Dzielnica Pigalle, miejsce słynące z imprez i prostytucji. Od 1881 roku

Dzielnica Pigalle to nazwa okręgu Paryża położonego wokół placu Pigalle. Obejmuje ulice znajdujące się po obu stronach bulwarów Clichy i Marguerite-de-Rochechouart, rozciągając się na 9. i 18. dzielnicę Paryża. Plac nosi imię rzeźbiarza Jean-Baptiste’a Pigalle’a (1714–1785).
Pigalle i jego historia Dawniej plac nosił nazwę „plac Barrière-Montmartre”. W 1785 roku generalni poborcy podatkowi (ówczesna administracja podatkowa) odpowiedzialni za ściąganie podatków królewskich zlecili architektowi Ledoux zaprojektowanie wokół stolicy ceł granicznych, które podzieliły gminę Montmartre na dwie części: Montmartre wewnątrz murów (dzisiejszy 9. okręg) zostało objęte podatkiem. Druga część Montmartre pozostała „poza Paryżem”, wolna od opodatkowania (rodzaj „strefy wolnocłowej”) aż do lat 60. XIX wieku, co sprzyjało jej rozwojowi. Zarys placu Pigalle został wytyczony wokół trzech łuków dawnej bramy celnej Ledoux, zburzonej w 1861 roku.

Pod koniec XIX wieku okoliczne ulice były siedzibą dzielnicy warsztatów malarskich i kawiarni literackich, do których uczęszczali „wesołki”, tancerki i półświatek. Najsłynniejsza z nich była Nowa Ateny. To ona zainspirowała znaną piosenkę Georges’a Ulmera: „Un p’tit jet d’eau, une station de métro, entourée de bistrots, Pigalle…”. Przy fontannie odbywał się targ modelek dla impresjonistów końca XIX wieku, takich jak Manet.
W okolicy warto zobaczyć pod numerem 13 (Hotel Royal) rzeźby uskrzydlonych koni i chimery autorstwa rzeźbiarza XVIII wieku Jean-Baptiste’a Pigalle’a. To od jego nazwiska wzięła się nazwa placu (i całej dzielnicy).

Warto również zobaczyć:

Café de la Nouvelle Athènes. 9 place Pigalle w Paryżu (Francja). Od 1871 roku do końca XIX wieku był miejscem spotkań malarzy impresjonistów. Kilka słynnych obrazów zostało namalowanych właśnie tutaj, takich jak *Absynta* Degasa czy *Śliwka* Maneta. Można tu zobaczyć Suzanne Valadon na obrazie *W kawiarni Nouvelle Athènes*, namalowanym w 1885 roku przez włoskiego malarza dywizjonisty Federico Zandomeneghiego.
Muzeum Romantyzmu (Musée de la Vie romantique), położone około 250 m dalej, przy 16 rue Chaptal, w hotelu Scheffer-Renan, dawnym domu malarza pochodzącego z Holandii Ary Scheffera. Na pierwszym piętrze pawilonu zbudowanego w 1830 roku muzeum prezentuje pamiątki po pisarce George Sand, która jako sąsiadka odwiedzała malarzy. Sale odtwarzają jej styl życia poprzez obrazy, rysunki, rzeźby, meble, biżuterię i przedmioty z jej domu w Nohant-Vic w Berry. Na piętrze znajdują się sale poświęcone pamięci Ary Scheffera oraz jego współczesnych – a także filozofa Ernesta Renana, który został jego siostrzeńcem przez małżeństwo. Zobacz kartę.

Pigalle, dziś dzielnica turystyczna Dzielnica słynie z tego, że jest miejscem pielgrzymek turystów (znajduje się u podnóża wzgórza Montmartre). Choć czasy, gdy w Pigalle spotykali się przestępcy, policjanci i klienci dawno minęły, nadal można tu znaleźć kilka sex-shopów i wyspecjalizowanych barów. Jednakże kluby nocne, słynne kabarety, wielokolorowe szyldy i neony, które nadawały dzielnicy gorący charakter, są dziś dla wielu jedynie tłem dla turystów. W dzielnicy Pigalle znajduje się kilka teatrów i kabaretów:

Le Divan du Monde;
Moulin Rouge, kabaret znany na całym świecie;
L’Élysée Montmartre;
La Cigale;
La Boule Noire;
Les Trois Baudets;
Le Trianon.

