Sint-Rochkerk, parochie van de kunstenaars, collectie van religieuze kunst
De Sint-Rochkerk werd tussen 1653 en 1722 gebouwd in de buurt van de Tuilerieën, volgens de oorspronkelijke plannen van Jacques Le Mercier.
Ze werd voltooid door verschillende architecten tot 1879, waaronder Jules Hardouin-Mansart (kapel van de Maagd), en Robert de Cotte, aan wie we de elegante gevel aan de rue Saint-Honoré te danken hebben. Met een lengte van 126 meter is het een van de grootste kerken van Parijs (sinds 7 december 1914 een historisch monument).
Een uniek feit: de afwezigheid van een kerktoren, het gevolg van de afbraakwerkzaamheden in de 19e eeuw bij de aanleg van de passage Saint-Roch.
De Sint-Rochkerk, de Revolutie en de gevolgen
Tijdens de Franse Revolutie van 1789 was deze kerk het middelpunt van gevechten tussen facties, zoals blijkt uit de zichtbare inslagen op de gevel. Revolutionaire groepen zoals de Jakobijnenclub en de Feuillantsclub kwamen bijeen in de kloostergangen aan de rue Saint-Honoré. De sporen van deze confrontaties zijn nog steeds zichtbaar.
Op een steenworp afstand, in het Paleis van de Tuilerieën, zetelde de Nationale Conventie, bedreigd door een royalistische opstand. Generaal Napoleon Bonaparte, op verzoek van Paul Barras, maakte op 13 vendémiaire jaar IV (5 oktober 1795) een einde aan de rebellie.
Op die dag bereidden 25.000 royalisten immers een opstand voor in Parijs. Bonaparte gaf toen leiding aan een jonge officier, Joachim Murat, eskadronscommandant en toekomstige zwager, die een cruciale rol speelde. Het kanonvuur bij Saint-Roch – waar de kanonskogels waren vervangen door effectievere mitrailleurvuur – verspreidde de royalistische troepen, met driehonderd doden tot gevolg.
Saint-Roch werd toen gewijd als « Tempel van het Genie » door een decreet van 6 brumaire jaar VII (27 oktober 1798).
Ook het interieur van de kerk bleef niet gespaard. De systematische plundering leidde tot het verdwijnen van talloze voorwerpen en kunstwerken. Daaronder bevond zich het portret van een van de stichters van de kerk, Dinocheau. Dit schilderij bevindt zich nu in Santa Maria Maggiore, in Piëmont, waar het mogelijk wordt toegeschreven aan een zekere Giovanni Paolo Feminis.
Het was ook in deze straat dat de voertuigen reden die de ter dood veroordeelden van de Conciergerie naar de Plaats de la Concorde vervoerden, waar ze werden geëxecuteerd.
In 1815 werd de kerk opnieuw geplunderd door 5.000 demonstranten die protesteerden tegen het weigeren van de Kerk om een christelijke begrafenis te verlenen aan de actrice Françoise Raucourt (of la Raucourt).
Vandaag is de kerk Saint-Roch de parochie van de kunstenaars
Tijdens de Revolutie geplunderd, heeft de kerk een deel van haar erfgoed teruggekregen, evenals talrijke kunstwerken afkomstig uit andere Parijse kerken.
De kerk is nog steeds in gebruik en wordt ook wel de ‘parochie van de kunstenaars’ genoemd, een verwijzing naar de kapel van de artiesten van het spektakel, als hommage aan degenen die er in het verleden begraven zijn of van wie de uitvaart er werd gevierd. Daarnaast herbergt ze een rijke kunstcollectie.
