Kerk van de Madeleine, Griekse tempel, voor de begrafenissen van de beau monde

De Église van de Madeleine ligt tussen het Place de la Concorde en de Opéra Garnier, in het verlengde van de Rue Royale, met een perspectief dat uitkijkt tot het Palais Bourbon, de zetel van de Nationale Vergadering. De bouw begon in 1764 en duurde 85 jaar, tot 1842, na tal van tegenslagen veroorzaakt door de politieke onrust die Frankrijk aan het einde van de 18e en het begin van de 19e eeuw trof. Het gebouw dreigde zelfs in 1837 te worden omgebouwd tot een spoorwegstation, dat dan het eerste van Parijs zou zijn geweest.
De atypische uitstraling van de Église van de Madeleine
De Église van de Madeleine is sinds 1915 een historisch monument.

Haar uiterlijk, ongebruikelijk voor een religieus gebouw, doet denken aan een Griekse tempel, zonder kruis of klokkentoren.

Toen de Franse Revolutie uitbrak, reikten de zuilen van de Église van de Madeleine al tot aan de kapitelen. De werkzaamheden werden volledig stilgelegd door een decreet van de Nationale Vergadering op 30 december 1791. De tijd was niet gunstig voor de bouw van een kerk. De Dienst voor Gebouwen verhuurde de kelderverdiepingen vervolgens aan een wijnhandelaar (1794) en verschillende ruimtes binnen de omheining aan ambachtslieden.

In 1806 uitte Napoleon de wens er een pantheon van te maken ter ere van zijn legers. Maar na de campagne in Rusland in 1812 gaf hij het Temple de la Gloire op en keerde hij terug naar het oorspronkelijke plan van een kerk.

Na Napoleon I gaf koning Lodewijk XVIII in augustus 1816 opdracht dat de toekomstige nieuwe kerk een boetvaardig monument moest worden ter nagedachtenis aan Lodewijk XVI, koningin Marie-Antoinette en Madame Élisabeth, die tijdens de Revolutie onder de guillotine waren gebracht. Maar de fondsen ontbraken, en Lodewijk XVIII moest de nabijgelegen boetkapel uit eigen zak bekostigen. De wet van 1834, die middelen vrijmaakte voor werken van openbaar nut om de werkloosheid te verminderen, maakte uiteindelijk de voltooiing van de bouw in 1842 mogelijk. Het gebouw is 108 meter lang, 43 meter breed en 30 meter hoog en wordt omringd door 52 Korinthische zuilen. De kerk werd op 9 oktober 1845 ingewijd door Mgr. Affre, aartsbisschop van Parijs.
Architectuur van de kerk
Na het beklimmen van de brede trap en voordat men via de twee imposante bronzen deuren naar binnen gaat, kan men de Korinthische zuilen bewonderen die het gebouw flankeren. Onder het fronton staat de Latijnse inscriptie « D.O.M. SVB. INVOC. S. M. MAGDALENAE » (« Domino Optimo Maximo sub invocatione Sanctae Mariae Magdalenae »), wat betekent: « Aan de beste en grootste God, onder aanroeping van de heilige Maria Magdalena ». Binnen vindt men beelden, schilderijen en het beroemde mozaïek (gemaakt door Charles-Joseph Lameire) in neobyzantijnse stijl. Het grote orgel van de kerk, ondertekend door Aristide Cavaillé-Coll, is een meesterwerk. Het hele jaar door, dag en nacht, organiseert de kerk concerten van hoogwaardige klassieke muziek.

Begrafenissen van persoonlijkheden uit de wereld van de spektakelkunst
Frédéric Chopin was misschien de eerste beroemdheid die de kerk betrad voor zijn uitvaart. Hij woonde op nummer 12 aan de place Vendôme en overleed op 17 oktober 1849, op 39-jarige leeftijd. Hij rust op de begraafplaats Père-Lachaise, na een ceremonie in de kerk van La Madeleine, waarbij zijn beroemde *Marche funèbre* (in een orkestarrangement van Napoléon Reber) en het Requiem van Wolfgang Amadeus Mozart werden uitgevoerd. Ook andere beroemdheden hebben hier hun ceremonies gehouden:

Jacques Offenbach in 1880
Charles Gounod in 1893
Camille Saint-Saëns in 1921
Gabriel Fauré in 1924
Mistinguett in 1956
Édith Piaf in 1963
Coco Chanel in 1971
Joséphine Baker in 1975
Tino Rossi in 1983
Thierry Le Luron in 1986
Dalida in 1987
Marlene Dietrich in 1992
Charles Trenet in 2001
Gilbert Bécaud in 2001
Daniel Toscan du Plantier in 2003
Henri Salvador in 2010
Patrick Saint-Éloi in 2010
King Kester Emeneya in 2014
Aldo Ciccolini in 2015
Johnny Hallyday in 2017
Interieure en exterieure restauratie van de Madeleinekerk
Meer dan anderhalve eeuw na de bouw van de kerk is de Madeleinekerk toe aan een ingrijpende restauratie. Ernstige structurele problemen maken een volledige restauratie van het gebouw noodzakelijk, en zowel binnen als buiten is de vervuiling neergeslagen op de prachtige beelden, gebeeldhouwde versieringen en schilderijen, die bedekt zijn met een zwarte, vettige laag stof. De talloze romantische werken – uitgevoerd door meer dan 60 van de grootste beeldhouwers, schilders, mozaïekkunstenaars, gieterijarbeiders en edelsmeden uit de 19e eeuw – vertonen nog slechts een trieste gloed. In 2011 werd het gebouw door de politieprefectuur bestempeld als onveilig.

Gezien de omvang van het monument kan een volledig restauratieproject van de Madeleine – geschat op 80 miljoen euro – alleen worden uitgevoerd met de steun van mecenaat, naast de door de Stad Parijs toegekende budgetten. Daarom heeft de Fondation Avenir du Patrimoine à Paris, die de mobilisatie van private middelen stimuleert om de restauratie van de Parijse kerken te versnellen, in 2015 een fonds opgericht dat is gewijd aan het behoud van dit onschatbare architectonische en artistieke erfgoed dat de kerk van de Madeleine vertegenwoordigt.
Voorlopige planning van de werkzaamheden aan de kerk van de Madeleine: 2020-2022
De algemene verlichting van de kerk van de Madeleine is zowel ontoereikend als zeer heterogeen en overmatig contrastrijk. Dit versterkt de indruk van veroudering. De verlichting van de kerk van de Madeleine zal eindelijk de pracht van de binnenruimtes van het gebouw doen uitkomen en de verschillende religieuze en culturele evenementen die er plaatsvinden, warmer maken.

Bovendien is de algemene staat van de gevel van de kerk van de Madeleine aan de rue Royale zorgwekkend. Om het risico op instorting te beperken, zijn er al tientallen jaren beschermende netten aangebracht. Een diepe middenbarst loopt van de latei van de grote deur tot aan de top van de gevel. Sommige versieringen, beelden, marmeren tegels en acanthusbladeren zijn zo beschadigd dat ze bijna verdwenen zijn.

Deze opvallende restauratie zal het uiterlijk van Parijs veranderen met het oog op de Olympische Spelen van Parijs 2024.