Teatr Pola Elizejskich, miejsce, którego nie można przegapić dla muzyki klasycznej

Teatr Pola Elizejskich znajduje się przy 15 avenue Montaigne, w 8. dzielnicy Paryża, i został otwarty 2 kwietnia 1913 roku. Znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie Pola Elizejskich.
Teatr Pola Elizejskich i jego niekonwencjonalny właściciel
Dziwny paradoks: Teatr Pola Elizejskich, będący teatrem prywatnym, od 1970 roku należy do Caisse des dépôts et consignations (publicznej instytucji bankowej zajmującej się m.in. finansowaniem inwestycji publicznych). Jest jej właścicielem (15 avenue Montaigne, w skład którego wchodzi restauracja Maison Blanche oraz kabaret-restauracja Le Manko) i głównym mecenasem, zapewniającym teatrowi równowagę finansową.
Budynek, wzniesiony w 1913 roku w surowym i powściągliwym stylu, uważany jest za jedno z pierwszych dzieł architektury w stylu art déco. Jego architektami byli Auguste Perret, Antoine Bourdelle oraz Henry Van de Velde.
Teatr z trzema salami
W rzeczywistości budynek mieści trzy sale: Teatr Pola Elizejskich (1 905 miejsc), Komedię Pola Elizejskich (601 miejsc) oraz Studio Pola Elizejskich (230 miejsc).
Wnętrze teatru zdobią m.in. dzieła Bourdelle’a (odlewy i freski). Kopułę ozdobił Maurice Denis (1910–1912): *Taniec grecki*, *Opera*, *Symfonia*, *Dramat liryczny*, rozdzielone medalionami przedstawiającymi *Chór*, *Orkiestrę*, *Sonatę* i *Organy*. Pisarze Édouard Vuillard, Ker-Xavier Roussel, Jacqueline Marval oraz Raphaël Drouart również wnieśli wkład w wystrój wnętrza.
Aneks: 16 grudnia 1994 roku Rada Stanu orzekła, że dobudówka o powierzchni 1000 m² dla restauracji zlokalizowanej w budynku współdzielonym z teatrem wymaga pozwolenia na budowę, a nie jedynie zgłoszenia prac. Nigdy tego nie zrealizowano. Restauracja ta zatem nie istnieje formalnie.
Miejsce szczególne dla muzyki klasycznej
Wraz z Salą Pleyel, Miastem Muzyki i Salą Gaveau, Théâtre des Champs-Élysées jest jednym z najważniejszych miejsc muzyki klasycznej w Paryżu. Był gospodarzem wielu zagranicznych orkiestr symfonicznych. Obecnie w teatrze rezydencję ma Orkiestra Narodowa Francji.
To właśnie w tej sali miały miejsce dwie premiery światowe, które wywołały skandal: pierwszą była premiera *Święta wiosny* Igora Strawińskiego 29 maja 1913 roku, pod batutą Pierre’a Monteux, która wywołała oburzenie. Widzowie doszło do rękoczynów. Drugą była premiera pierwszej w historii kompozycji „mieszanej” (na instrumenty i urządzenia elektroakustyczne) – *Pustynie* Edgarda Varèse’a 2 grudnia 1954 roku, z udziałem Pierre’a Henry’ego przy taśmach magnetycznych i Hermanna Scherchena jako dyrygenta. Wstrząs wywołany przez wstawki wywołał gwizdy, śmiechy i buczenie. Skandal był porównywalny z tym, który wybuchł przy okazji *Święta wiosny* 41,5 roku wcześniej.
Dopiero później, 26 kwietnia 2012 roku, Kurt Masur, zaproszony do dyrygowania Orkiestrą Narodową Francji (której był honorowym dyrektorem muzycznym) w Théâtre des Champs-Élysées, poprowadził emisję transmitowaną na żywo na antenie France Musique. Potknął się na scenie, choć chroniona była barierką bezpieczeństwa, i upadł do tyłu przed pierwszymi rzędami publiczności. Przewieziony karetką do szpitala Georges’a Pompidou, badania wykazały niewielkie obrażenia.
Joséphine Baker, *La Revue nègre* i teatr des Champs-Élysées
W 1925 roku, z powodu trudności finansowych, wielka sala została przekształcona w teatr muzyczny i już w październiku zaprogramowano nową atrakcję: *Black Birds* oraz tancerzy z *La Revue nègre*. Wśród nich była młoda czarnoskóra kobieta, ledwie okryta spódniczką z zielonych piór, z krótkimi włosami przylegającymi do głowy, która zrobiła furorę. Była to tancerka Joséphine Baker.
Dla niektórych ta odwaga była skandalem. Dziennikarz Robert de Flers napisał: « Szybciej wracamy do małpy, niż z niej wyszliśmy. » Ale Baker miała swoich zwolenników. Wśród nich był malarz Pablo Picasso, który zapoznał z nią całą Europę.
Urodzona w Saint-Louis w stanie Missouri, córka białej matki i czarnego ojca, Joséphine Baker swoją sztuką taneczną przezwyciężyła swój los.

Drugi budynek teatralny Komedii Pola Elizejskich

Teatr został uroczyście otwarty 3 kwietnia 1913 roku premierą *Wygnańca* Henry’ego Kistemaeckersa, po której wystawiono rewią *En douce* Jeana Bastii z udziałem Mistinguett. W 1914 roku odbyła się premiera *Zwiastowania Maryi Pannie* Paula Claudela w reżyserii Lu. Od tego czasu teatr poświęcony jest komedii.

W lipcu 1926 roku w Paryżu miała miejsce pierwsza we Francji projekcja niemieckiego filmu *Przygody księcia Ahmeda* Lotte Reiniger – pionierskiego dzieła animacji.

Studio Pola Elizejskich: teatr eksperymentalny

W 1923 roku dyrektor Jacques Hébertot postanowił przekształcić Galerię Montaigne, w której odbywały się wystawy (między innymi pierwsza poświęcona Modiglianiemu oraz pierwsze manifestacje dadaizmu), w salę teatralną przeznaczoną dla teatru eksperymentalnego. Studio Pola Elizejskich powierzono Louisowi Jouvetowi do spraw artystycznych, następnie Kommisarżewskiemu, a od 28 marca 1924 do 14 kwietnia 1928 roku – Gastonowi Baty.

Od 1966 roku dyrektorami Komedii Pola Elizejskich byli kolejno: Claude Sainval, Guy Descaux, Jacqueline Cormier, Michel Fagadau (wspierany przez Viviane Elbaz w latach 1997–2005) oraz Stéphanie Fagadau-Mercier.