Sainte-Chapelle, arcydzieło naznaczone łaską, niegdyś zagrożone zniknięciem

Sainte-Chapelle: jej pochodzenie wiąże się z królem świętym Ludwikiem
Sainte-Chapelle, zwana także Sainte-Chapelle du Palais, to kaplica pałacowa (przeznaczona do użytku monarchy). Znajduje się niedaleko Palais de Justice, Conciergerie oraz Wieży Zegarowej. Została wzniesiona na wyspie Cité w Paryżu na polecenie Ludwika IX (świętego Ludwika, kanonizowanego w 1297 roku, dwadzieścia siedem lat po jego śmierci) w sercu jego paryskiej rezydencji, Palais de la Cité. Sainte-Chapelle miała pomieścić Świętą Koronę Cierniową, część Prawdziwego Krzyża oraz różne inne relikwie Męki Pańskiej, które król nabył począwszy od 1239 roku. Jako pierwszy budynek tego typu, została zaprojektowana jako ogromny relikwiarz, prawie całkowicie przeszklony, wyróżniający się elegancją i śmiałością architektury, która przejawia się w znacznej wysokości oraz niemal całkowitym zastąpieniu ścian oknami w kaplicy górnej.

Nabycie relikwii złożonych w Sainte-Chapelle

Podczas oblężenia Konstantynopola w 1204 roku Baldwin VI z Hainaut splądrował pałac Bukoleon, zabierając między innymi Prawdziwy Krzyż i Świętą Koronę. W 1237 roku ostatni cesarz łaciński Konstantynopola, Baldwin II z Courtenay, udał się do Europy, aby zebrać fundusze na obronę Konstantynopola przed Bułgarami. We wrześniu 1238 roku zastawił Świętą Koronę u Nicolo Quirino, weneckiego kupca bliskiego doży Wenecji.

Kupiec miał stać się właścicielem towaru jedynie wówczas, gdy Baudouin nie byłby w stanie spłacić go w ciągu czterech miesięcy.

Ludwik Święty bardzo interesuje się nabyciem Świętej Korony. Po serii ekspertyz mających na celu potwierdzenie autentyczności relikwii, nabywa ją za 135 000 liwrów tureńskich, co stanowiło ponad połowę rocznych dochodów jego domeny królewskiej. Pod przewodnictwem dominikańskich kaznodziejów Jakuba i Andrzeja z Longjumeau relikwia wyrusza w drogę do Francji w 1239 roku. 10 sierpnia 1239 roku uroczyście wkracza do Villeneuve-l’Archevêque (Szwajcaria). 18 sierpnia Święta Korona przybywa do Paryża, witana przez liczną rzeszę widzów oraz całe duchowieństwo stolicy. Podczas wielkiej uroczystości zorganizowanej następnego dnia relikwia zostaje złożona w kaplicy św. Mikołaja w Pałacu Sprawiedliwości. Dwa lata później, w 1241 roku, król kontynuuje swoje dążenia, nabywając ważny fragment Prawdziwego Krzyża oraz siedem innych relikwii Męki Pańskiej, w tym Świętą Krew i Kamień Grobu Pańskiego. Rok później do kolekcji dołączają fragmenty Świętej Lancy i Świętego Gąbki.

Dach godny czci relikwii

Wraz z nabyciem tej kolekcji relikwii Ludwik Święty postanawia wznieść kaplicę, która miała być prawdziwym relikwiarzem poświęconym ich czci. Nowy budynek powstaje w Pałacu Sprawiedliwości, głównej rezydencji Ludwika Świętego, i zastępuje starą kaplicę św. Mikołaja, wówczas zniszczoną.
Budowa Sainte-Chapelle (1241 – 1248)

Chociaż zbudowana zaledwie w siedem lat, nie ma żadnych wad konstrukcyjnych, a jej wystrój nie został zaniedbany. Korzysta między innymi z rzeźby, malarstwa i sztuki witrażu: to właśnie jej ogromne witraże historyczne, dziś najsłynniejsze, stanowią bogactwo Sainte-Chapelle, która po pozbawieniu jej relikwii podczas rewolucji francuskiej utraciła swoją pierwotną funkcję.

