Jardin des Tuileries, 4 eeuwen geschiedenis, 80 standbeelden van meesters om te ontdekken
De Tuilerietuin scheidt de Carrouseltuin en het Louvre van het Place de la Concorde. Ze vormen een wandel- en cultuurplek die door Parijzenaars en toeristen druk wordt bezocht.
De Tuilerietuin werd in 1564 ‘begonnen’, tegelijk met het Palais des Tuileries. Oorspronkelijk waren ze ‘à l’italienne’ (rechthoekige vakken met verschillende beplantingen, boomgroepen, schaakbordpatronen, gazons, bloemperken, etc.). De opdracht ging naar Caterina de’ Medici, ook van Italiaanse afkomst.
De evolutie van de Tuilerietuin
Vanaf 1664 werd de Tuilerietuin volledig heringericht door André Le Nôtre, de beroemde tuinman van koning Lodewijk XIV, die zich al had onderscheiden in Vaux-le-Vicomte voor Fouquet. Hij gaf de tuin zijn huidige Franse uitstraling. Een fontein, een dierentuin en een grot, versierd door de beroemde ceramist Bernard Palissy, sierden toen de tuin. In de jaren 1605–1625 kwamen daar een oranjerie en een zijderupsenkwekerij bij.
In 1716 werd er een voetgangersbrug aangelegd om de Place Louis XV (nu Place de la Concorde) te verbinden, door de gracht van de omwalling van Lodewijk XIII heen. Deze werd in 1817 afgebroken.
In 1783 vond hier de eerste bemande ballonvaart met gasballon plaats. Een plaquette, die vandaag rechts bij de ingang van de tuin staat, herdenkt dit evenement.
Tijdens de Revolutie was de Tuilerietuin getuige van grote gebeurtenissen, waarvan het paleis zelf het toneel was, met name de bestorming van de Tuilerieën op 10 augustus 1792.
Het ronde bassin diende ook als locatie voor de ceremonie van het Opperwezen op 8 juni 1794. Er werden beelden geplaatst die de Atheïsme, omringd door Ambitie, Egoïsme, Tweedracht en Valse Eenvoud, voorstelden. Maximilien de Robespierre stak ze in brand, in een apotheose van kreten en applaus. Op 10 oktober van datzelfde jaar vond in hetzelfde bassin de kist van Jean-Jacques Rousseau zijn laatste rustplaats, gewikkeld in een met sterren bezaaid lijkwade (die uit Ermenonville was overgebracht om naar het Panthéon te worden overgebracht).
De Rue de Rivoli werd in het begin van de 19e eeuw getrokken tussen de Rue de Rohan en de Rue Saint-Florentin, op de plek van de Impasse du Manège en de terreinen die door de Zusters van de Opstanding werden ingenomen. De Tuilerietuin werd toen naar het noordwesten uitgebreid. Bij de aanleg van de Quai des Tuileries werd een keermuur gebouwd langs de oeverterras, met stenen uit de groeven van Châtillon. Aan de westelijke hoeken van de tuin liet Napoleon III twee identieke gebouwen optrekken:
een jeu de paume in het noordwesten, dat vandaag de Galerie nationale du Jeu de Paume herbergt, een museum voor hedendaagse kunst en fotografie. Deze zaal van het Jeu de Paume heeft niets te maken met de ‘eed op de Jeu de Paume’ uit de Franse geschiedenis, die plaatsvond in het kasteel van Versailles;
een oranjerie in het zuidwesten. Hier bevindt zich tegenwoordig het Musée de l’Orangerie, gewijd aan moderne kunst, waar je Monets Nymphéas kunt bewonderen, evenals werken uit de collectie van Jean Walter en Paul Guillaume. Zie het fiches (Opmerking: geopend van 9.00 tot 18.00 uur, gesloten op dinsdag – Tel.: 33 (01) 44 77 80 07 of 33 (01) 44 50 43 00).
De geschiedenis in beweging van de Tuilerietuin
Door de jaren heen vonden er in de Tuilerietuin talrijke andere evenementen plaats.
Het Tuilerieënpaleis werd in 1871 verwoest door een brand tijdens de Commune van Parijs.
