Kradzież skarbu królewskiego Korony Francuskiej podczas Rewolucji Francuskiej to jeden z najbardziej śmiałych i legendarnych napadów w historii Francji. We wrześniu 1792 roku, w czasie rewolucyjnego chaosu, grupie złodziei udaje się ukraść znaczną część klejnotów Korony Królewskiej, w tym niektóre z najsłynniejszych diamentów i kamieni szlachetnych Europy. Oto szczegółowa relacja z tego niezwykłego wydarzenia.
Uwaga
Niniejszy artykuł opisuje jeden z epizodów burzliwej historii klejnotów Korony Francuskiej. Ich burzliwa i fascynująca droga odzwierciedla zawirowania monarchii francuskiej. Aby poznać pełny obraz historyczny, kliknij w Klejnoty Korony Francuskiej – burzliwa historia.
Kontekst prowadzący do kradzieży skarbu królewskiego, czyli klejnotów Korony
W 1792 roku rewolucja francuska była w pełnym rozkwicie. Monarchia została osłabiona, a król Ludwik XVI oraz królowa Maria Antonina zostali uwięzieni po nieudanej próbie ucieczki rok wcześniej. Silne nastroje antykrólewskie panowały w Paryżu, a rewolucyjne uniesienie stale rosło. Latem 1792 roku monarchia została oficjalnie zniesiona, a dobra królewskie, w tym słynne klejnoty koronacyjne, stały się własnością państwa.
Wówczas klejnoty Korony Francuskiej były przechowywane w Garde-Meuble de la Couronne (Depozyt Mebli Korony), imponującym budynku położonym na placu Zgody (ówczesna nazwa: plac Ludwika XV, następnie plac Rewolucji) w Paryżu. Obecnie budynek ten stanowi część Hôtel de la Marine i służył jako magazyn skarbów monarchii: mebli, tapiserii, dzieł sztuki oraz słynnej kolekcji klejnotów, gromadzonej przez wieki przez królów i królowe Francji od czasów Franciszka I (1494–1547).
Pan Roland, minister spraw wewnętrznych, oraz pan Restout, odpowiedzialny za bezpieczeństwo w Garde-Meuble de la Couronne na placu Rewolucji, już dawno alarmowali! Uważali, że zabezpieczenia obiektu i jego skarbów są niewystarczające. W salonach honorowych, oprócz mebli z kolekcji królewskich, wystawiano klejnoty Korony.
Skarbiec liczył ponad 10 000 kamieni: diamentów, pereł, rubinów, szmaragdów, topazów i szafirów. W jego skład wchodziło wiele bezcennych przedmiotów, zgromadzonych od XVI wieku przez królów Francji, takich jak „Wielki Szmaragd” Ludwika XIV czy diament „Sancy”.
Według spisu przeprowadzonego w 1791 roku przez Zgromadzenie Narodowe Konstytuujące, precyzyjne zestawienie wykazało 9 547 diamentów, 506 pereł, 230 rubinów i spinele, 71 topazów, 150 szmaragdów, 35 szafirów oraz 19 różnych kamieni szlachetnych. Wartość klejnotów oszacowano na 23 922 197 liwrów, w tym 12 milionów za „Regenta”, 3 miliony za „Bleu de France” i 1 milion za „Sancy”.
Sensacyjna kradzież klejnotów nigdy do końca niewyjaśniona
Grupa złodziei pod wodzą pewnego Paula Miette włamała się do sali z klejnotami, aby je ukraść.
Wykorzystując ciemności, złodzieje wspięli się po fasadzie Pałacu Archiwów za pomocą lin, opierając się o latarnie placu Rewolucji. Dotarłszy na balkon pierwszego piętra, pozostali niewidoczni dla przechodniów i mogli wybić szybę. Następnie wycięli dziurę, widoczną do dziś, w wewnętrznej okiennicy sali, w której przechowywano cenne klejnoty.
Śledczy odnotowali liczne nieprawidłowości na miejscu zdarzenia. Zamki szaf, w których przechowywano diamenty, nie zostały sforsowane. I jak poważnie można uwierzyć, że czterdziestu łotrów mogło wynieść tak wiele cennych przedmiotów, nie zwracając uwagi strażników z Garde-Meuble przez cztery kolejne noce? Sprawa miała miejsce między 11 a 16 września 1792 roku, pomimo obecności straży narodowej (ich budka znajdowała się po przeciwnej stronie dziedzińca, naprzeciw sali z klejnotami!), która przestała patrolować budynek po założeniu pieczęci.
