicjatywy Katarzyny Medycejskiej. Na tym miejscu znajdowały się trzy warsztaty ceramiczne założone w 1372 roku.
Aby pobudzić waszą wyobraźnię, zebraliśmy 3 historyczne zdjęcia w pełnym artykule o Pałacu Tuileries: sprzed 1871 roku, podczas i po pożarze.
Pałac był wielokrotnie powiększany za panowania kolejnych królów Francji, posiadał ogromną fasadę (266 metrów długości) i stał się rezydencją królewską (Henryk IV, Ludwik XIV, Ludwik XV, Ludwik XVI oraz Ludwik XVIII), a następnie cesarską (Napoleon I i Napoleon III).
Zniszczenie pałacu było wynikiem podpalenia dokonanego 23 maja 1871 roku przez komunardów: Jules’a-Henri’ego-Mariusa Bergereta, Victora Bénota i Étienne’a Boudina. Ruiny Pałacu Tuileries zostały ostatecznie rozebrane w 1883 roku.
Pełny opis: kliknij w Pałac Tuileries
7. Carrousel du Louvre
99 rue de Rivoli
75001 Paryż
Architekt: Michel Macary
Dojazd
Metro – linia 1 i 7 (stacja Palais Royal – Musée du Louvre)
Autobusy – 21, 27, 39, 67, 68, 69, 72, 95 (przystanki „Palais Royal – Musée du Louvre”, „Palais Royal – Comédie Française” lub „Musée du Louvre”)
Parking (670 miejsc). Parking „Parc Carrousel Louvre” znajduje się przy avenue du Général Lemonnier, 75001 Paryż
Od ulicy Rivoli: skręć w lewo na światłach przy place des Pyramides
Od nabrzeża Tuileries: skręć w lewo na światłach przy Pont-Royal
Od Pont-Royal: prosto, kierując się na „Opéra”, następnie skręć w prawo
We wszystkich przypadkach: wjedź do tunelu; na światłach znajdujących się w najniższym punkcie tunelu, wjedź na centralną rampę oznaczona jako „Parc Carrousel Louvre”.
Autolib’: w pobliżu Carrousel du Louvre znajdują się 4 stacje Autolib’
3 Rue Saint Roch 75001 Paryż
12-15 Rue des Pyramides 75001 Paryż
4 Rue Croix des Petits Champs 75001 Paryż
2 Rue de l'Amiral Coligny 75001 Paryż
Więcej informacji znajdziesz tutaj.
Taxi: poproś kierowcę, aby zatrzymał się na Placu André Malraux 75001 Paryż. Rezerwacja online tutaj.
Vélib' : 4 stacje Vélib' znajdują się w pobliżu Karuzeli Luwru:
165, rue Saint Honoré 75001 Paryż
5, rue de l’échelle 75001 Paryż
2, place André Malraux 75001 Paryż
186, rue Saint Honoré 75001 Paryż
3 wejścia dla pieszych prowadzą do Karuzeli Luwru:
99, rue de Rivoli 75001 Paryż
Wyjście z Muzeum Luwru, plac Piramidy Odwróconej
2 wejścia od Ogrodu Tuileries, schody po obu stronach Łuku Triumfalnego Karuzeli.
Krótki opis
W ramach zmian związanych z projektem „Wielki Luwr” podziemna przestrzeń handlowa o nazwie Karuzela Luwru została stworzona przez Michela Macary’ego (w nawiązaniu do znajdującego się w pobliżu i powyżej placu Karuzeli). Składa się z historycznej i kulturalnej części (z bezpośrednim dostępem do Muzeum Luwru oraz 600-osobową salą wykładową École du Louvre – aulą Rohan), galerii handlowej o powierzchni 10 200 m², otwartej w niedziele, z licznymi znanymi markami.