In 1877 werd de rue des Tuileries, de huidige avenue du Général-Lemonnier, geopend op de plek waar zich ooit de terras van het voormalige Tuilerieënpaleis bevond.
In 1883 werden de ruïnes van het paleis gesloopt, waardoor het voor onwetende bezoekers vandaag moeilijk is om de lijnen en de esthetiek van de Tuilerietuin te begrijpen. De Carrouseltuin is deels aangelegd op de plek van het verdwenen paleis (in de richting van het Louvre). Zo is de Tuilerietuin nu zichtbaar vanaf de grote binnenplaats van het Louvre. Doordat de avenue du Général-Lemonnier gedeeltelijk ondergronds is gemaakt, vormen de twee tuinen nu één doorlopend geheel.
Ter gelegenheid van de Wereldtentoonstelling van 1878 liet Henri Giffard duizenden mensen met een reusachtige ballon in de lucht zweven.
Op 23 maart 1918 explodeerde tijdens de Eerste Wereldoorlog een granaat van het Duitse kanon Grosse Bertha in de Tuilerietuin. Op 28 mei 1918 ontplofte een andere granaat nabij het terras van de Orangerie.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd een deel van de Tuilerietuinen omgevormd tot moestuin.
Op 25 augustus 1944 ontving generaal von Choltitz, bevelhebber van het ‘Groß-Paris’, een ultimatum tot overgave van kolonel Pierre Billotte van de 2e DB.
Kapitein Julien trok de Rue du Faubourg-Saint-Honoré op, parallel aan de Tuilerietuinen, om het hoofdkwartier van de Kommandantur aan de Place de l’Opéra te bereiken, terwijl luitenant Bricard de Tuilerietuinen schoonveegde. Deze gevechten waren hevig en de tien gedenkplaten die langs de Tuilerietuinen, op de hoeken van de Rue de Rivoli en de Place de la Concorde zijn geplaatst, getuigen van het aantal slachtoffers.
Tegenwoordig en al enkele jaren wordt er tussen eind juni en eind augustus een kermis georganiseerd in de Tuilerietuin. De toegang is gratis, de attracties zijn betaald (meer dan 80 attracties waaronder 20 grote attracties). Daarnaast vindt er elk jaar begin juni een grote tentoonstelling over tuinen plaats.
De beelden in de Tuilerietuin
De Tuilerietuin, met name in het oostelijke deel, herbergt een collectie klassieke werken van Franse beeldhouwers:
Westelijke ingang, de halfronde zaal:
Borstbeeld van Le Nôtre (48° 51′ 54″ N, 2° 19′ 22″ E)
De Loire en de Loiret, Corneille Van Clève (1703-1707; 48° 51′ 53″ N, 2° 19′ 24″ E)
De Nijl, Lorenzo Ottoni (1688-1692; 48° 51′ 52″ N, 2° 19′ 24″ E)
De Seine en de Marne, Nicolas Coustou (1704-1712; 48° 51′ 54″ N, 2° 19′ 25″ E)
De Tiber, Pierre Bourdict (1685-1690; 48° 51′ 54″ N, 2° 19′ 26″ E)
Ten oosten van het Grote Octogonale Bekken:
Agrippina, Robert Doisy (1658-1690; 48° 51′ 50″ N, 2° 19′ 27″ E)
Hannibal, François Girardon (1722; 48° 51′ 52″ N, 2° 19′ 30″ E)
De Herfst of Vertumnus, François Barois (1696; 48° 51′ 51″ N, 2° 19′ 28″ E)
De Zomer, Guillaume Coustou (1726; 48° 51′ 53″ N, 2° 19′ 29″ E)
