Arc de Triomphe du Carrousel, bekroond met het Venetiaanse vierspan

De Triomfboog van het Carrousel, aan de rand van de Tuinen van de Tuilerieën, is een monument dat op 15 augustus 1808 werd ingehuldigd door Napoleon I. Hij staat op het Place du Carrousel, in de Carrouseltuin, net ten westen van het Louvre, op de esplanade voor de vleugel van het Tuilerieënpaleis (sinds de brand aangestoken door de Communards in 1871 verwoest).

Hij eert de overwinning van de Grande Armée en Napoleon I in Austerlitz in 1805.
De bouw van de Triomfboog van het Carrousel
De Place du Carrousel, waar de boog staat, dankt zijn naam aan het Grand Carrousel, een militaire paardenshow die op deze plek door Lodewijk XIV op 5 en 6 juni 1662 werd georganiseerd ter ere van de geboorte van zijn zoon, Lodewijk van Frankrijk.

Het monument werd tussen 1806 en 1810 gebouwd, tegenover het Tuilerieënpaleis, waarvan het de erepoort vormde. Een hek scheidde toen de paleishof van de Place du Carrousel.

De Triomfboog van het Carrousel, een tetrapylon, is een driekwart-replica van de Boog van Constantijn (313–315 n.Chr.) in Rome, die op zijn beurt geïnspireerd is op de Boog van Septimius Severus (Lucius Septimius Severus Pertinax) (146–211), Romeins keizer van 193 tot 211. Met hem begint de dynastie van de Severen en de opkomst van niet-Romeinse provinciale heersers. Met andere woorden: een heel illustere lijn!
De Triomfboog van het Carrousel na de brand van het Tuilerieënpaleis
Na de brand van het Tuilerieënpaleis in 1871 en de definitieve verwoesting in 1883, kwam het monument centraal te liggen in de uitgestrekte esplanade gevormd door de Tuilerietuin en het gelijknamige plein.

De Triomfboog van het Carrousel is 14,60 meter hoog en de basis is een rechthoek van 19,60 meter bij 6,65 meter. De boog wordt bekroond met een indrukwekkende marmeren fries (groene Campan-marmer), gebeeldhouwd en gegraveerd, waarvan de bas-reliëfs de gebeurtenissen van Napoleons veldtocht van 1805 uitbeelden. Hij wordt gekroond door de "Quadriga van de Triomfboog van het Carrousel" (vier paarden in het midden), gespannen voor een wagen en omringd door twee vergulde loodstandbeelden die de Vrede en de Overwinning voorstellen. De vier zijden van de Boog van het Carrousel zijn versierd met standbeelden en bas-reliëfs die verwijzen naar de geschiedenis van die tijd.
De evolutie van de versiering van de Triomfboog van het Carrousel door de jaren heen
De quadriga van de Boog van het Carrousel
De oorspronkelijke "Bronzen paarden" arriveerden in 1798 in Parijs in de bagage van Napoleon Bonaparte, toen generaal van het Italiaanse leger. Het betrof de paarden van Sint-Marcus, een sculptuur die oorspronkelijk de top van de hoofdingang van de Basiliek van Sint-Marcus in Venetië sierde en door de Venetianen uit Constantinopel was meegenomen. Na Napoleons eerste Italiaanse veldtocht in 1798 werd het originele beeldwerk immers als "oorlogsbuit" uit Venetië naar Parijs gebracht. Eerst opgeslagen (vergeten?) in de Invalides, werd het later op vier pilaren van het hek rond de Tuilerieënhof geplaatst. Uiteindelijk werd het in 1808, aangevuld met een wagen die oorspronkelijk niet bestond, gekroond op de Triomfboog van het Carrousel.

De geschiedenis van het quadriga-beeld eindigt hier niet. Na Napoleons nederlaag bij Waterloo in 1815 werd het oorspronkelijke quadriga-beeld van de Venetianen (dat zij uit Constantinopel hadden geroofd) teruggegeven aan de Oostenrijkers, die het op hun beurt aan Venetië teruggaven. Vandaag prijkt het boven de hoofdingang van de Basiliek van San Marco in Venetië. Een lange odyssee, kortom!

