Plaats Diana in Parijs, een locatie van twee herdenkingen

Plein Diana is een nieuwe ruimte in de wijk Chaillot, in het 16e arrondissement van Parijs, op 500 meter ten noordoosten van de Eiffeltoren, langs de Seine-oever.

Plein Diana in Parijs, een plek, een eeuwige vlam voor twee herdenkingen: die van de Vrijheid, gesymboliseerd door de replica van de vlam op de top van het Vrijheidsbeeld in New York, en die van de plek van het ongeluk dat het leven kostte aan de prinses.

De nooit ingehuldigde plein Maria Callas

Op 24 juli 1997 had de Raad van Parijs immers een gemeentelijk decreet aangenomen voor de aanleg van een plein op een deel van het Place de l’Alma. Het zou de naam ‘plein Maria-Callas’ dragen en de inhuldiging was gepland op 11 september 1997 ter ere van de twintigste verjaardag van het overlijden van de zangeres Maria Callas. Op hetzelfde plein stond al de Vlam van de Vrijheid, een replica van de fakkel van het Vrijheidsbeeld in New York. Die was in 1989 opgericht ter ere van de Frans-Amerikaanse vriendschap, maar was sindsdien wat in de vergetelheid geraakt.

Het dodelijke ongeluk van prinses Diana in de tunnel van de Alma

Diana Spencer overleed op 31 augustus 1997 bij een verkeersongeval in de tunnel onder de Pont de l’Alma, die onder het Place de l’Alma doorloopt en zich onder het monument bevindt. Het publiek gaf de Vlam van de Vrijheid toen een nieuwe betekenis: spontaan werd het een altaar ter nagedachtenis aan Diana.
Oorsprong van de naam van plein Diana
Het plein is vernoemd naar prinses Diana Spencer (1961–1997).

De massale belangstelling voor de plek van het ongeluk van Lady Diana en rond de Vlam heeft de gemeenteraad van Parijs, destijds onder leiding van burgemeester Jean Tiberi, doen afzien van de inhuldiging van het plein Maria Callas. Het plein zou aanvankelijk de naam van prinses Diana krijgen, maar dit plan werd blijkbaar geschrapt vanwege tegenstand van het Britse hof. Het plein bleef jarenlang naamloos.

Het idee om het plein te hernoemen naar ‘plein Diana’ als eerbetoon aan de prinses werd later weer opgepakt. Dit werd begin juni 2019 goedgekeurd door de gemeenteraad van Parijs, na een uitbreiding van het plein, 22 jaar na de dood van de prinses.

Om de volksverering niet te verstoren die ter nagedachtenis aan de prinses van Wales wereldwijd werd gevierd en omdat de plek inmiddels een must voor haar bewonderaars was geworden, kreeg de zangeres Maria Callas later haar naam toegewezen aan de Maria-Callas-laan, verder naar het westen in het 16e arrondissement.

De Vrijheidsvlam op de Place Diana

De Vrijheidsvlam heeft opnieuw aandacht gekregen in verband met het ongeluk van Diana Spencer. Omdat het ongeluk ’s nachts plaatsvond, werd het monument na de bekendmaking van haar dood al snel bedekt met bloemen door anonieme bezoekers. Sindsdien komen bewonderaars en toeristen er samen om te gedenken, kransen neer te leggen, boodschappen achter te laten, foto’s van Diana of pagina’s uit tijdschriften over het ongeluk te tonen, graffiti op de nabijgelegen reling te schrijven of foto’s te maken – waardoor de vlam zijn oorspronkelijke functie verliest en spontaan een altaar ter nagedachtenis aan Diana wordt.

Het nummer *Candle in the Wind* van Elton John

Het 3,5 meter hoge monument in de vorm van een vlam staat hier sinds 1987. Het was een dankgebaar aan de Fransen voor de restauratie van het Vrijheidsbeeld in New York in 1983. De levensgrote replica van de New Yorkse vlam was gefinancierd door een inzameling georganiseerd door de International Herald Tribune, die toen haar honderdste verjaardag vierde.

Het nummer Candle in the Wind van Elton John werd onmiddellijk geassocieerd met het monument Flame of Liberty, dat zich bevindt op de plek waar prinses Diana verongelukte. Sindsdien denken sommige bezoekers dat deze vlam speciaal is opgericht ter nagedachtenis aan de prinses. Het monument wordt nu door de website van het Parijse toeristenbureau gepresenteerd als de « Gedenksteen voor Prinses Diana ».

De werkelijkheid en de verbeelding rond de dood van prinses Diana

Het officiële monument ter nagedachtenis aan de dood van prinses Diana is in werkelijkheid het Clos des Blancs-Manteaux: een openbaar park in Le Marais, gelegen aan de rue des Blancs-Manteaux 21, bedoeld om kinderen kennis te laten maken met tuinieren en ecologische gebaren.

Een eenmalig initiatief streeft ernaar om op de Place de l’Alma een bronzen monument voor Diana op te richten, gefinancierd door een particuliere inzameling.

Sommige complottheoretici leggen een verband tussen de fakkel op de Place Diana, die zij zien als een verborgen symbool van de plannen van de Illuminati voor de wereld, en de dood van Diana, die zij toeschrijven aan een georganiseerde moord door diezelfde Illuminati.

De vlam, door deze afleiding van haar oorspronkelijke functie, is bestempeld als een « sociaal palimpsest » en wordt gepresenteerd als een voorbeeld van het concept « tegen-monument », ontwikkeld door James Young.

Bovendien wordt de vlam genoemd onder andere ‘fictieve graven’, dat wil zeggen monumenten waar het publiek naartoe gaat om eer te betuigen alsof het om een graf gaat, terwijl het lichaam van de overledene elders rust (in het geval van Diana op een eiland in Althorp, het familiedomein van de Spencers in het Engelse graafschap Northamptonshire).
De nieuwe Flame of Liberty in de tuinen van de Amerikaanse ambassade in Parijs Om het oorspronkelijke symbool van de Flame of Liberty te behouden, is op 14 juni 2008 een nieuwe sculptuur met de titel Flame of Liberty, ontworpen door Jean Cardot, ingehuldigd. ‘Fysiek’ heeft deze weinig gemeen met het origineel op het Place de l’Alma (zie foto).

Het blijft echter het symbool van de Frans-Amerikaanse vriendschap, aangezien het is opgericht in de tuinen van de Amerikaanse ambassade in Frankrijk en ingehuldigd in aanwezigheid van de Franse president Nicolas Sarkozy en de Amerikaanse president George W. Bush. Dit project is het resultaat van een samenwerking tussen de Franse zakenman Marc Ladreit de Lacharrière en de Amerikaanse ambassadeur Craig Roberts Stapleton. De sculptuur draagt twee citaten: één van Lafayette (‘De mensheid heeft zijn strijd gewonnen, de vrijheid heeft nu een land.’) en één van Benjamin Franklin (‘Waar de vrijheid heerst, daar is mijn land.’). Gemaakt volgens de verlorenwasmethode door de Fondation de Coubertin, wordt hiermee de ambachtelijke knowhow voortgezet.