De Winter, Jean Raon (1710-1712; 48° 51′ 53″ N, 2° 19′ 29″ E)
Julius Caesar, Nicolas Coustou (1722; 48° 51′ 51″ N, 2° 19′ 29″ E)
De Lente of Pomona, François Barois (1696; 48° 51′ 51″ N, 2° 19′ 27″ E)
Veturia, Pierre Le Gros de Jongere (1695; 48° 51′ 54″ N, 2° 19′ 29″ E)
Terras van het Jeu-de-Paume:
Leeuw, Giuseppe Franchi (48° 51′ 58″ N, 2° 19′ 24″ E)
Terras van de Orangerie:
De Kus, Auguste Rodin (1886-1898; 48° 51′ 50″ N, 2° 19′ 18″ E)
Eva, Auguste Rodin (1881; 48° 51′ 50″ N, 2° 19′ 22″ E)
De Grote Schaduw, Auguste Rodin (1880; 48° 51′ 50″ N, 2° 19′ 22″ E)
Leeuw, Giuseppe Franchi (1806; 48° 51′ 50″ N, 2° 19′ 18″ E)
Meditatie, Auguste Rodin (1881; 48° 51′ 50″ N, 2° 19′ 22″ E)
Terras van de Feuillants:
Leeuw en leeuwin die om een everzwijn vechten, Auguste Cain (1882; 48° 51′ 54″ N, 2° 19′ 38″ E)
Monument voor Jules Ferry, Gustave Michel (1906-1910; 48° 51′ 49″ N, 2° 19′ 52″ E)
Monument voor Waldeck-Rousseau, Laurent Marqueste (1909; 48° 51′ 56″ N, 2° 19′ 30″ E)
Terug van de jacht, Antonin Carlès (1888; 48° 51′ 49″ N, 2° 19′ 53″ E)
Neushoorn aangevallen door tijgers, Auguste Cain (1882-1884; 48° 51′ 55″ N, 2° 19′ 37″ E)
Terras van de Bord-de-l'Eau:
De Zonen van Kaïn, Paul Landowski (1906, terras van de Bord-de-l'Eau; standbeeld; 48° 51′ 41″ N, 2° 19′ 45″ E)
Leeuw met een slang, Antoine-Louis Barye (1832; 48° 51′ 48″ N, 2° 19′ 24″ E)
Grote Overkapping:
Apollo, Paul Belmondo (48° 51′ 54″ N, 2° 19′ 31″ E)
Jeannette, Paul Belmondo (48° 51′ 54″ N, 2° 19′ 31″ E)
Monument voor Charles Perrault, Gabriel Pech (1908; 48° 51′ 54″ N, 2° 19′ 33″ E)
Exèdre Noord:
Atalante, Pierre Lepautre (1703-1705; 48° 51′ 49″ N, 2° 19′ 41″ E)
Faun met een geitje, Pierre Lepautre (1685; 48° 51′ 50″ N, 2° 19′ 40″ E)
Hippomenes, Guillaume Coustou (1712; 48° 51′ 49″ N, 2° 19′ 41″ E)
Exèdre Zuid:
Apollo achtervolgt Daphne, Nicolas Coustou (1714; 48° 51′ 47″ N, 2° 19′ 40″ E)
Daphne wordt achtervolgd door Apollo, Nicolas Coustou (1714; 48° 51′ 47″ N, 2° 19′ 39″ E)
Venus Kallipygos, François Barois en Jean Thierry (1683-1686; 48° 51′ 47″ N, 2° 19′ 38″ E)
Groot Vierkant:
Diana met een hinde, Guillaume Coustou (48° 51′ 51″ N, 2° 19′ 44″ E)
Diana de Jageres, Edmond Lévêque (1869; 48° 51′ 45″ N, 2° 19′ 49″ E)
Flora Farnese, Antoine André (1676; 48° 51′ 44″ N, 2° 19′ 39″ E)
Herkules Farnese, Giovanni Comino (1670; 48° 51′ 47″ N, 2° 19′ 42″ E)
Julius Caesar, Ambrogio Parisi (1694 of 1713?)
48° 51′ 48″ NB, 2° 19′ 42″ OL
La Mort de Laïs, Mathieu-Meusnier (1850 ; 48° 51′ 43″ NB, 2° 19′ 44″ OL)
Nymphe, Edmond Lévêque (1866 ; 48° 51′ 45″ NB, 2° 19
Het westelijke deel van de Tuinen van de Tuilerieën, het dichtst bij het Place de la Concorde, herbergt een verzameling hedendaagse werken, voornamelijk geplaatst in 2000 onder leiding van Alain Kirili:
L’Ami de personne, Erik Dietman (1992 ; 48° 51′ 51″ N, 2° 19′ 40″ E).