Dit betekent dat wat we vandaag boven de triomfboog van de Carrousel zien een kopie is. In 1828, tijdens de Tweede Restauratie, liet de beeldhouwer François Joseph Bosio een replica maken. Een allegorie van de Restauratie, met een scepter met het portret van Lodewijk XVIII, werd op de wagen geplaatst, en de twee beroemde beelden keerden terug naar hun oorspronkelijke plek.
De andere versieringen van de triomfboog van de Carrousel vandaag
De 6 oorspronkelijke bas-reliëfs (hulde aan Napoleons legers) werden in 1823 vervangen door gipsafgietsels die enkele episodes uit de campagne van de hertog van Angoulême (zoon van de regerende koning Lodewijk XVIII) in Spanje in 1823 afbeelden. Tussen 1828 en 1831 kreeg de triomfboog een nieuwe topgroep, geïnspireerd op de eerste.

De gipswerken raakten beschadigd tijdens de opstand van 1830 en werden vervangen door kopieën van de originelen ter ere van Napoleon I.

De zuilen dragen op attiekhoogte marmeren beelden die soldaten van het keizerlijke leger in groot tenue voorstellen: op de oostzijde (aan de kant van de Cour Napoléon) een kurasier van Auguste Taunay, een dragoon van Charles-Louis Corbet, een huzarenruitter van Jean-Joseph Foucou en een carabinier van Joseph Chinard; op de westzijde (aan de kant van de Tuilerietuin) een grenadier van Robert-Guillaume Dardel, een lijncarabinier van Antoine Mouton, een kanonnier van Charles-Antoine Bridan en een sappeur van Auguste Dumont.

Elke zijde is versierd met de oorspronkelijke reliëfs, die na de aantasting van die uit 1823 zijn vervangen:

Noordzijde: een reliëf van Louis Pierre Deseine: *De intocht in Wenen*.
Zuidzijde: een reliëf van Jacques-Philippe Le Sueur: *De Vrede van Presburg*.
Tussen de twee linkerzuilen: een reliëf van Pierre Cartellier: *De overgave van Ulm*; tussen die van rechts: een reliëf van Jean-Joseph Espercieux: *De Slag bij Austerlitz*.
Westzijde (Tuileriezijde): tussen de twee linkerzuilen: een reliëf van Clodion: *De intocht van het Franse leger in München*; tussen die van rechts: een reliëf van Claude Ramey: *De ontmoeting bij Tilsit*.

De allegorieën en de Roem
De attiek wordt bekroond door een dubbele sokkel, waarop oorspronkelijk twee allegorieën zouden komen: de Geschiedenis en Frankrijk als overwinnaar, van Antoine-François Gérard. Uiteindelijk werden ze aan weerszijden van de triomfboog geplaatst om plaats te maken voor de extra wagen met de 'vier paarden van Constantinopel'.
De frontons van de triomfboog van de Carrousel
Op de frontons staan de volgende inscripties:

Oostzijde:
Het Franse leger, in Boulogne ingescheept, bedreigt Engeland
Op het continent vormt zich een derde coalitie
De Fransen vliegen van de oceaan naar de Donau
Beieren wordt bevrijd, het Oostenrijkse leger is krijgsgevangen in Ulm
Napoleon treedt binnen in Wenen, hij triomfeert in Austerlitz
Binnen honderd dagen is de coalitie ontbonden

Zuidzijde:
Eer aan het Grote Leger
Overwinnaar in Austerlitz
In Moravië
Op 2 december 1805, verjaardag
Van Napoleons kroning

Westzijde:
Op de kreet van de overwinnaar van Austerlitz
Stort het Duitse Rijk ineen
De Rijnbond wordt opgericht
De koninkrijken Beieren en Württemberg worden gesticht
Venetië wordt verenigd met de IJzeren Kroon
Heel Italië onderwerpt zich aan de wetten van zijn bevrijder

Noordzijde:
Meester van de staten van zijn vijand
Napoleon geeft ze hem terug
Hij tekent de vrede op 27 december 1805
In de hoofdstad van Hongarije
bezet door zijn overwinnaarsleger

Anecdote
Het Napoleontische monument dreigde verdubbeld te worden door de "Triomf van Caracalla" in Djemila, Algerije. In 1839 overwoog de hertog van Orléans dit Algerijnse monument te demonteren en het opnieuw op te bouwen tussen de Tuilerieën en de Place de la Concorde. Dit plan mislukte en de triomfboog staat nog steeds in Djemila.

De boog fungeert ook als zonnewijzer en referentiepunt voor het nivelleren (het is een referentiepunt van gietijzer dat vastzit in een stabiele, duurzame verticale ondergrond, zoals een muur, rots of brug. De hoogte van de top dient als referentie voor het bepalen van de hoogtes in de omgeving).