Sainte-Chapelle, arcydzieło dotknięte łaską, zagrożona kiedyś zniknięciem

Sainte-Chapelle: jej powstanie związane jest z królem świętym Ludwikiem
Sainte-Chapelle, zwana także Sainte-Chapelle du Palais, to kaplica pałacowa (przeznaczona do użytku monarchy). Znajduje się niedaleko Pałacu Sprawiedliwości, Conciergerie i Wieży Zegarowej. Została wzniesiona na wyspie Cité w Paryżu na polecenie Ludwika IX (świętego Ludwika, kanonizowanego w 1297 roku, dwadzieścia siedem lat po śmierci) w sercu jego paryskiej rezydencji, Pałacu Cité. Sainte-Chapelle miała pomieścić Świętą Koronę Cierniową, część Prawdziwego Krzyża oraz różne inne relikwie Męki Pańskiej, które król nabył począwszy od 1239 roku. Jako pierwszy budynek tego typu została zaprojektowana jako ogromna, niemal całkowicie przeszklona relikwiarz, wyróżniając się elegancją i śmiałością architektury, która przejawia się w znacznej wysokości oraz niemal całkowitym zastąpieniu ścian oknami w kaplicy górnej.
Nabycie relikwii złożonych w Sainte-Chapelle
Podczas oblężenia Konstantynopola w 1204 roku Baldwin VI z Hainaut splądrował pałac Bukoleon, zabierając między innymi Prawdziwy Krzyż i Świętą Koronę. W 1237 roku ostatni cesarz łaciński Konstantynopola, Baldwin II z Courtenay, przybył do Europy, aby zebrać fundusze na obronę Konstantynopola przed Bułgarami. We wrześniu 1238 roku zastawił Świętą Koronę u Nicolo Quirino, weneckiego kupca bliskiego doży Wenecji. Kupiec miał stać się właścicielem towaru jedynie wówczas, gdy Baudouin nie byłby w stanie spłacić go w ciągu czterech miesięcy.

Święty Ludwik bardzo interesuje się nabyciem Świętej Korony. Po serii ekspertyz w celu potwierdzenia autentyczności relikwii, nabywa ją za 135 000 liwrów turniejowych, co stanowi ponad połowę rocznych dochodów jego domeny królewskiej. Pod przewodnictwem dominikańskich kaznodziejów Jakuba i Andrzeja de Longjumeau relikwia wyrusza w drogę do Francji w 1239 roku. 10 sierpnia 1239 roku uroczystym wjazdem wkracza do Villeneuve-l'Archevêque (Szwajcaria). 18 sierpnia Święta Korona przybywa do Paryża, witana przez liczny tłum widzów oraz całe duchowieństwo stolicy. Następnego dnia, podczas wielkiej uroczystości, relikwia zostaje złożona w kaplicy św. Mikołaja w Pałacu Sprawiedliwości. Dwa lata później, w 1241 roku, król kontynuuje swoje ambitne plany, nabywając ważny fragment Prawdziwego Krzyża oraz siedem innych relikwii Męki Pańskiej, między innymi Świętą Krew i Kamień Grobu Pańskiego. Rok później do świętej kolekcji dołączają fragmenty Świętej Włóczni oraz Świętego Gąbki.
Dach godny czci relikwii
Po nabyciu tej kolekcji relikwii Święty Ludwik decyduje się wznieść kaplicę, zaprojektowaną jako prawdziwy relikwiarz, poświęcony ich czci. Nowy budynek został wzniesiony w Pałacu de la Cité, głównej rezydencji Ludwika Świętego, zastępując dawną kaplicę Saint-Nicolas, wówczas zburzoną.
Budowa Sainte-Chapelle (1241–1248)
Pomimo iż została wzniesiona w zaledwie siedem lat, nie posiada żadnych wad konstrukcyjnych, a jej wystrój nie został zaniedbany. Wykorzystuje ona rzeźbę, malarstwo oraz sztukę witrażu: to właśnie jej ogromne witraże historyzowane, dzisiaj najsłynniejsze, stanowią bogactwo Sainte-Chapelle, która utraciła swoje relikwie podczas Rewolucji Francuskiej i tym samym straciła swoją pierwotną funkcję.