Ostatecznie, 16 września o godzinie 23, patrol straży zaalarmowany podejrzanymi odgłosami dostrzegł grupę złodziei. Po przeszukaniu ich kieszeni wypełnionych kamieniami szlachetnymi zostali aresztowani. Niedługo potem Roland, minister spraw wewnętrznych prowadzący śledztwo, skazał schwytanych na gorącym uczynku złodziei na śmierć, uznając ich za kontrrewolucjonistów. Prowadzeni przez groźnego przestępcę, Paula Miette’a, byli to głównie drobni złodzieje uwolnieni podczas masakr od 2 do 6 września. Byli powiązani z bandą z Rouen, grupą zawodowych złodziei. Dwunastu skazano na śmierć, a pięciu ostatecznie zgilotynowano w miejscu popełnienia przestępstwa, na placu Rewolucji.
Kto wydał rozkaz kradzieży królewskiego skarbu Korony Francji?
Pode się mnożyć podejrzenia co do tożsamości prawdziwych inicjatorów Kradzieży skarbu królewskiego i klejnotów Korony. Czy mieli oni współspiskowców wewnątrz budynku? Danton miałby zaoferować klejnoty księciu Brunszwiku, aby kupić zwycięstwo armii francuskich pod Valmy 20 września 1792 roku? A może ta nieprawdopodobna historia jest jedynie owocem powszechnego niepokoju, jaki panował w Paryżu we wrześniu 1792 roku?
Inwazja pruska, rewolucyjna atmosfera paniki po uwięzieniu rodziny królewskiej, postępy wojsk austro-pruskich oraz pogłoski o spiskach wewnętrznych, a także lęk przed represjami i masakrami, które mogliby przeprowadzić rojaliści lub ich ewentualni sojusznicy w razie uwolnienia więźniów. „Wrześniowcy” wtargnęli do więzień Paryża i prowincji, mordując tam licznych osadzonych – czy to duchownych, rojalistów, czy pospolitych przestępców. Ten mało znany epizod Rewolucji Francuskiej pochłonął prawdopodobnie ponad 1300 ofiar w samym Paryżu oraz około 150 w pozostałej części Francji między 2 a 6 lub 7 września.
Ale jednak jeden fakt się wyróżnia: Thierry de Ville d’Avray, ostatni intendent Gabinetu Mebli, został zabity podczas tych masakr. W rzeczywistości już na początku sierpnia doszło do innego wydarzenia, które może wskazywać, że najcenniejsze klejnoty skarbca monarchii francuskiej nie zostały skradzione we wrześniu 1792 roku, lecz już w sierpniu.
Zakłócający spokój niedziela 5 i poniedziałek 6 sierpnia 1792
Doniesiono, że „w niedzielę (5 sierpnia) i poniedziałek (6 sierpnia) poprzedzające piątek 10 sierpnia 1792 roku, dzień, który oznaczał koniec monarchii, sześć kuferków opuściło dyskretnie Gabinet Mebli (narodowy). Należały one do zięcia gubernatora Gabinetu Mebli, Thierry’ego de Ville-d’Avray. Nazywał się Baude de Pont-l’Abbé, a kuferki zostały wysłane przez Azèle, jego zaufanego człowieka, do Prévost d’Arlincourt, byłego dzierżawcy generalnego (paryski hotel, rue Saint-Honoré, nr 342). Ów były dzierżawca generalny, podobnie jak większość swoich byłych kolegów, przelał środki finansowe na terytorium wroga.”
Marc-Antoine Thierry de Ville-d’Avray został zamordowany w więzieniu w opactwie w Paryżu 2 września 1792 roku. Jean-Georges-Claude Baude de Pont-l’Abbé wyemigrował, a Louis-Adrien Prévost d’Arlincourt został zgilotynowany w Paryżu 8 maja 1794 roku. Wszyscy główni uczestnicy zniknęli zatem z areny we właściwym momencie. Czy teoria Dantona i księcia Brunszwiku nabiera wówczas pełnego sensu? A może ta akcja z sierpnia była jedynie ewakuacją klejnotów koronnych za granicę? I czy ów „oficjalny” rabunek był jedynie sposobem na odwrócenie uwagi?
