Winnica Montmartre, obecna w Paryżu od już 9 wieków
Clos-Montmartre, oficjalna nazwa winnicy Montmartre, to winnica założona na wzgórzu Montmartre, w 18. dzielnicy Paryża. Rozciąga się ona na północnym zboczu wzgórza, wzdłuż ulic Rue Saint-Vincent i Rue des Saules.
Właściciel winnicy: Miasto Paryż
Zarządzanie: Komitet Obchodów 18. dzielnicy
Pielęgnacja winnicy: Służby techniczne Miasta Paryża
Roczna produkcja: około 1 000 numerowanych butelek
Kilka słów o historii winnicy Montmartre i nie tylko Winorośl pojawiła się na Zakaukaziu już w trzecim tysiącleciu p.n.e. Była to winorośl osiągająca nawet 10 metrów długości, wprowadzona do Europy przez Etrusków, którzy prawdopodobnie zasadzili ją po raz pierwszy we Włoszech. W starożytności wino było zarezerwowane dla elit. Grecy pili je rozcieńczone wodą, często dodając do niego mirrę, kadzidło, anyż, pieprz lub cynamon.
W średniowieczu uprawa winorośli stała się sztuką w rękach mnichów, którym zawdzięczamy pierwsze szlachetne odmiany winogron oraz odkrycie, że im gorsze gleby – składające się z kamieni, piasku i skał – tym głębiej korzenie sięgają, nawet do 7 metrów, aby czerpać sok. Dzięki temu winogrona mogły dojrzewać powoli, bez gnicia ani wysuszania się.
Pochodzenie winnicy na Montmartrze
W XII wieku winnice zasadziły mniszki z opactwa Montmartre, założonego przez Adelajdę Sabaudzką. Jednak postępujące zubożenie opactwa skłoniło siostry do sprzedaży parceli winnic. W XVI wieku mieszkańcy Montmartre, wówczas znajdującego się poza granicami Paryża (do 1860 roku), byli głównie rolnikami i winiarzami. Winnice rozciągały się od szczytu wzgórza aż po okoliczne równiny. Produkowano wówczas wino białe, a później czerwone, znane pod różnymi nazwami: „Clos Berthaud”, „La Goutte d’or”, „Le Sacalie”, „La Sauvageonne”, a później „Le Picolo”.
Winnica Montmartre w XVIII wieku i otwarcie kabaretów
Wówczas trzy czwarte wzgórza pokrywały winnice, a fakt, że wino nie podlegało opłatom miejskim, gdyż znajdowało się poza Paryżem, sprzyjał otwieraniu tawern i kabaretów.
Na miejscu obecnej winnicy znajdował się ogród i dom, w którym mieszkał francuski pieśniarz i pisarz Aristide Bruant (1851–1925). Toulouse-Lautrec malował w tym ogrodzie. W sąsiednim domu tworzył Renoir, w miejscu, które dziś jest muzeum Montmartre. Po 1925 roku teren stał się nieużytkiem.
Od czasu włączenia Montmartre do Paryża w 1860 roku, domy stopniowo zajęły miejsce ostatnich winnic. Po śmierci Aristide’a Bruanta miasto Paryż odkupiło teren. W 1930 roku planowano budowę budynków, jednak nie liczono się z mobilizacją mieszkańców dzielnicy, którzy sprzeciwiali się tym planom. Ówczesny prefekt wysłuchał ich głosu i ogłosił teren nieprzeznaczonym pod zabudowę.
Odzyskanie winnicy Montmartre
W 1928 roku winnice Montmartre całkowicie zniknęły. Pięć lat później ponownie zasadzono 2000 krzewów Gamay i Pinot Noir. Znajdują się one w 18. dzielnicy Paryża, na rogu ulic Rue des Saules i Rue Saint-Vincent, czyli na północ od wzgórza Butte. Miejsce to jest co najmniej dziwne jak na winnicę! 2000 m² (0,15 ha lub 1500 m²) Clos-Montmartre zajmują teren dawnego Square de la Liberté, założonego w 1929 roku przez artystę Francisque’a Poulbota, założyciela Republiki Montmartre. Po obu stronach znajdują się dwa słynne budynki Montmartre: kabaret Au Lapin Agile oraz muzeum Montmartre.
Pierwsze winobranie w Montmartre – bez winogron!
Pierwszy festiwal winobrania w 1934 roku odbył się w drugi weekend października. Był on objęty patronatem Mistinguett i Fernanda, a w uroczystości uczestniczył prezydent Republiki Albert Lebrun. Nie było jednak jeszcze winogron, gdyż winnica miała zaledwie dwa lata.
Dzisiaj, według Gilles’a Guillet, Wielkiego Mistrza Komandorii Clos-Montmartre, nadal istnieje kilkaset oryginalnych krzewów winorośli. Posadzone rośliny są stopniowo zastępowane przez wyselekcjonowane hybrydy, które są silne i płodne. Obecnie uprawia się 30 różnych szczepów; 70% z nich to odmiany stare. Wino było przez długi czas uważane za marne, ale to już przeszłość, gdyż podejmuje się wszelkie działania, aby uczynić je winem wysokiej jakości. Od 2016 roku opiekę nad winnicą sprawują enolog i winiarz.
Festiwal Winobrania w Montmartre
Każdego roku, w październiku, w Montmartre organizowany jest Festiwal Winobrania, podczas którego odbywa się pochód folklorystyczny z udziałem stowarzyszeń z Montmartre oraz zaproszonych bractw winiarskich z różnych regionów.
Roczny zbiór daje od 1800 do 2000 kg winogron, co pozwala wyprodukować nieco ponad 1000 butelek. Są one sprzedawane, wraz z produktami pochodnymi, na miejscu podczas Festiwalu Winobrania, w muzeum Montmartre lub przez Internet – wystarczy kliknąć w Komitet ds. Imprez Montmartre. Dochód ze sprzedaży przeznaczony jest na działania społeczne na rzecz dzieci i osób starszych z 18. dzielnicy.