Pełny opis: kliknij Karuzela Luwru
Przerwy na relaks :
Restaurant Benihana Paris – 163 Rue Saint-Honoré, 75001 Paryż
Restaurant Matin des Oliviers – 2 Rue de l'Échelle, 75001 Paryż
Restaurant Le Royal – 167 Rue Saint-Honoré, 75001 Paryż
Café de la Régence – 167 Rue Saint-Honoré, 75001 Paryż
Restaurant Loulou – 107 Rue de Rivoli, 75001 Paryż
8. Muzeum Sztuki Dekoracyjnej
107 Rue de Rivoli
75001 Paryż
Rezerwacja biletów do Muzeum Sztuki Dekoracyjnej – niedostępna – bilety w kasie
Dojazd
Metro: Palais Royal – Louvre
RER
Autobusy: 21, 27, 39, 48, 68, 69, 72, 81, 95
Parkingi: Carrousel du Louvre, rue des Pyramides
Parking dla autokarów: Carrousel du Louvre
Krótki opis
Projekt Wielkiego Luwru z 1981 roku obejmował także renowację Muzeum Sztuki Dekoracyjnej.
Obecnie składa się z czterech uzupełniających się muzeów: Muzeum Sztuki Dekoracyjnej (główna siedziba), dawnego Muzeum Mody i Tekstyliów, dawnego Muzeum Reklamy oraz Muzeum Nissima de Camondo.
Główną część muzeum stanowi budynek przy 107 rue de Rivoli. Znajduje się tam biblioteka (107Rivoli Library) oraz sklep (107Rivoli Boutique).
Pełny opis: kliknij na Muzeum Sztuk Dekoracyjnych
Przerwa na relaks: Café Carrousel – 1 place des pyramides, 194 Rue de Rivoli, 75001 Paryż
9. Kościół Saint-Roch
296 rue Saint-Honoré
Adres korespondencyjny: 24 Rue Saint-Roch
75001 Paryż
Tel.: 01 42 44 13 20
Architekci: Jacques Le Mercier, Jules Hardouin-Mansart, Robert de Cotte
Dojazd
Metro: linia 1 (stacja Tuileries), linia 14 (stacja Pyramides), linia 7 (stacja Pyramides)
RER: linia C (stacja Musée d’Orsay)
Autobus: linie 20, 21, 68, 72
Krótki opis
Kościół Saint-Roch został zbudowany w latach 1653–1722 w pobliżu ogrodu Tuileries. Warto zwrócić uwagę na brak dzwonnicy, będący efektem prac rozbiórkowych przeprowadzonych w XIX wieku podczas przebudowy przejścia Saint-Roch.
W czasach Rewolucji Francuskiej kościół ten znalazł się w centrum walk między frakcjami, czego dowodem są ściany fasady poprzecinane śladami po kulach. W klasztorach przy ulicy Saint-Honoré zbierały się grupy rewolucjonistów, takie jak Klub Jakobinów i Klub Feuillanów. Ślady tamtych starć są wciąż widoczne.
To właśnie tą ulicą przejeżdżały wozy, które przewoziły skazańców z więzienia Conciergerie na plac Zgody, gdzie byli oni stracony.
Dziś kościół Saint-Roch jest parafią artystów. Niedawno odbyło się tu kilka ich pogrzebów.
Kościół Saint-Roch był zawsze miejscem pochówku wybitnych postaci historycznych: André le Nôtre’a, Pierre’a Corneille’a, Fragonarda i innych.
Zachowuje jeszcze obrazy i rzeźby pochodzące z klasztorów zniszczonych podczas Rewolucji. To swego rodzaju muzeum sztuki religijnej XVIII i XIX wieku.
W tygodniu wieczorami oraz w niedzielne popołudnia organizowane są liczne koncerty.
Pełny opis: kliknij w kościół Saint-Roch
Przerwy na relaks :
Restaurant La Cordonnerie - 20 Rue Saint-Roch, 75001 Paris
Restaurant La Corte - 320 Rue Saint-Honoré, 75001 Paris
Restaurant Zapi - 7 Rue du 29 Juillet, 75001 Paris
Restaurant Alfred - 8 Rue du Mont Thabor, 75001 Paris
10. Kolumna Vendôme
Plac Vendôme
75001 Paris
Dojazd
Metro
linia 1 – stacja Tuileries
linie 7 i 14 – stacja Pyramide
linie 7 i 8 – stacja Opéra
Autobus – linie 72 i 52
Krótki opis
Kolumna Vendôme została wzniesiona na polecenie Napoleona I w latach 1806–1810, aby upamiętnić bitwę pod Austerlitz, następnie zniszczona podczas Komuny Paryskiej w 1871 roku, by ostatecznie zostać odbudowaną w obecnej formie. Kolumna nosi nazwę kolumny Wielkiej Armii.