Jak przebiegał rabunek skarbu królewskiego Korony Francji
W nocy z 11 na 16 września 1792 roku grupa złodziei zrealizowała misterny plan, aby wedrzeć się do Garde-Meuble. Wykorzystując rewolucyjną niestabilność, przeprowadzili grabież przez kilka nocy:
Pierwsze wtargnięcie: Złodzieje dostali się do budynku już 11 września, zdołali ukraść kilka przedmiotów, nie budząc podejrzeń. Nie zabrali od razu całej kolekcji, co mogłoby wzbudzić podejrzliwość.
Powtórne powroty : W kolejnych nocach sprawcy powracali wielokrotnie, aby wynieść kolejne klejnoty i kamienie szlachetne. Ich taktyka okazała się zaskakująco skuteczna: rozkładając kradzieże w czasie, uniknęli wcześniejszego wykrycia i mogli wynieść znacznie więcej, niż gdyby podjęli się jednej wielkiej akcji. Organizowali nawet przyjęcia z udziałem prostytutek.
Odkrycie : Kradzież została w końcu wykryta, a skala grabieży ukazała się w całej swej ohydzie. Znaczna część klejnotów Korony Francuskiej została skradziona, w tym słynny diament Sancy, Régent oraz Błękitny Diament Korony (wielki niebieski diament, który według niektórych został przerobiony na słynny diament Hope, obecnie przechowywany od 1958 roku w Smithsonian Institute w Waszyngtonie). Do utraconych przedmiotów należały także diamenty, perły, szafiry, szmaragdy i rubiny, z których niektóre miały nieocenioną wartość ze względu na swoje powiązania z dawnymi władcami.
Śledztwo i konsekwencje po kradzieży klejnotów Korony
Diament Sancy
Diament Le Régent
Diamenty Sancy i Le Régent
Kradzież wywołała poważne śledztwo, jednak polityczne i społeczne zamieszki Rewolucji utrudniły pościg za złodziejami. Ostatecznie kilku podejrzanych zostało aresztowanych, a ośmiu z nich uznano za winnych „spisku w celu ograbienia Republiki” i skazano na śmierć przez ścięcie. Niektóre klejnoty odnaleziono dwa lata później. Jednak wiele z nich zniknęło bezpowrotnie. Oto co stało się z niektórymi z najsłynniejszych kamieni:
Diament Le Régent: Uważany za jeden z najcenniejszych klejnotów w kolekcji, został ostatecznie odzyskany. Napoleon osadził go następnie na rękojeści swojej szpady, a dziś eksponowany jest w muzeum Luwru.
Diament Sancy (będący częścią kolekcji Mazarina): Ten kamień szlachetny o burzliwej historii również został odnaleziony. Diament Sancy został odkryty w Rosji w zbiorach Wasilija Rudanowskiego. Obecnie stanowi część kolekcji Luwru.
Błękitny diament Korony: Francuski królewski błękitny diament zaginął bezpowrotnie. Dekady później w Londynie pojawił się duży błękitny diament, który trafił następnie do Stanów Zjednoczonych. Znany jako diament Hope, niektórzy uważają, że jest to przerobiona wersja błękitnego diamentu Korony. Teoria ta jednak pozostaje niepotwierdzona.
Całość klejnotów Korony Francuskiej: Po odzyskaniu części z nich, pozostałe klejnoty były używane przez kolejnych francuskich władców, w tym Napoleona oraz przywrócone monarchie Burbonów i Orleanów. Jednak w 1887 roku Trzecia Republika Francuska zdecydowała się sprzedać na aukcji klejnoty Korony (z wyjątkiem kilku egzemplarzy zachowanych jako obiekty historyczne). Sprzedaż ta rozproszyła biżuterię po świecie, prowadząc do jej nabycia przez różnych kolekcjonerów i muzea.
Dziś klejnoty Korony Francuskiej byłyby warte setki milionów dolarów. Dotyczy to zwłaszcza takich okazów jak diament Le Régent, Wielki Mazarin i innych słynnych kamieni szlachetnych, których wartość historyczna i kulturowa jest nie do oszacowania.
Kim byli złodzieje odpowiedzialni za Kradzież skarbu królewskiego?
Tożsamości wszystkich złodziei pozostają nieznane, choć przypuszcza się, że sprawa mogła obejmować zarówno zwykłych przestępców, jak i być może osoby z wiedzą o Garde-Meuble. Niestabilna sytuacja Rewolucji ułatwiła dokonanie tej zuchwałej kradzieży, gdyż siły porządkowe były przeciążone, a powszechna niechęć do monarchii ograniczała jakiekolwiek publiczne współczucie dla straty dóbr królewskich. Niektórzy złodzieje zostali ujęci, jednak prawdopodobne jest, że wielu współsprawców uniknęło kary.