Recente uitvaarten van kunstenaars in de kerk Saint-Roch
Yves Saint Laurent (2008)
Annie Girardot (2011)
Stéphane Audran (2018)
Pierre Bellemare (2018)
Jean-Michel Martial (2019)
Michael Lonsdale (2020)
Claude Brasseur (2020)
Jean-Jacques Beineix (2022)
De kerk Saint-Roch was altijd de laatste rustplaats van historische persoonlijkheden
Door de talloze architectonische veranderingen en vooral door de plundering van het ossuarium tijdens de Revolutie en de Commune zijn er weinig graven overgebleven. Toch weet men dat er door de eeuwen heen veel beroemde personen er begraven zijn:
XVIIe eeuw: André Le Nôtre, 16 september 1700, kapel Saint-André; César de Vendôme, 25 oktober 1664; Pierre Corneille, 1684
XVIIIe, Françoise Langlois, echtgenote van André Le Nôtre, 1707, René Duguay-Trouin, 28 september 1736. Hij werd in 1973 herbegraven in de kathedraal Saint-Vincent van Saint-Malo, zijn geboortestad, François Joseph Paul de Grasse, 6 januari 1788, kapel van de Maagd
en XIXe eeuw. Jean Honoré Fragonard, 1806, Mgr Gabriel Cortois de Pressigny, graaf van Pressigny, 1823, kapel van de Maagd
Ten slotte werden het magnifieke mausoleum van François de Créquy, ontworpen door Le Brun en uitgevoerd door Antoine Coysevox, evenals dat van de schilder Pierre Mignard, overgebracht van de kerk van de Jacobijnen-Saint-Honoré naar Saint-Roch toen deze kerk in 1791 werd ingenomen door de Club des Jacobins.
De kerk Saint-Roch en de kunsten
Er worden doordeweeks ’s avonds en op zondagmiddagen talrijke concerten georganiseerd. Klik hier voor meer informatie.
De kerk herbergt nog steeds schilderijen en beelden uit kloosters die tijdens de Revolutie werden verwoest. Het is een soort museum van religieuze kunst uit de achttiende en negentiende eeuw (zie het document gepubliceerd door de Stad Parijs).
Kapel van het Calvarium
Koorgedeelte gewijd aan de Maagd en aan de noordzijde drie zijnissen met achtereenvolgens een Kruisiging van Jehan Du Seigneur, het altaar gebeeldhouwd uit een rotsblok met een kruisbeeld van Michel Anguier en een Graflegging van Louis Pierre Deseine (1819).
Kapel van de Communie
Doordrenkt van een opzettelijke schemering, slechts verlicht door twee gebrandschilderde ramen, toont ze een originele religieuze versiering: een zonnekruis, een Verbondsark (19e eeuw) en twee zevenarmige kandelaars die verwijzen naar het meubilair van de Tempel van Jeruzalem.
De twee gebrandschilderde ramen stellen links Sint-Denijs de Areopagiet voor en rechts Mgr. Affre, aartsbisschop van Parijs van 1840 tot 1848, die dat jaar op de barricades omkwam.
Kapel van de Maagd
Zij heeft een koepel waarvan de gewelven een Hemelvaart tonen, geschilderd tussen 1749 en 1756 door de eerste schilder van de hertog van Orléans, Jean-Baptiste Marie Pierre, en gerestaureerd in 1932.
Haar altaar, waar ooit een Annunciatie van Étienne Maurice Falconet stond – een werk dat tijdens de Revolutie verdween – wordt sinds 1805 bekroond door de Geboorte van het Val-de-Grâce (1665) van de beeldhouwer Michel Anguier.
Daarboven prijkt een indrukwekkende Gloire divine van Falconet, waarvan de stralen en wolken, bezaaid met cherubijnskopjes, neerdalen op de Heilige Familie. Deze compositie wordt gecompleteerd door twee andere werken: Sint-Jeroen door Lambert-Sigisbert Adam (1752) en een anonieme heilige Barbara (ca. 1700), aan weerszijden van het altaar.
Koorgedeelte
De geestelijken hadden hun gewelf onder het koor met een toegang die beschermd werd door een zwarte marmeren plaat. Onder de hier begraven burgers bevinden zich de beeldhouwers François en Michel Anguier, de dichter Pierre Corneille, de landschapsarchitect André Le Nôtre, admiraal René Duguay-Trouin, Diderot en de abbé de l’Épée.
Het beeld van Sint-Rochus (1946) in het koor is een werk van de beeldhouwer Louis-Aimé Lejeune.
Deambulatorium en transept
Schip van de kerk Saint-Roch
De preekstoel van Saint-Roch is een barok werk waarvan alleen de baldakijn nog intact is: een enorme wervelende draperie, opgetild door de Waarheid die een trompet vasthoudt en het sluier van de Dwaasheid optilt.