Napis dedykacyjny, utrzymany w stylu antycznym, brzmi: „Napoleon cesarz August poświęcił chwale Wielkiej Armii tę kolumnę uformowaną z brązu zdobytego na wrogu podczas wojny z Niemcami, którą pod swoim dowództwem wygrał w ciągu trzech miesięcy w 1805 roku”.
Jej trzon składa się z 98 kamiennych pierścieni, pokrytych okładziną z odlanego brązu pochodzącego z 1200 dział zdobytych na armiach rosyjskiej i austriackiej. Liczba ta jest prawdopodobnie zawyżona przez propagandę – historycy szacują, że pod Austerlitz zdobyto około 130 dział. Wewnętrzne schody prowadzą na platformę znajdującą się pod posągiem na szczycie.
Podczas powstania Komuny Paryskiej, trwającego od 18 marca 1871 roku do „krwawego tygodnia” (21–28 maja 1871), radykalizacja nastrojów się nasilała. Ostatecznie kolumna została zburzona 16 maja 1871 roku, na 11 dni przed upadkiem Komuny, nie bez trudności.
Odbudowa kolumny Vendôme, rozpoczęta w 1873 roku, zakończyła się w 1875 roku – koszty pokrył malarz Gustave Courbet (który nigdy ich nie uiścił). Został on skazany, gdyż to on przyczynił się do zniszczenia poprzedniej kolumny.
Pełny opis: kliknij na Kolumnę Vendôme
Przerwy na relaks:
Restaurant Petit Plisson – Jardin des Tuileries, 75001 Paryż
Café La Terrasse de Pomone – Jardin des Tuileries, 75001 Paryż
11. Ogród Tuileries
Plac Zgody
75001 Paryż
Tel. +33 (0) 1 40 20 53 17
https://www.louvre.fr
Dojazd
Metro – stacja Concorde (linie 1, 8 i 12), stacja Tuileries (linia 1)
RER – Musée d’Orsay
Autobusy – 21, 27, 42, 68, 69, 72, 73, 84, 94, 95
Vélib’ – stacje nr 1018, 1017, 1019
Krótki opis
Ogród Tuileries oddziela Ogród Karuzeli i muzeum Luwru od placu Zgody.
Ogród Tuileries powstał w 1564 roku, równocześnie z rozpoczęciem budowy pałacu Tuileries. Jednak od 1664 roku został całkowicie przebudowany przez André Le Nôtre, słynnego ogrodnika króla Ludwika XIV. W ogrodzie znajdują się fontanna, zwierzyniec oraz grota ozdobiona przez znanego ceramika Bernarda Palissy’ego. W latach 1605–1625 dobudowano oranżerię i hodowlę jedwabników.
To właśnie w 1783 roku odbył się pierwszy lot balonem na gaz. Dziś, przy wejściu do ogrodu, po prawej stronie, znajduje się tablica upamiętniająca to wydarzenie. W czasie Rewolucji Ogród Tuileries był świadkiem wielkich wydarzeń, których sceną było samo pałac, w szczególności „zdobycie” Tuileries 10 sierpnia 1792 roku.
Ulica Rivoli została urządzona na początku XIX wieku. Później, podczas zagospodarowywania nabrzeża Tuileries, wzdłuż tarasu nadbrzeża wzniesiono mur oporowy. Na zachodnich narożnikach ogrodu Napoleon III kazał wznieść dwie identyczne budowle:
północno-zachodnią salę do gry w piłkę, która dziś mieści muzeum sztuki współczesnej i fotografii – Galerię Narodową Jeu de Paume.
południowo-zachodnią oranżerię. Dziś znajduje się w niej muzeum sztuki nowoczesnej – Musée de l’Orangerie.