Wpisana na listę zabytków historycznych w 1862 roku, na rok przed ukończeniem jej renowacji – jednej z najbardziej udanych w swoim czasie – od 1991 roku znajduje się także na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
Koncepcja Sainte-Chapelle To arcydzieło architektury gotyckiej promienistej wyróżnia się planem o dużej prostocie, pozbawionym naw bocznych, transeptu czy obejścia, co stanowi jedną z dwóch głównych cech charakterystycznych Sainte-Chapelle. Druga cecha to jednopoziomowa konstrukcja, bez dużych arkad, wynikająca z braku naw bocznych i triforium. Zorientowana zgodnie z regułami, kaplica składa się z dwóch kondygnacji, tworzących dwie nałożone na siebie kaplice: dolną i górną.
Kaplica dolna Mroczna atmosfera kaplicy dolnej oraz jej proporcje przywodzi na myśl kryptę, jednak delikatność podpór kontrastuje z tym wrażeniem, a wystrój jest równie elegancki jak w kaplicy górnej.
Kaplica górna To przede wszystkim mnogość i intensywność barw nadaje charakterystyczny nastrój kaplicy górnej, a także jej elegancja i wysokość – prawie dwukrotnie większa od szerokości. Choć jasna, kaplica górna nie jest zwykle zalana światłem, gdyż witraże z XIII wieku są półprzezroczyste. Konstrukcja jest tu znacznie prostsza i bardziej uporządkowana niż w kaplicy dolnej, a cała architektura Sainte-Chapelle została zaprojektowana tak, by uwypuklić ten jedyny, wielki, wolny od filarów przestrzeń. Ona uwypukla pionowość ścian niemal całkowicie pozbawionych masywnej konstrukcji. Budynek Sainte-Chapelle ma 36,0 m długości, 17,0 m szerokości i 42,5 m wysokości bez iglicy. Ta ostatnia wznosi się na 33,25 m, co podnosi szczyt do 75,75 m nad poziomem gruntu. Wewnątrz obie kaplice rozciągają się na 33,0 m długości i 10,7 m szerokości. Wysokość wnętrza kaplicy dolnej wynosi zaledwie 6,6 m, podczas gdy kaplica górna sięga 20,5 m. Pod względem powierzchni wewnętrznej Sainte-Chapelle przypomina kościół wiejski, jednak szerokość jej jedynego nawy nawiązuje do nawy katedry w Laon, a wysokość przywodzi na myśl pierwsze katedry gotyckie. Rewolucja, Sainte-Chapelle i relikwie Sainte-Chapelle została zamknięta dla kultu około 1790 roku – i pozostaje taką do dziś. Wówczas pozbawiono ją całego wyposażenia i przekształcono w „siedzibę Klubu Sainte-Chapelle”. W 1797 roku stała się archiwum sąsiedniego trybunału, a jego rozbudowa zagroziła jej istnieniu. Ratunek budynku postanowiono w 1836 roku pod presją opinii publicznej, a prace restauracyjne rozpoczęto rok później, by zakończyć je dwadzieścia sześć lat później. W przeciwieństwie do innych miejsc, relikwie same w sobie nie zostały podczas rewolucji francuskiej z 1789 roku zbezczeszczone, gdyż ich starożytność budziła szacunek nawet wśród niewierzących rewolucjonistów. Zostały jednak przetopione, zagubione lub rozproszone. Jeśli wielki relikwiarz został stopiony w 1791 roku, a sarkofagi w 1791 i 1793 roku, głównie w celu pozyskania cennych metali, relikwie zostały powierzone Janowi-Baptystowi Gobelowi, biskupowi konstytucyjnemu. Zostały one przewiezione do Saint-Denis, gdzie wiele z nich zaginęło w niewyjaśnionych okolicznościach. Święta Korona została zdeponowana w Gabinecie Starożytności w 1793 roku, a następnie przekazana kardynałowi Janowi-Baptystowi de Belloy w 1804 roku. Dziś jest przechowywana w skarbcu katedry Notre-Dame w Paryżu. Gemma z Tryumfu Germanika oraz popiersie Konstantyna zostały wysłane do Gabinetu Medali, natomiast mszał i trzy ewangeliarze o złotych oprawach trafiły do działu Rękopisów Biblioteki Narodowej Francji. Relikwiarz „Kamienia Grobu” oraz Madonna z kości słoniowej są przechowywane w dziale Dzieł Sztuki muzeum Luwru; natomiast relikwiarz świętych Maksjana, Lucjana i Juniena znajduje się w muzeum Cluny. Aby zarezerwować lot do Paryża z dowolnego miasta, kliknij tutaj, aby skorzystać z wyjątkowej oferty. Aby zarezerwować hotel w Paryżu, kliknij tutaj, aby skorzystać z wyjątkowej oferty.