Zegar Wieżowy Pałacu de la Cité, najstarszy zegar Paryża

Wieża Zegarowa: jej początki jako prostej wieży strażniczej
Wieża Zegarowa (Tour-de-l'Horloge) znajduje się na końcu budynku Conciergerie, niedaleko Pałacu Sprawiedliwości i Sainte-Chapelle. Była częścią pałacu na wyspie Cité, rezydencji królów Francji od czasów Hugona Kapeta. Król Jan II Dobry kazał wznieść wieżę w latach 1350–1353. Powstała na dawnym bagnistym terenie, a jej dzwonnica była zwieńczona latarnią. Później stała się Wieżą Zegarową Pałacu Cité.

Była to wieża strażnicza służąca bezpieczeństwu pałacu królewskiego, a nie zegarowa.

Ma kształt prostokątny, jest masywna i mierzy 47 metrów wysokości. Jej mury osiągają niemal metr grubości.
Renowacje Wieży Zegarowej
Wieża Zegarowa była poddawana licznym renowacjom. Pierwsza kampania, przeprowadzona w latach 1840–1843, pozwoliła wzmocnić fundamenty i urządzić przy jej podstawie posterunek straży.

Inne prace przeprowadzono między 1843 a 1848 rokiem, a następnie w latach 1860–1861, przywracając jej średniowieczny wygląd, zwłaszcza w górnych partiach. Sklepiona sala na czwartym piętrze, zwana Salą Białej Królowej, wzmocniona z zewnątrz dziesięcioma przyporami, nosiła jeszcze ślady swej polichromii: została całkowicie odrestaurowana, podobnie jak górny poziom wieży, gdzie dodano blanki, których wcześniej nie było – jak świadczą rysunki z końca XVIII i początku XIX wieku.

Ostatnia restauracja dotyczyła Conciergerie i została ukończona w listopadzie 2012 roku. Z tej okazji odnowiono dach wieży zegarowej. Jest teraz nowy i pozłacany.
Zegary Wieży Zegarowej

W 1370 roku Wieża Zegarowa mieściła pierwszy publiczny zegar Paryża, wykonany przez Henryka de Vica, zegarmistrza z Lotaryngii.
W 1371 roku zegar Wieży Zegarowej w Pałacu Sprawiedliwości został wyposażony w dzwon srebrny.
W 1418 roku rada miejska zażądała, aby zegar posiadał zewnętrzny tarcz zegara „aby mieszkańcy miasta mogli regulować swoje sprawy dniem i nocą”.
W 1472 roku Filip Brille przeprowadził znaczącą renowację tarczy zegara.
W 1585 roku Henryk III kazał zainstalować nową tarczę zegara, oprawioną przez słynnego rzeźbiarza Germaina Pilona. Zostały one odrestaurowane w 1685 roku. Wielkie alegoryczne postacie przedstawiające Prawo i Sprawiedliwość, zatarte podczas Rewolucji, ponownie odnowiono w 1852 i 1909 roku, daty te widnieją u dołu tarczy.

Dwie tablice, umieszczone powyżej i poniżej zegara, zawierają łacińskie inskrypcje:

powyżej: „QUO DEDITS ANTE DUAS TRIPLICEM DABIT ILLE CORONAM” („Ten, który już dał mu dwie korony, da mu trzecią”) – aluzja do koron Francji i Polski noszonych wówczas przez króla Francji, Henryka III
poniżej: „MACHINA QUÆ BIS SEX TAM JUSTE DIVIDIT HORAS JUSTITIAM SERVARE MONET LEGES QUE TUERI” („Ten mechanizm, który tak sprawiedliwie dzieli dwanaście godzin, uczy strzec sprawiedliwości i bronić praw”)

Pod małym daszkiem osłaniającym tarczę zegara wyryte są splecione inicjały (patrz zdjęcie): „H” i „C” dla Henryka II i Katarzyny Medycejskiej oraz „H” i „M” dla Henryka IV i Małgorzaty Walezjuszki (tzw. królowej Margot). Według legendy splecione „H” i „C” ukrywają tajemnie „D” Diany de Poitiers, faworyty Henryka II. Częściej jednak ten „D” przypisuje się emblematowi rodu Orleanów – półksiężycowi, z którego wywodził się król.
Obecny zegar i restauracja z lat 2011–2012

Obecna tarcza zegara jest kwadratowa, o boku półtora metra. W jej centrum umieszczono promienie w kształcie płomieni, pokryte złotem. Wydaje się, że zegar spoczywa na francuskiej koronie królewskiej, na błękitnym tle kwiatowym.

Wskazówki zegara wykonane są z miedzi – duża, w kształcie grotu włóczni, wskazuje minuty, natomiast mała, zakończona kwiatem lilii i przedłużona przeciwwskazówką zwieńczoną półksiężycem, pokazuje godziny. Poruszają się one po wypukłych cyfrach rzymskich, w kolorach, wkomponowanych w kamień.

Podczas wielkiej kampanii restauracyjnej Wieży Zegarowej, prowadzonej od 2011 roku do końca listopada 2012, zegar został odrestaurowany zgodnie z najstarszymi zachowanymi dokumentami z archiwów Biblioteki Narodowej. Złocenia i malowidła zostały odtworzone. Najbardziej znaczącą zmianą było przywrócenie błękitnego tła usianego kwiatami lilii, odmiennego od modelu z restauracji z 1686 roku.