W ciągu lat w Ogrodzie Tuileries miało miejsce wiele innych wydarzeń. Pałac Tuileries został zniszczony przez pożar podczas Komuny Paryskiej w 1871 roku, a w 1883 roku ruiny pałacu zostały zrównane z ziemią. Podczas Wystawy Powszechnej w 1878 roku Henri Giffard przewiózł tysiące osób olbrzymim balonem na uwięzi. Podczas I wojny światowej w Ogrodzie Tuileries oraz w pobliżu tarasu Oranżerii eksplodowały 2 pociski wystrzelone przez niemieckie działo Gruba Berta. Podczas II wojny światowej część Ogrodu Tuileries została przekształcona w ogród warzywny. 25 sierpnia 1944 roku generał niemiecki von Choltitz, dowódca „Wielkiego Paryża”, poddał się po zaciekłych walkach. Kapitan Branet zajął hotel Meurice przy ulicy Rivoli, który był także główną kwaterą sił okupacyjnych niemieckiej armii.
Osiemdziesiąt rzeźb jest wystawionych w Ogrodzie Tuileries. Lista i lokalizacja w „Ogrodzie Tuileries”.
Pełny opis: kliknij Ogród Tuileries
Przerywy na relaks:
Café des Marronniers – Ogród Tuilerii, 75001 Paryż
Restaurant Petits Farmers Tuileries – Ogród Tuilerii, 75001 Paryż
Café de l'Orangerie – Musée de l'Orangerie, Ogród Tuilerii, 75001 Paryż
12. Musée de l'Orangerie – Muzeum Oranżeria
Ogród Tuilerii (strona Sekwany)
Plac Zgody
75001 Paryż
Współrzędne | Szerokość geograficzna | Długość geograficzna |
Stopniowa (°, ', ") | 48°51'51.7" N | 2°19'18.4" E |
Stopień dziesiętny (GPS)
48.86435
2.32176
Architekci: Auguste Perret, Antoine Bourdelle, Henry Van de Velde
Wnętrza: Bourdelle (brąz i freski). Maurice Denis
Odwiedź Muzeum Orangerie: warunki, ceny i godziny otwarcia – zobacz poniżej „Więcej informacji o Muzeum Orangerie”, dostępne po angielsku lub po francusku
Dojazd
Metro: linie 1, 8 i 12 – stacja Concorde
RER: najbliższe linie: A i C
Autobus: linie 42, 45, 52, 72, 73, 84, 94 (RATP)
Noctilien N11, N24 (autobus nocny)
Tootbus Paris (autobus specjalny)
Krótki opis
Muzeum Orangerie słynie z cyklu „Nenufary” Claude’a Moneta, który się w nim znajduje. Ten cykl pochłonął artystę przez trzy dekady, od końca lat 90. XIX wieku aż do jego śmierci w 1926 roku, w wieku 86 lat.
W podziemiach muzeum przechowywana jest również kolekcja Jean Walter i Paul Guillaume, poświęcona wielkim nazwiskom XX wieku: Renoirowi, Cézanne’owi, Matisse’owi, Picasso, Soutine’owi i kilku innym. Są to obrazy z okresu impresjonizmu (XIX w.) oraz modernizmu (XX w.).
Przed budynkiem znajdują się również rzeźby Rodina i kilku innych artystów.
Pełny opis: kliknij Muzeum Orangerie
13. Plac Zgody
Dzielnica Pola Elizejskiego
75008 Paryż
Dojazd
Metro: linie 1, 8 i 12 – stacja Concorde
RER: najbliższe linie A i C
Autobusy: linie 42, 45, 52, 72, 73, 84, 94 (RATP)
Noctilien N11, N24 (linia nocna)
Tootbus Paris (specjalna linia autobusowa)
Krótki opis
Plac Zgody o powierzchni 8,64 hektara jest największym placem w Paryżu.
Plac Zgody znajduje się zaledwie kilkaset metrów od Luwru, u dołu alei Pola Elizejskich i graniczy z ogrodem Tuileries.
Dziś wyróżnia się przede wszystkim liczący 3300 lat (XIII wiek p.n.e.) obelisk z Luksoru (zobacz nasz artykuł Obelisk z Luksoru na Placu Zgody – dar od Egiptu), ustawiony w 1836 roku na Placu Zgody.