Dziedzictwo kradzieży klejnotów Korony
Kradzież skarbu królewskiego była jednym z wielu symbolicznych ciosów wymierzonych w monarchię francuską podczas Rewolucji.
Te klejnoty, kiedyś symbole absolutnej władzy i ciągłości dynastycznej, zostały rozproszone po całym świecie, odzwierciedlając rewolucyjny cel likwidacji Starego Porządku i redystrybucji jego bogactw. Kradzież ta pozostaje popularnym tematem w historii Francji, a większość odzyskanych przedmiotów jest dziś wystawiana w muzeum Luwru, gdzie nadal przyciągają uwagę swoją urodą i burzliwymi losami.
Dziś klejnoty Korony Francji nie tworzą już tak spójnej kolekcji jak kiedyś, ale wciąż fascynują ze względu na swoją historyczną wagę, mistrzostwo rzemieślnicze oraz tajemnicę otaczającą te okazy, które na zawsze zaginęły podczas kradzieży w 1792 roku.
Ile i jakie klejnoty nigdy nie zostały odzyskane przez Francję po ich kradzieży w 1792 roku?
Po grabieży słynnego skarbu królewskiego Korony Francuskiej w 1792 roku wiele z klejnotów zostało definitywnie utraconych lub odnaleziono je jedynie częściowo. Choć większość z nich udało się odzyskać, niektóre z najcenniejszych zaginęły bez śladu. Biżuteria została rozproszona, sprzedana lub przerobiona po kradzieży z 1792 roku. Mimo wysiłków zmierzających do ich odzyskania, niektóre z najcenniejszych okazów, jak chociażby Błękit Francji, bezpowrotnie zniknęły, a wiele z nich nigdy nie powróciło do Francji. Poniżej przedstawiamy przegląd zaginionych klejnotów oraz ich znaczenie:
1. Diament Błękit Francji (Bleu de France)
Opis : Ten wielki, około 69-karatowy niebieski diament należał do najsłynniejszych klejnotów Korony Francuskiej. Do Francji przywiózł go Jean-Baptiste Tavernier, a następnie oszlifował go nadworny jubiler króla Ludwika XIV, nadając mu kształt trójkątny i nazwę „Błękit Francji”.
Przeznaczenie : Błękit Francji nigdy nie został odnaleziony po kradzieży z 1792 roku. Uważa się powszechnie, że został oszlifowany na mniejszy diament o masie 45,52 karata, znany obecnie jako diament Hope. Choć jest to jedynie hipoteza, podobieństwo rozmiaru, kształtu i barwy obu kamieni skłoniło wielu ekspertów do uznania ich za ten sam klejnot.
2. Zwierciadło Portugalii (należące do kolekcji Mazarina)
Opis : Duży, bezbarwny diament zwany „Zwierciadłem Portugalii” nosiły królowe oraz inne kobiety z francuskiej rodziny królewskiej. Odznaczał się wyjątkową czystością i blaskiem, ciesząc się wielkim uznaniem.
Przeznaczenie : Diament ten nigdy nie został odnaleziony po kradzieży, a jego obecne położenie pozostaje nieznane. Niektórzy historycy sugerują, że mógł zostać sprzedany lub oszlifowany, jednak brak weryfikowalnych dowodów uniemożliwia wyjaśnienie jego losów.
3. Diamenty Mazarina
Opis : Nazwane na cześć kardynała Mazarina, stanowiły zbiór 18 diamentów przekazanych Koronie Francuskiej w XVII wieku. Do najsłynniejszych należały:
Diament Mazarin I (nazywany również „Wielkim Mazarinem”) – różowy diament o masie 19,07 karata.
Diament Mazarin II – diament o masie 25,7 karata.
Przeznaczenie : Choć Wielki Diament Mazarin został ostatecznie odnaleziony (został wystawiony na aukcję w 2017 roku i należy obecnie do prywatnego kolekcjonera), kilka mniejszych diamentów z kolekcji Mazarin zniknęło po kradzieży. Ich precyzyjna identyfikacja jest trudniejsza ze względu na niewielkie rozmiary, ale część z nich uznaje się za definitywnie zaginione.