Boom van de klinkers, Giuseppe Penone (1999 ; 48° 51′ 47″ N, 2° 19′ 34″ E).
Complementaire cirkelbogen, François Morellet (2000, Tuilerieën-tuinen ; muurschildering ; 48° 51′ 54″ N, 2° 19′ 22″ E).
De mooie kostuumdrager, Jean Dubuffet (1973/1998 ; 48° 51′ 56″ N, 2° 19′ 25″ E)
Kinderversje, Anne Rochette (1999, beeldengroep ; 48° 51′ 48″ N, 2° 19′ 31″ E)
Vertrouwen, Daniel Dezeuze (2000, Tuilerieën-tuinen ; installatie ; 48° 51′ 47″ N, 2° 19′ 39″ E)
Hoedje II, Roy Lichtenstein (1996 ; 48° 51′ 51″ N, 2° 19′ 42″ E)
Het grote schaakbord, Germaine Richier (1959, beeldengroep ; 48° 51′ 48″ N, 2° 19′ 35″ E)
Kracht en Tederheid, Eugène Dodeigne (1996 ; 48° 51′ 51″ N, 2° 19′ 42″ E)
De Menigte, Raymond Mason (1963-1967, beeldengroep ; 48° 51′ 55″ N, 2° 19′ 29″ E)
Galatea, Roy Lichtenstein (1990 ; 48° 51′ 51″ N, 2° 19′ 42″ E)
Groot Wit Bevel, Alain Kirili (1986, beeldengroep ; 48° 51′ 51″ N, 2° 19′ 21″ E)
Grote Vrouw II, Alberto Giacometti (1959-60 ; 48° 51′ 50″ N, 2° 19′ 29″ E)
De Grote Muziekster, Henri Laurens (1937 ; 48° 51′ 50″ N, 2° 19′ 29″ E)
Manus Ultimus, Magdalena Abakanowicz (1997 ; 48° 51′ 49″ N, 2° 19′ 40″ E)
Microbe gezien door een temperament, Max Ernst (1964 ; 48° 51′ 50″ N, 2° 19′ 29″ E).
Personage III, Étienne Martin (1967, beeldengroep ; 48° 51′ 52″ N, 2° 19′ 31″ E).
(Gepositioneerd) op een vast punt (Genomen) vanaf een vast punt.
Primo Piano II, David Smith (1962; 48° 51′ 50″ N, 2° 19′ 29″ O)
Liggende figuur, Henry Moore (1951; 48° 51′ 50″ N, 2° 19′ 25″ O)
Staande vrouw, Gaston Lachaise (1932; 48° 51′ 49″ N, 2° 19′ 40″ O)
De verwelkomende handen, Louise Bourgeois (1996, sculpturengroep; 48° 51′ 55″ N, 2° 19′ 22″ O)
Opmerking: Sommige werken uit de Tuilerieën zijn verplaatst naar andere locaties:
Brushstroke Nude, Roy Lichtenstein (1993).
De Schreeuw, Chaim Jacob Lipchitz (1928-1929)
Zonder titel, Ellsworth Kelly (1988)
En om u op te frissen in de Tuilerieën?
Er zijn 6 restaurants of cafés gevestigd in de Tuilerieën:
Rosa Bonheur la Crêperie – aan de rand van de Place de la Concorde
Petit Farmers – bij het Grand Bassin – ongeveer in het midden van de Tuilerieën
Café des Marronniers (open van maandag tot zondag van 7.00 tot 21.00 uur) – bij het Grand Bassin
Petit Plisson des Tuileries – ongeveer in het midden van de Tuilerieën
Terrasse de Pomone – ongeveer in het midden van de Tuilerieën
Le Pavillon des Tuileries (Lunch 10.30-17.00 en Diner 17.00-19.00) – bij het Grand Bassin
La Terrasse de Pomone (het hele jaar door geopend volgens de openingstijden van de Tuilerieën) – ongeveer in het midden van de Tuilerieën