Na początku XVIII wieku była to jedynie rozległa esplanada otoczona fosą i dwoma dużymi otwartymi kanałami ściekowymi. Później (w 1770 roku) stała się miejscem tragicznego wypadku, w którym w wyniku paniki wywołanej pożarem – spowodowanym upadkiem rakiety – zginęło 133 osoby. Było to z okazji zaślubin Delfina (przyszłego Ludwika XVI) i arcyksiężnej Marii Antoniny z Austrii.
Kilka lat później, podczas Rewolucji Francuskiej, Plac Zgody był jednym z najkrwawszych miejsc: zginęło tam 1119 osób spośród 2498 ściętych gilotyną w Paryżu. Wśród nich byli król Ludwik XVI i królowa Maria Antonina, którzy stracili życie właśnie na Placu Zgody.
W latach 1836–1846 plac został przebudowany przez architekta Jacques’a-Ignace’a Hittorffa. Dodał on dwa monumentalne fontanny (odważnie wykonane z żeliwa) po obu stronach obelisku z Luksoru oraz otoczył plac latarniami i kolumnami rufowymi. Wzornictwo nawiązuje również do herbu Miasta Paryża. Architektura otaczająca plac Zgody, monumentalne fontanny i posągi dodają mu splendoru.
Pełny opis: kliknij w plac Zgody
14. Obelisk z Luksoru
Plac Zgody
75008 Paryż
Dojazd
Metro: linie 1, 8 i 12 – stacja Concorde
RER: linie A – stacja Charles de Gaulle-Étoile; linia C – stacja Inwalidów
Autobusy: linie 24, 42, 72, 73, 84, 94
Nocne autobusy: N11 i N24
Tootbus Paryż (specjalna linia autobusowa)
Parkingi: Tuilerie i Karuzela (dojazd przez nabrzeże Tuilerii lub ulicę Rivoli) – ulica Mont-Thabor, ulica des Pyramides
Stacje Vélib': 119, rue de Lille – 2, rue Cambon
Krótki opis
Obelisk luksorski jest częścią daru obejmującego 2 obeliski, drugi nigdy nie dotarł do Paryża. Podarowanie go królowi Karolowi X i Francji przez Muhammada Ali, wicekróla Egiptu, zostało zainicjowane przez barona Taylora oraz Jean-François Champolliona (1790–1832 – pierwszego, który odczytał hieroglify).
Dar obelisku został złożony na początku 1830 roku. Został przetransportowany na specjalnej barce o nazwie „Luxor”, holowanej przez parowiec i żaglowiec „Sphinx”. Ostatecznie dotarł do Paryża w 1834 roku, po postoju w Tulonie i Rouen oraz spłynięciu w górę Sekwany. Został ustawiony 25 października 1836 roku.
Waga obelisku wynosi 222 tony. Podstawa kamienna o wadze 240 ton pochodzi z Bretanii, na zachodzie Francji, a nie z Egiptu.
Na szczycie obelisku znajduje się niewielka piramidka zwana „piramidionem”. Warto również wspomnieć, że obelisk pełni funkcję ogromnego zegara słonecznego: na płycie placu Zgody umieszczono cyfry rzymskie, linie oraz metalowe wstawki.
Pełny opis: kliknij w Obelisk luksorski
15. Fontanny placu Zgody
Plac Zgody
75001 Paryż
Dojazd
Metro: linie 1, 8 i 12 – stacja Concorde
RER: linia A – stacja Charles de Gaulle-Étoile; linia C – stacja Inwalidów
Autobusy: linie 24, 42, 72, 73, 84, 94
Nocne autobusy: N11 i N24
Tootbus Paris (specjalna linia autobusowa)
Parkingi: Ogród Tuileries i Karuzela (dojazd przez nabrzeże Tuileries lub ulicę Rivoli) – ulica Mont-Thabor, ulica des Pyramides
Stacje Vélib’: ul. Lille 119 – ul. Cambon 2
Krótki opis
Fontanny na placu Zgody to dwa baseny położone na placu Zgody, w 8. dzielnicy Paryża. Znajdują się po obu stronach obelisku Zgody i noszą nazwy: Fontanna Mórz (południe, strona Sekwany) oraz Fontanna Rzek (północ, strona ulicy Royale). Obelisk został odsłonięty w 1836 roku, a fontanny ukończono w 1840 roku.