Obecnie jest to także dzielnica sklepów z instrumentami muzycznymi (gitary, klawiatury, rejestratory…). Jest ich wiele na bulwarze Clichy, ulicy Victora Massé oraz ulicy de Douai.
W dzisiejszej wyobraźni współczesnej historia Pigalle zaczyna się w 1881 roku.
Historia Pigalle jako dzielnicy rozrywki i nocnego życia zaczyna się w 1881 roku wraz z otwarciem w dawnym budynku poczty kabaretu Le Chat Noir. To właśnie pod numerem 84 bulwaru Marguerite-de-Rochechouart występował Aristide Bruant. W 1885 roku Bruant przejął kabaret, przeniósł go na ulicę Victora Massé i przemianował na Le Mirliton. W październiku 1885 roku Maxime Lisbonne, powracający z Nowej Kaledonii, gdzie odbywał dożywotnią karę więzienia za udział w powstaniu Komuny Paryskiej w 1871 roku (uznany za winnego w 1880 roku), otworzył La Marmite, gdzie prezentował odważne spektakle i wynalazł striptiz w japońskim lokalu Divan Japonais.

W 1889 roku kolejny kabaret, Moulin Rouge, osiedlił się u stóp wzgórza Montmartre. Szybko dołączyły do niego liczne restauracje i bary. Klientela ze zwykłych dzielnic nocnych tłoczyła się wokół bramy Saint-Martin i bramy Saint-Denis. Za nimi podążali sutenerzy, którzy bywali w nocnym balu Élysée-Montmartre przy bulwarze Rochechouart 80. Dzielnica została uwieczniona przez artystów takich jak Henri de Toulouse-Lautrec, Pablo Picasso, Vincent van Gogh, Maurice Neumont, Salvador Dalí.

Przybycie „środowiska” kryminalnego do Pigalle

Około 1910 roku „środowisko” kryminalne osiedliło się w dzielnicach Pigalle i Montmartre. Na placu Pigalle nocami spotykali się oszuści i sutenerzy w kawiarniach takich jak La Nouvelle Athènes, La Kermesse, Le Petit Maxim’s czy L’Omnibus. W La Kermesse rządy sprawowała ekipa Coco Gâteau. Sutenerzy werbowali młode dziewczyny, które następnie przemieniały w prostytutki i wysyłały do domów publicznych aż do Argentyny i Stanów Zjednoczonych. Stoły do gry mnożyły się, a wśród graczy pojawiali się profesjonaliści posługujący się fałszywymi kartami.

W 1918 roku, z powodu ograniczeń dotyczących alkoholu i oświetlenia, jedynie domy publiczne pozostają otwarte po godzinie 21. Przejmują je teraz prawdziwi „ludzie z półświatka”. W latach 30. Pigalle staje się epicentrum nielegalnego handlu, a bossowie gangów zakładają swoje interesy na placu Blanche, placu Pigalle i w okolicznych ulicach (ulica Fontaine, ulica Brukselska). To tam również regulują swoje porachunki. Ich domy publiczne koncentrują się głównie w 9. dzielnicy. Dwie tysiące dziewcząt pracuje w 177 lokalach, a prostytutki stoją na ulicach co pięć metrów.
Szwagrowie handlarzy kobiet Szwagrowie handlarzy kobiet spotykają się na placu Blanche, w browarze Graff oraz w kawiarni na placu Blanche, która w piwnicy mieści prywatny klub – L’Aquarium – a także w lokalu Rat mort, Pigall’s lub Monico. Szampan leje się strumieniami. Bywają też w balu musette Le Petit Jardin, „26 bulwar de Clichy”. Tahiti pozostaje jednym z ulubionych miejsc łowów sutenerów. Artyści tacy jak Joséphine Baker, Duke Ellington, Ernest Hemingway, Pablo Picasso i John Steinbeck bywali tam. Pod adresem „66 rue de Pigalle” Bricktop’s staje się jednym z najsłynniejszych kabaretów jazzowych lat 30.
Złoty wiek Pigalle między 1930 a 1960 rokiem W 1932 roku wybucha wojna w półświatku, gdy bandyci „korsykańscy” atakują „Paryżan”. Morderstwa mają miejsce przed Red Angel, Black Ball i Zelly’s. Policja nasila interwencje i zamyka kabarety. Tuż przed wojną heroina masowo się pojawia. Sprzedaje się ją w barach i restauracjach, a jej handel kontrolują przestępcy, tacy jak Joseph Rocca-Serra, Vincent Battestini i André Antonelli.