Wpisana na listę zabytków historycznych w 1862 roku, rok przed zakończeniem jej renowacji – jednej z najbardziej udanych w swoim czasie – od 1991 roku jest również wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Koncepcja Sainte-Chapelle To arcydzieło architektury gotyckiej promienistej wyróżnia się prostotą planu, pozbawionego naw bocznych, transeptu oraz obejścia, co stanowi jedną z dwóch głównych cech charakterystycznych kaplic Sainte-Chapelle. Drugą jest jednopoziomowa konstrukcja, pozbawiona dużych arkad, wynikająca z braku naw bocznych i triforium. Zorientowana zgodnie z regułami, kaplica składa się z dwóch kondygnacji, tworzących dwie nałożone na siebie kaplice: dolną i górną.
Kaplica dolna Mroczna atmosfera kaplicy dolnej oraz jej proporcje przywodzi na myśl kryptę, jednak delikatność podpór kontrastuje z tym wrażeniem, a wystrój jest równie elegancki jak w kaplicy górnej.
Kaplica górna To przede wszystkim mnogość i intensywność barw nadają klimat kaplicy górnej, a także jej elegancja i wysokość – prawie dwukrotnie większa niż szerokość. Mimo że jest jasna, kaplica górna nie jest zwykle zalana światłem, gdyż witraże z XIII wieku są półprzeźroczyste. Konstrukcja jest tu znacznie prostsza i bardziej uporządkowana niż w kaplicy dolnej, a cała architektura Sainte-Chapelle została zaprojektowana tak, by wykreować ten jeden wielki, wolny od filarów przestrzeń.

Elle ukazuje na wertykalność niemal całkowicie wydrążonych ścian.
Budynek Sainte-Chapelle mierzy 36,0 m długości, 17,0 m szerokości i 42,5 m wysokości bez iglicy. Ta ostatnia sięga 33,25 m, co podnosi szczyt do 75,75 m nad ziemią. Wewnątrz obie kaplice zajmują 33,0 m długości i 10,7 m szerokości. Wysokość pod sklepieniem dolnej kaplicy wynosi zaledwie 6,6 m, podczas gdy górna ma 20,5 m. Pod względem powierzchni wewnętrznej Sainte-Chapelle przypomina kościół wiejski, jednak szerokość jej jedynego nawy nawiązuje do nawy katedry w Laon, a wysokość przywodzi na myśl pierwsze katedry gotyckie.

Rewolucja, Sainte-Chapelle i relikwie

Sainte-Chapelle została zamknięta dla kultu około 1790 roku – i pozostaje taka do dziś. Wówczas pozbawiono ją wszelkiej zawartości i przekształcono w „siedzibę Klubu Sainte-Chapelle”. W 1797 roku stała się archiwum sąsiedniego trybunału, a jego rozbudowa zagrażała jej istnieniu. Jej ocalenie postanowiono w 1836 roku pod naciskiem opinii publicznej, a renowacja rozpoczęła się rok później i trwała dwadzieścia sześć lat.
W przeciwieństwie do tego, co miało miejsce gdzie indziej, relikwie nie zostały podczas rewolucji francuskiej z 1789 roku zbezczeszczone, gdyż ich starożytność nakazywała szacunek nawet niewierzącym rewolucjonistom. Zostały jednak przetopione, zagubione lub rozproszone. Si duża relikwiarz został przetopiony w 1791 roku, a sarkofagi w 1791 i 1793 roku, głównie w celu pozyskania cennych metali, relikwie zostały powierzone Janowi-Baptystowi Gobelowi, biskupowi konstytucyjnemu. Zostały przewiezione do Saint-Denis, gdzie wiele z nich zaginęło w niewyjaśnionych okolicznościach. Święta Korona została zdeponowana w Gabinecie Starożytności w 1793 roku, a następnie przekazana kardynałowi Janowi-Baptystowi de Belloy w 1804 roku. Dziś jest przechowywana w skarbcu katedry Notre-Dame w Paryżu. Gemma z Triumfu Germanika oraz popiersie Konstantyna zostały wysłane do Gabinetu Medali, natomiast mszał i trzy ewangeliarze o złotych oprawach trafiły do działu Rękopisów Biblioteki Narodowej Francji. Relikwiarz z „Kamieniem Grobu Pańskiego” oraz Madonna z kości słoniowej są przechowywane w dziale Sztuki Użytkowej muzeum Luwru; natomiast relikwiarz świętych Maksymiana, Lucjana i Juniusza znajduje się w muzeum Cluny.
Aby zarezerwować lot do Paryża z dowolnego miasta, kliknij tutaj, aby skorzystać z wyjątkowej oferty.
Aby zarezerwować hotel w Paryżu, kliknij tutaj, aby skorzystać z wyjątkowej oferty.