Dwa baseny o wysokości 3 metrów upamiętniają żeglugę śródlądową (fontanna od strony północnej, w kierunku ulicy Royale) oraz żeglugę morską (fontanna od strony południowej, w kierunku Sekwany). Odwołują się również do herbu Miasta Paryża, który przedstawia statek płynący pod wiatr, unoszący się na wodzie (Sekwanie). Uwieńczony jest on pasem (głowica tarczy) wysadzanym złotymi liliami. Dewiza brzmi: „Fluctuat nec mergitur” (miotany falami, lecz nie tonie).
Pełny opis: kliknij Fontanny placu Zgody, nieodłączne towarzyszki Obelisku
16. Musée du Jeu de Paume – Muzeum gry w palanta
1, place de la Concorde, ogród Tuileries
75001 PARIS
Tel.: 33 (0)1 47 03 12 50
Zwiedzanie Muzeum Gry w Palanta: warunki, ceny i godziny otwarcia – patrz poniżej Wszystko o Muzeum Gry w Palanta, dostępne w 21 językach (podobnie jak cały serwis VPBY).
Dojazd
Metro: linie 1, 8 i 12 – stacja Concorde
RER: linie A – stacja Charles de Gaulle-Étoile; linia C – stacja Inwalidów
Autobusy: linie 24, 42, 72, 73, 84, 94
Noctilien N11 i N24 (autobus nocny)
Tootbus Paris (specjalna linia autobusowa)
Parkingi: Tuilerie i Karuzela (dojazd przez Quai des Tuileries lub ulicę Rivoli) – ulica Mont-Thabor, ulica des Pyramides
Stacje Vélib': 119, rue de Lille – 2, rue Cambon
Krótki opis
Aktualna Galeria Narodowa Jeu de Paume została otwarta 17 czerwca 1991 roku. Bez stałej kolekcji, wystawy są wyłącznie tymczasowe i dotyczą sztuki drugiej połowy XX wieku. W 2004 roku, na mocy decyzji ministerialnej, Jeu de Paume stało się muzeum poświęconym fotografii i obrazowi, sztuce wideo, eksperymentalnemu kinematografowi oraz filmowi dokumentalnemu.
Pełny opis: kliknij Muzeum Jeu de Paume
17. Hôtel de la Marine
2 Place de la Concorde
Paryż - 75008
Architekt : Ange-Jacques Gabriel
Rezerwacja online biletów wstępu do Hôtel de la Marine – Apartamenty Intendentów
Rezerwacja online biletu wstępu do Salonu i Loggii Hôtel de la Marine
Rezerwacja biletu onlinewstępu do Hôtel de la Marine – kolekcji Al Thani
Dojazd
Metro: linie 1, 8 i 12 – stacja Concorde
RER: najbliższe linie: A i C
Autobusy: linie 42, 45, 52, 72, 73, 84, 94 (RATP)
Nocne autobusy: N11, N24
Tootbus Paris (specjalna linia autobusowa)
Krótki opis
Hôtel de la Marine to nowy muzeum otwarty w czerwcu 2021 roku w pięknym historycznym budynku z XVIII wieku. Z jego loggii zwiedzający mają zapierający dech w piersiach widok na plac Zgody. Dawniej siedziba Garde-Meuble de la Couronne (przodka dzisiejszego Mobilier national), a następnie ministerstwa Marynarki Wojennej, Hôtel de la Marine świadczy o przemianach Francji – od monarchii po współczesność.
Garde-Meuble de la Couronne Francji – Budynek wzniesiono w latach 1757–1774, aby w 1772 roku ulokować w nim Garde-Meuble de la Couronne.
Bieg historii w Hôtel de la Marine
Rewolucja Francuska. 13 lipca 1789 roku budynek został splądrowany przez paryskich buntowników.