Druga wojna światowa i niemiecka okupacja nie przyniosły zbyt wielu zmian w działalności miejscowych bandytów. Prywatne kluby, nielegalne hazardowe spelunki, kabarety, dancingi, nocne lokale i domy publiczne nadal przyjmowały klientów. Członkowie Gestapo chętnie spotykali się na placu Pigalle, w lokalach Dante i Chapiteau, a także przy ulicy Pigalle, w Chantilly i Heure Bleue.

Po wyzwoleniu ustawa Marthe Richard zakazała domów publicznych we Francji. Ta decyzja nie doprowadziła do zaniku prostytucji. Prostytutki znalazły się na ulicach lub pracowały w nielegalnych lokalach. Pod koniec lat 50. „banda Trzech Kaczek”, nazwana od baru, który służył im za główną kwaterę, dokonywała nalotów na domy publiczne i na dziewczyny tam pracujące. Najbardziej znane lokale to Le Charly’s i Le Petit Noailles.

W latach 60. interweniowała policja. Wiele domów publicznych zostało oskarżonych o sutenerstwo, a ich właściciele byli stopniowo zmuszani do ich zamykania. Liczba prostytutek zmniejszyła się wówczas, jednak dzielnica pozostała bardzo popularnym miejscem imprez, z karnawałami, klubami ze striptizem i barami z hostessami. Liczba bandytów w dzielnicy znacznie spadła w tym okresie. Wystarczyło im, że inwestowali tam swoje zyski.

Już na początku lat 70. XX wieku, wraz z liberalizacją obyczajów, zaczęły powstawać pierwsze kina pornograficzne, a liczba sex-shopów i salonów masażu znacznie wzrosła. Pojawiły się także pierwsze pokazy na żywo, podczas których pary oddawały się miłości publicznie.

Filmy kręcone w Pigalle lub o Pigalle

Niemal trzydzieści filmów zostało nakręconych w związku z Pigalle, w tym między innymi:

Maigret w Pigalle
56 rue Pigalle, zrealizowany w 1948 roku przez Willy’ego Roziera
Pigalle-Saint-Germain-des-Prés, zrealizowany w 1950 roku przez André Berthomieu
Bob le flambeur, zrealizowany w 1956 roku przez Jean-Pierre’a Melville’a
Pustynia Pigalle, zrealizowany w 1958 roku przez Léo Joannona
Zazie w metrze, zrealizowany w 1960 roku przez Louisa Malle’a
Gliniarze, zrealizowany w 1984 roku przez Claude’a Zidi
Gliniarze kontra gliniarze, zrealizowany w 1990 roku przez Claude’a Zidi
Pigalle, zrealizowany w 1994 roku przez Karima Dridiego
Tysiąc i jeden słońc Pigalle, zrealizowany w 2006 roku przez Marcela Mazé
Pigalle, 109-minutowy dokument zrealizowany w 2006 roku przez Pascala Vasselina
Pigalle, nocą, francuski serial dramatyczny, zrealizowany w 2009 roku
Pigalle, historia ludowa Paryża, 60-minutowy dokument zrealizowany w 2017 roku przez Davida Dufresne’a, Arte

Piosenki i Pigalle

Pigalle (1946) Georgesa Ulmera: ta piosenka, bardzo znana we Francji, została wykonana przez wielu artystów, a w 2005 roku centralny deptak bulwaru Clichy otrzymał nazwę promenady Georges’a-Ulmera. Promenada Coccinelle została utworzona później, w 2016 roku.
„P’tites Femmes de Pigalle” (1973) Serge’a Lamy z albumu *Je suis malade*
„Pigalle la blanche” (1981) Bernarda Lavilliersa z albumu *Nuit d’amour*
„J’suis né à Pigalle” (2003) Stomy’ego Bugsy’ego z albumu *4ème round*
„Pigalle” (2018) Therapie TAXI z albumu *Hit Sale*
„Pigalle” (2020) Barbary Pravi z EP *Reviens pour l’hiver*
„Pigalle” (2020) Captaine Roshiego z albumu *Attaque II*

Literatura o Pigalle

René Fallet, Francis Carco, Auguste Le Breton, André Héléna oraz Georges Simenon również pisali o Pigalle.