De cariatiden, die de vier kardinale deugden voorstellen en de kuip dragen, zijn recenter en dateren uit 1942. Ze zijn van Gabriel Rispal.
Kapel van het doopvont
De twee muurschilderingen uit 1853 zijn van Théodore Chassériau (1819-1856).
Links doopt de heilige Filippus, een van de eerste diakenen van de christelijke gemeenschap, door onderdompeling de minister van de koningin van Ethiopië die hem om de doop vraagt.
Rechts doopt de heilige Franciscus Xaverius (1506-1552), jezuïtisch missionaris, door besprenkeling hen die hij naar Christus heeft geleid in India en Japan. Hij was een van de eerste metgezellen van de heilige Ignatius van Loyola in 1534, op Montmartre.
Kapel van Sint-Jan de Doper
Marmeren beeldhouwwerk, « De Doop van Christus », van Jean-Baptiste I Lemoyne (1681-1731) en zijn neef Jean-Baptiste II Lemoyne. Deze groep komt uit de voormalige kerk Saint-Jean-en-Grève, die tussen 1797 en 1800 werd verwoest, en werd aan de kerk geschonken tijdens de Restauratie.
De grote orgel van de kerk Saint-Roch
Dit orgel is het werk van Louis-Alexandre Clicquot, uit de familie Clicquot, gerestaureerd door Cavaillé-Coll. Het bestaat uit vier handklavieren en een pedaal, 53 registers (mechanische tractie van de klavieren en registers) en 2832 pijpen.
De vereniging « Les Heures musicales de Saint-Roch » organiseert regelmatig concerten en stimuleert de creatie van hedendaagse werken.
Het koororgel
Dit instrument bestaat uit 12 registers, verdeeld over 2 klavieren en een pedaal. De transmissie van de registers en noten is mechanisch. Het orgelkast is een beschermd monument.
Schilderijen en glas-in-loodramen
Schilderijen van Auguste Charpentier (1813-1880), werken die als beschermd monument zijn geklasseerd:
De Onschuld, 1833
De Kracht, 1833
De Wijsheid, 1833
De Liefdadigheid, 1833
De Godsdienst, 1833
De Laatste Oliesel, 1833
De Begrafenis, 1833
De Heilige Vrouwen bij het Graf, 1850
De Opstanding, 1850
De Goddelijke Wet, 1850
Glas-in-loodramen
```html« De Gekruisigde », glas-in-loodraam in de noordelijke zijbeuk van de kerk Saint-Roch in Parijs, door Ferdinand Henri Joseph Mortelèque, 1816, naar een tekening van Régnier, het eerste in de 19e eeuw in Parijs vervaardigde glas-in-loodraam dat bekend is
« De Kruisiging », karton van Louis Steinheil (1875) in de Kapel van de Barmhartigheid;
« Sint-Jan de Doper » (einde 19e eeuw);
« De dood van Sint-Jozef », ateliers Lorin (ca. 1880) in de Kapel van de Calvarie;
« Sint-Denys de Areopagiet ».
Te bezoeken in de buurt
Op de Place de la Concorde
```Op enkele honderden meters
Reserveren voor de Opéra Garnier (en op ongeveer 200 m de Galerijen Lafayette en Le Printemps)
Op 600 m afstand, het Île de la Cité
Reserveren voor de Conciergerie (combinatieticket Sainte-Chapelle)
Tickets voor de Notre-Dame van Parijs (Gratis toegang, maar reserveren wordt aanbevolen om wachtrijen te vermijden)
Aan het andere uiteinde van de Champs-Élysées (2 km)
Na de Seine over te steken (500 m)
Zelfgidsende wandelingen vanaf de Place de la Concorde
Wandeling van het Louvre naar de Concorde via Tuilerieën en Vendôme
Wandeling van de Opéra Garnier naar de Grands Magasins Lafayette en het Place de la Concorde (in aanbouw)
Wandeling van de Arc de Triomphe naar de Concorde via de Champs-Élysées (in aanbouw)
Wandeling over het Île de la Cité in Parijs, 800 jaar geschiedenis (in aanbouw)