Powstanie Marynarki Wojennej. Później, w 1789 roku, aż do 2015
21 stycznia 1793 roku: intendent Garde-Meuble de la Couronne mógł z biura obserwować egzekucję króla Ludwika XVI.
16 października 1793 roku z tego samego miejsca mógł również być świadkiem stracenia królowej Marii Antoniny.
24 października 1793 roku w Hôtel de la Marine podpisano protokół egzekucji byłej królowej Marii Antoniny.
Kradzież diamentów Korony – „Kradzież stulecia” w samym środku rewolucji! Do tego spektakularnego rabunku doszło w dniach od 11 do 17 września 1792 roku, trwając przez kilka dni, a dokonali go około czterdziestu osób w panującym wówczas rewolucyjnym chaosie. W latach 1792–1794 odnaleziono dwie trzecie klejnotów, w tym „Régent”, „Sancy” oraz większość „Mazarinów”. Niektóre kamienie pozostały jednak bezpowrotnie zaginione. Całość kolekcji, zdeponowanej w Skarbie Państwa, oszacowano wówczas na 17 milionów liwrów.
Zniesienie niewolnictwa – Dekret o zniesieniu niewolnictwa podpisał 27 kwietnia 1848 roku Victor Schœlcher, podsekretarz stanu ds. Marynarki w rządzie tymczasowym. Rząd ten powstał w wyniku Rewolucji 1848 roku, która obaliła króla Ludwika Filipa I.
4 najważniejsze bale XIX wieku w Hôtel-de-la-Marine
27 lutego 1802: bal Europy
Czerwiec 1825: bal koronacyjny Karola X
12 lutego 1866: bal Napoleona III
18 października 1893: bal eskadry rosyjskiej
Wizyta w Hôtel-de-la-Marine – Oferowane zwiedzanie jest wyjątkowe i oryginalne.
Wielka Trasa: dostępna w 3 wersjach, aby poznać cały zabytek w 1,5 godziny:
Podróż w czasie,
Wiek Oświecenia i
Rodzina.
Salony & loggie: 45-minutowa podróż po salach reprezentacyjnych i najpiękniejszym widoku Paryża.
Loggia przylegająca do sal honorowych w Hôtel de la Marine oferuje zapierający dech w piersiach widok na plac Zgody, ogród Tuilerie, muzeum Orsay, Wielki Pałac oraz Wieżę Eiffla.
Muzeum Hôtel de la Marine i kolekcja Al Thani z Kataru – Muzeum Hôtel de la Marine na kolejne 20 lat gości również kolekcję Al Thani z Kataru, uzupełnioną o program czasowych wystaw tematycznych. Prezentacje te są wynikiem porozumienia między Centre des monuments nationaux a Fundacją Collection Al Thani.
Pełny opis: kliknij w Muzeum Hôtel de la Marine
Przerwa na relaks: Restauracja Le Florentin
Dodatkowe informacje o spacerze z Luwru na plac Zgody przez Ogrody Tuilerie i plac Vendôme
Przypomnienie o rezerwacjach online do zwiedzania muzeów i zabytków znajdujących się na trasie spaceru
Rezerwacja biletów do Hôtel de la Marine – Apartamenty Intendentów
Rezerwacja wejścia do Hôtel de la Marine – Kolekcja Al Thani
Ta spacerowa trasa od Luwru do Placu Zgody jest krótka, ale oferuje ciekawe widoki
Ta spacerowa wędrówka od Luwru do placu Zgody prowadzi w bezpośrednim sąsiedztwie ekskluzywnych dzielnic Paryża. Oczywiście, aleja Pola Elizejskich, która również prowadzi na plac Zgody, oraz w odległości zaledwie kilkuset metrów aleja Montaigne. Z placu Zgody wychodzi ulica Royale, która krzyżuje się w odległości 200 m od ulicy Faubourg-Saint-Honoré. Natomiast ulica Rivoli biegnie wzdłuż Ogrodów Tuileries.