18 kamieni z kolekcji Mazarin – Więcej informacji znajdziesz tutaj
4. Różne perły, szafiry i rubiny
Opis : Klejnoty Korony Francuskiej obejmowały także różnorodne perły, rubiny, szafiry oraz inne kamienie szlachetne, służące do ozdabiania koron, berłów i ceremonialnej biżuterii.
Los : Większość z tych mniejszych kamieni nigdy nie została odnaleziona. Prawdopodobnie wiele z nich sprzedano lub rozmontowano, znikając w prywatnych kolekcjach. W przeciwieństwie do słynnych wielkich diamentów, te mniejsze łatwiej było rozproszyć i sprzedać bez zwracania na siebie uwagi.
Łącznie zaginęło ponad tuzin najcenniejszych kamieni szlachetnych w wyniku kradzieży skarbów królewskich, podczas gdy setki mniejszych kamieni i ozdobnych gemm trafiło w prywatne ręce. Pomimo licznych badań i dochodzeń, dokładna liczba utraconych klejnotów nigdy nie została oficjalnie ustalona z powodu niekompletnych rejestrów i chaosu tamtych czasów.
Czy diament Hope przynosi pecha?
Diament Hope jest niestety sławny z powodu rzekomej klątwy, która miałaby go prześladować. Według pogłosek, nosiła go Maria Antonina, która miała zostać zgilotynowana (w rzeczywistości to jej mąż, Ludwik XVI, go posiadał, choć również został stracony).
Inni właściciele i ich rodziny doświadczyli samobójstw, rozwodów, bankructw, śmierci w wypadkach samochodowych, upadków ze skał, rewolucji, załamań nerwowych oraz przedawkowania. Powiązano go nawet pośrednio ze sprawą porwania dziecka Lindberghów za sprawą ówczesnej właścicielki, dziedziczki Evalyn Walsh McLean.
Pierwsze wzmianki o tych opowieściach pochodzą z 1908 roku. Pierre Cartier, paryski jubiler, jest powszechnie uznawany za osobę, która spopularyzowała historie o klątwie towarzyszącej diamentowi, aby zwiększyć jego wartość rynkową.
Od 1958 roku znajduje się w Smithsonian Institution w Waszyngtonie, gdzie jest najczęściej odwiedzanym eksponatem w kolekcji.
Historycy w poszukiwaniu zaginionych klejnotów
Zaginione klejnoty, w szczególności Błękit Francji i Lustro Portugalii, wciąż fascynują historyków oraz miłośników kamieni szlachetnych na całym świecie. To tajemnica związana z dziedzictwem monarchii francuskiej oraz wstrząsami Rewolucji, która pozostaje żywa do dziś.
Odnalezione klejnoty warte uwagi
Po Rewolucji niektóre klejnoty zostały zidentyfikowane i zwrócone rządowi francuskiemu. Dwa główne klejnoty zwrócone Francji to:
Diament Regenta : Odzyskany po kradzieży, jest jednym z najsłynniejszych diamentów z Klejnotów Korony Francji i wciąż jest wystawiany w Luwrze.
Diament Sancy (część kolekcji Mazarin) : Kolejna ważna kamień szlachetny, który ostatecznie został odnaleziony i również znajduje się obecnie w Luwrze.
Jaka była wartość Klejnotów Koronnych przed ich kradzieżą w 1792 roku?
Przed spektakularną kradzieżą w 1792 roku Klejnoty Koronne Francji szacowano na ogromną sumę, choć dokładne kwoty różnią się ze względu na wahania cen kamieni szlachetnych, inflację oraz niekompletne inwentarze.
Dość precyzyjnym punktem odniesienia jest cena, jaką w 1772 roku zażądali jubilerzy Charles Boehmer i Paul Bassenge za słynny „naszyjnik królowej”, który stał się powodem skandalu. Wynosiła ona 1 600 000 liwrów, co dziś odpowiadałoby około 27 513 000 euro. W tamtych czasach ta suma równała się także wartości trzech zamków, z których każdy otoczony był 500 hektarami ziemi!
Uwaga: aby uzyskać więcej informacji, kliknij w „Sprawa naszyjnika królowej: wszystko, co warto wiedzieć”
Oto inne kluczowe szczegóły dotyczące ich wartości:
1. Szacunkowa wartość całkowita
W 1791 roku całkowita wartość Klejnotów Koronnych Francji szacowana była na około 30 milionów liwrów – ogromną kwotę jak na owe czasy. Byłoby to mniej więcej 20-krotność wartości naszyjnika królowej.
2. Ocena poszczególnych klejnotów
Klejnoty Koronne obejmowały kilka diamentów i kamieni szlachetnych o światowej sławie, z których każdy miał ogromną wartość samą w sobie:
Diament Regenta (140,64 karata), jeden z najcenniejszych klejnotów, był sam w sobie szacowany na ponad 12 milionów liwrów. Dziś jest bezcenny ze względu na swoje historyczne znaczenie i jest wystawiany w Luwrze.
Diament Niebieski Francji (około 69 karatów), wyceniany na około 3 miliony liwrów. Został on następnie oszlifowany i stał się później słynnym diamentem Hope, wartym dziś ponad 200 milionów dolarów. Obecnie jest przechowywany w Smithsonian American Art Museum w Waszyngtonie (DC).
Diament Sancy (55 karatów) również posiadał ogromną wartość, szacowaną na kilka milionów liwrów.
3. Diamenty Mazarina
Złote Runo
Zbiór 18 diamentów Mazarina, podarowany Koronie przez kardynała Mazarina, wart był łącznie kilka milionów liwrów. Wśród nich wyróżniał się m.in. Wielki Mazarin (różowy diament o wadze 19,07 karata), którego wartość była wysoka ze względu na jego rzadkość i kolor.
4. Inne elementy
Zestawy biżuterii, korony i insygnia królewskie: Oprócz pojedynczych kamieni szlachetnych kolekcja obejmowała również kompletne zestawy, takie jak naszyjniki z pereł Marii Antoniny, ceremonialne korony oraz berła ozdobione kamieniami szlachetnymi, które znacznie podnosiły wartość całego zbioru. Innym przykładem jest Złote Runo Ludwika XV, składające się z kilku diamentów, w tym Błękitnego Diamentu Francji o wadze 69 karatów u dołu oraz jasnoniebieskiego diamentu o wadze 33 karatów, nazywanego kiedyś „Bazu”, umieszczonego u góry.
Złotnictwo i emalia: Wiele przedmiotów wyróżniało się także skomplikowanymi pracami ze złotnictwa i emalierstwa, a także pereł, co dodatkowo zwiększało zarówno ich wartość artystyczną, jak i finansową.
5. Znaczenie i wartość historyczna
Poza swoją wartością materialną Klejnoty Koronne posiadały ogromną wartość historyczną i symboliczną, uosabiając władzę, bogactwo oraz mecenat kulturalny monarchii francuskiej. Ich znaczenie było dodatkowo wzmacniane przez powiązanie z postaciami takimi jak Ludwik XIV, Ludwik XV i Maria Antonina.
Uwaga
Klejnoty Koronne to swego rodzaju historia w historii. Siedem lat przed kradzieżą z 1792 roku para królewska (Ludwik XVI, a zwłaszcza Maria Antonina) została mimowolnie wplątana w aferę dotyczącą naszyjnika (zob. "Sprawa naszyjnika królowej"), która mocno wpłynęła na wydarzenia prowadzące do Rewolucji. W następnym stuleciu (XIX wiek) Klejnoty Koronne Francji zostały wzbogacone o biżuterię dodaną przez Napoleona I i Napoleona III – zob. nasz artykuł Klejnoty Koronne Francji – burzliwa historia.
Pod koniec XIX wieku III Republika – z nienawiści do władzy królewskiej – rozproszyła znaczną część tych klejnotów, sprzedając je dla zadowolenia miłośników i kolekcjonerów. W XX wieku muzea, takie jak Luwr i Wersal, odkupiły część tych zbiorów. W 2025 roku klejnoty Korony ponownie trafiły na pierwsze strony gazet z powodu kradzieży w Luwrze, podczas której zniknęło 7 bezcennych przedmiotów, których nadal nie odnaleziono rok później.
Aby zobaczyć klejnoty Korony (lub to, co z nich pozostało) wystawione obecnie w Paryżu, udaj się do
1/ Muzeum Luwru: Klejnoty Korony obecnie – Kliknij naRezerwacja biletów wstępu do Muzeum Luwru
2/ lub do Szkoły Górniczej: Klejnoty Korony w Szkole Górniczej w Paryżu – Kliknij na Muzeum Mineralogii, aby poznać dni i godziny otwarcia
3/ lub w Klejnoty Korony z Muzeum Historii Naturalnej - Galeria Geologii i Mineralogii - Kliknij na Rezerwacja w Muzeum Historii Naturalnej
