Obelisk z Luksoru, dar z Egiptu, znajdujący się obecnie na placu Zgody

Obelisk luksorski: dar od Muhammada Ali, wicekróla Egiptu
Obelisk luksorski został podarowany w geście dobrej woli przez Muhammada Ali oraz z inicjatywy barona Taylora i Jean-François Champolliona (1790–1832 – pierwszego odcyfrowacza hieroglifów). Muhammad Ali ofiarował go(1) królowi Karolowi X i Francji na początku 1830 roku. W rzeczywistości prezent obejmował oba obeliski stojące przed świątynią w Luksorze. Drugi, pozostawiony na miejscu, został oficjalnie zwrócony Egiptowi przez prezydenta François Mitterranda 26 września 1981 roku.
(1) W zamian za obeliski Ludwik Filip I przekazał w 1845 roku mosiężny zegar, który dziś zdobi cytadelę w Kairze. Na marginesie: według Kairczyków zegar nigdy nie działał, prawdopodobnie uszkodzony podczas transportu.

Budowniczowie obelisku luksorskiego
Ten obelisk, podobnie jak jego brat pozostały w Egipcie, stał u wejścia do świątyni w Luksorze za panowania dynastii Ramzesów II, w XIII wieku p.n.e.
Warto zauważyć: strona zachodnia (obecnie skierowana na południe-południowy zachód) przecięta jest pęknięciem sięgającym do jednej trzeciej wysokości, które od starożytności wzmacniane jest dwoma klinami.

Transport obelisku z Luksoru do Paryża
Specjalnie na tę okazję zbudowany statek Louxor, zamówiony przez Raymonda de Verninaca Saint-Maura, został wynajęty. Był to barka o płaskim dnie, jednorazowego użytku, o nietypowej konstrukcji (pięć kilów, ruchoma dziób), której wymiary zostały dostosowane do mostów na Sekwanie.

Statek wypłynął z Tulonu w kwietniu 1831 roku. W sierpniu popłynął w górę Nilu. W grudniu załadowano na niego monolit, po wcześniejszym wybudowaniu kanału umożliwiającego podejście do obelisku. Statek popłynął w dół Nilu w sierpniu 1832 roku, dostosowując się do poziomu wód powodziowych rzeki.

Statek Louxor został odholowany przez korwetę parowo-żaglową Sphinx na trasie Aleksandria-Rouen, przez Tulon. Po powrocie do Tulonu w maju 1833 roku, dotarł do Paryża w sierpniu 1834 roku, opływając Hiszpanię i płynąc w górę Sekwany od Rouen, po postoju w Cherbourgu. Obelisk z Luksoru został wówczas złożony na nabrzeżu, na początku ulicy Cours-la-Reine.

Ustawienie obelisku 25 października 1836 roku pośrodku placu Zgody
Ustawienie obelisku z Luksoru, przeprowadzone z wielką pompą, było ryzykowną operacją zrealizowaną 25 października 1836 roku. Obelisk jest ustawiony wzdłuż historycznej osi Paryża, która łączy Łuk Triumfalny na Carrousel (w Ogrodach Tuileries – zob. artykuł) z Wielkim Łukiem w La Défense, przechodząc przez Ogrody Tuileries, aleję Pola Elizejskie i Łuk Triumfalny na placu Charles’a de Gaulle’a-Étoile.

Obelisk z Luksoru mierzy 23 metry wysokości i waży 222 tony. Został wyrzeźbiony w syenicie, różowym granicie występującym w okolicach Asuanu w Egipcie.

Wpisany do rejestru zabytków w 1937 roku,
jego kamienny cokół pochodzi z Bretanii, a nie z Egiptu
Należy doliczyć 240 ton masywnego podestu, zbudowanego z bloków różowego granitu z Aber-Ildut, kamieniołomu w zachodniej Bretanii (początkowo przeznaczonego do ustawienia posągu Ludwika XVI). Dwie z jego ścian przedstawiają transport, rozładowanie i ponowne ustawienie obelisku, podczas gdy pozostałe dwie zawierają inskrypcję upamiętniającą patronat króla Ludwika Filipa nad projektem oraz nawiązującą do zaangażowania Francji w sprawy egipskie od czasów Napoleona I.

Hieroglify na ścianach obelisku
Wśród wyrytych na każdej ze ścian hieroglifów znajduje się kartusz Ramzesa II, przedstawiający króla składającego ofiarę bogu Amonowi-Re.

Aby uzyskać pełne tłumaczenie hieroglifów z obelisku luksorskiego na placu Zgody, kliknij F. CHABAS (tłumaczenie zrealizowane w 1868 r.)
Piramidka na szczycie obelisku
Szczyt tego obelisku luksorskiego wieńczy piramidion (element piramidalny wieńczący szczyt piramidy, a ogólniej – pomnika, takiego jak obelisk), równie ostry, co lśniący, o wysokości 3,60 m, pokryty brązem i złotymi listkami. To pokrycie, zainstalowane w maju 1998 r. po pewnych wahaniach i dzięki naleganiom egiptolog Christiane Desroches Noblecourt, ma zastąpić wcześniejszy wierzchołek, który został usunięty podczas najazdów na Egipt w VI wieku.
Zegar słoneczny czy obelisk?
Obelisk pełni także funkcję zegara słonecznego: cyfry rzymskie i linie zostały wyznaczone na ziemi metalowymi inkrustacjami w centrum placu Zgody.