Tyleż miejsc luksusu i mody, gdzie znajdują się największe francuskie i międzynarodowe marki.Dla informacji: nasze listy zakupów w dzielnicach luksusu
Avenue Montaigne, Paryż, 500 m luksusu i haute couture
Sklepy na Polach Elizejskich : lista 100 sklepów do odwiedzenia
Sklepy luksusowe przy ulicy Faubourg-Saint-Honoré, których nie można przegapić (Niedokończone)
Sklepy przy ulicy de Rivoli (Niedokończone)
Nasze spacery z przewodnikiem, aby towarzyszyć Wam po ulicach Paryża
Proponujemy również inne spacerowe trasy autoodprowadzane, które rozpoczynają się bezpośrednio tam, gdzie kończy się spacer „Od Luwru do Placu Zgody”, czyli od Placu Zgody. Ta trasa nosi tytuł Od Łuku Triumfalnego do Placu Zgody i może zostać odwrócona jednym kliknięciem, aby odbyć ją od Placu Zgody do Łuku Triumfalnego. W 24 punktach zainteresowania znajdziesz wszystko, co warto wiedzieć o tej słynnej alei.
Ponadto, gdy jesteś przy Łuku Triumfalnym, kolejna trasa prowadzi Cię aż do Pałacu Chaillot – esplanady Trocadéro. Jej tytuł to Spacer od Wieży Eiffla do Pałacu Chaillot przez Plac Ièny. Wreszcie trzecia trasa, Spacer od Wieży Eiffla do Pałacu Chaillot przez Plac Ièny, zaprowadzi Cię pod Wieżę Eiffla.
Spacery w sercu historycznego Paryża
Od piramidy Luwru, skąd wyruszysz na tę przechadzkę aż do placu Zgody, proponujemy Ci dwie inne, bardzo ciekawe trasy spacerowe:
pierwsza zaczyna się bezpośrednio w Luwrze i prowadzi w kierunku serca historycznego Paryża, Wyspy Cité (około 1 km) – « Spacer po Wyspie Cité w Paryżu – 800 lat historii ». Ta trasa ożywia historię Paryża i Francji poprzez 13 punktów wartych uwagi.
druga rozpoczyna się 400 m od końca poprzedniej i prowadzi przez Le Marais aż do Bastylii (2 km spaceru) – « Spacer od Muzeum Pompidou do Bastylii przez Le Marais ». Odkryj historyczną i modną dzielnicę Le Marais. 17 punktów wartych zobaczenia.
Więc jeśli podążacie Państwo za naszymi spacerami, możecie zacząć od Wieży Eiffla, następnie przejść przez Pałac Chaillot, dotrzeć do Łuku Triumfalnego, zejść Policjami Elizejskimi, przejść przez Ogród Tuileries, dotrzeć do Luwru, zwiedzić historyczne serce Paryża, a następnie wrócić do Centrum Pompidou, przejść przez Le Marais, aby dotrzeć do Bastylii!
A jeśli wolicie, możecie odbyć te spacery w odwrotnej kolejności, wyruszając od Bastylii! Co za plan!Nasze spacery po Montmartrze
W podobnym duchu przygotowaliśmy kompleksowy szlak po Montmartrze w formie 3 spacerów:
Spacer z Pigalle do Sacré-Cœur, wzdłuż południowego zbocza Wzgórza Montmartre
Spacer z Muzeum Montmartre do Pigalle, mijając Moulin Rouge
„Przerywniki relaksu” towarzyszące proponowanym spacerom
A to jeszcze nie wszystko: przygotowaliśmy listy „Przerywników relaksu” u lokalnych przedsiębiorców, których spotkacie podczas swoich wędrówek po ulicach Paryża.
Naszym celem? Zaproponować Wam wybór sprawdzonych i ocenianych sklepów (poprzez linki), w których będziecie mogli zrobić zakupy (prezenty, kawę, posiłek lub zakupy) w pełni spokojnie. Te trasy „specjalistyczne” będą powiązane z przebiegiem naszych spacerów. Takie miejsca nazywamy „Przystankami relaksu”: przystanki na kawę, przystanki na posiłek itd. Pracujemy jeszcze nad wieloma innymi rzeczami. Oprócz „Sklepów na Polach Elizejskich: lista 100 miejsc do odwiedzenia”, udostępniamy Wam również: