Kościół La Madelaine, świątynia grecka, na uroczyste pogrzeby

Kościół La Madeleine znajduje się między placem Zgody a Operą Garnier, w osi ulicy Royale, oferując perspektywę aż do pałacu Bournona, siedziby Zgromadzenia Narodowego. Jego budowę rozpoczęto w 1764 roku, a ukończono 85 lat później, w 1842 roku, po licznych perypetiach związanych z zaburzeniami politycznymi, które wstrząsały Francją pod koniec XVIII i na początku XIX wieku. Budynek miał nawet zostać w 1837 roku przebudowany na pierwszą w Paryżu stację kolejową.
Wygląd kościoła La Madeleine
Kościół La Madeleine został wpisany na listę zabytków w 1915 roku.

Jego nietypowy wygląd, niezwykły jak na budowlę sakralną, przypomina świątynię grecką – pozbawioną krzyża i dzwonnicy.

Gdy wybuchła Rewolucja Francuska, trzony kolumn kościoła La Madeleine sięgały już wysokości kapitelów. Prace zostały całkowicie przerwane dekretem Zgromadzenia Narodowego z dnia 30 grudnia 1791 roku. Ówczesne czasy nie sprzyjały budowie kościoła. Dyrekcja Budynków Publicznych wynajęła wówczas piwnice handlarzowi win (1794) oraz różne przestrzenie w obrębie murów rzemieślnikom.

W 1806 roku Napoleon wyraził życzenie, aby kościół stał się panteonem ku chwale swoich armii. Jednak po kampanii rosyjskiej z 1812 roku zrezygnował z projektu Świątyni Chwały i powrócił do pierwotnego planu budowy kościoła.

Po Ludwiku XVIII, który objął tron po Napoleonie I, w sierpniu 1816 roku nakazano, by przyszły nowy kościół stał się pomnikiem ekspiacyjnym ku czci Ludwika XVI, królowej Marii Antoniny oraz pani Elżbiety, zgilotynowanych podczas Rewolucji. Brakujące fundusze zmusiły jednak Ludwika XVIII do wybudowania w pobliżu, własnym kosztem, kaplicy ekspiacyjnej. Dopiero ustawa z 1834 roku, przewidująca środki na prace użyteczności publicznej w celu ograniczenia bezrobocia, umożliwiła ostatecznie zakończenie budowy w 1842 roku. Budowla mierzy 108 metrów długości, 43 metry szerokości i 30 metrów wysokości, otoczona jest 52 kolumnami korynckimi. Kościół został konsekrowany 9 października 1845 roku przez arcybiskupa Paryża, Mgr Affre’a.
Architektura kościoła
Wchodząc po szerokich schodach i przed wejściem przez dwie okazałe brązowe drzwi, można podziwiać kolumny korynckie flankujące budowlę. Pod frontonem widnieje łaciński napis „D.O.M. SVB. INVOC. S. M. MAGDALENAE” („Domino Optimo Maximo sub invocatione Sanctae Mariae Magdalenae”), co oznacza „Najlepszemu i Największemu Bogu, pod wezwaniem świętej Marii Magdaleny”. Wewnątrz: rzeźby, malowidła oraz słynna mozaika (wykonana przez Charles’a-Josepha Lameire’a) w stylu neobizantyńskim. Wielki organ kościelny, sygnowany przez Aristide’a Cavaillé-Colla, jest arcydziełem. Przez cały rok, dniem i nocą, kościół organizuje koncerty wysokiej jakości muzyki klasycznej.

Pogrzeby osób związanych ze światem widowisk
Być może Fryderyk Chopin był pierwszą osobą, której uroczystości pogrzebowe odbyły się w kościele. Mieszkał przy placu Vendôme pod numerem 12 i zmarł 17 października 1849 roku w wieku 39 lat. Został pochowany na cmentarzu Père-Lachaise po ceremonii w kościele La Madeleine, podczas której grano jego słynną Marsz żałobny (w aranżacji na orkiestrę Napoleona Rebera) oraz Requiem Wolfganga Amadeusza Mozarta. Inne sławy również miały tam swoje uroczystości:

Jacques Offenbach w 1880
Charles Gounod w 1893
Camille Saint-Saëns w 1921
Gabriel Fauré w 1924
Mistinguett w 1956
Édith Piaf w 1963
Coco Chanel w 1971
Joséphine Baker w 1975
Tino Rossi w 1983
Thierry Le Luron w 1986
Dalida w 1987
Marlene Dietrich w 1992
Charles Trenet w 2001
Gilbert Bécaud w 2001
Daniel Toscan du Plantier w 2003
Henri Salvador w 2008
Patrick Saint-Éloi w 2010
King Kester Emeneya w 2014
Aldo Ciccolini w 2015
Johnny Hallyday w 2017
Renowacja wnętrza i elewacji kościoła La Madeleine
Ponad półtora wieku po jego powstaniu kościół La Madeleine wymaga gruntownej renowacji. Poważne uszkodzenia konstrukcyjne wymuszają całkowitą odbudowę budynku, a zanieczyszczenie – zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz – pokryło wspaniałe posągi, rzeźbione dekoracje i obrazy warstwą czarnego, tłustego pyłu. Liczne dzieła romantyczne – powstałe dzięki ponad 60 największym rzeźbiarzom, malarzom, mozaikarzom, odlewnikom i złotnikom XIX wieku – zachowują jedynie smutny blask. W 2011 roku budynek został objęty decyzją o zagrożeniu zawaleniem wydaną przez prefekturę policji.

Biorąc pod uwagę rozmiary tego zabytku, kompleksowy projekt renowacji kościoła La Madeleine – szacowany na 80 milionów euro – może zostać zrealizowany jedynie dzięki wsparciu mecenatu, uzupełniającemu środki przyznane przez miasto Paryż. Dlatego Fundacja Avenir du Patrimoine à Paris, która zachęca do angażowania prywatnych środków w przyspieszenie renowacji paryskich kościołów, powołała w 2015 roku fundusz dedykowany ochronie nieocenionego dziedzictwa architektonicznego i artystycznego, jakim jest kościół La Madeleine.
Przewidywany harmonogram prac w kościele La Madeleine: 2020–2022
Obecne oświetlenie kościoła La Madeleine jest niewystarczające, bardzo nierównomierne i nadmiernie kontrastowe. To pogłębia wrażenie zaniedbania. Ostateczne doświetlenie kościoła La Madeleine pozwoli w pełni docenić majestat wnętrza oraz nada bardziej kameralnego charakteru różnym wydarzeniom religijnym i kulturalnym, które się w nim odbywają.

Ponadto ogólny stan fasady kościoła La Madeleine przy ulicy Royale jest alarmujący. Aby ograniczyć ryzyko oberwania się części elewacji, od dziesięcioleci zamontowane są tam siatki ochronne. Głęboka pęknięcie biegnie środkiem fasady, od nadproża głównego wejścia aż po jej szczyt. Niektóre zdobienia, rzeźby, płyty marmurowe oraz liście akantu są tak zniszczone, że niemal zniknęły.

Ta renowacja, bardzo widoczna, zmieni oblicze Paryża wraz z nadejściem Igrzysk Olimpijskich w Paryżu w 2024 roku.