Biblioteka Historyczna Paryża i pałac Hôtel de Lamoignon

Biblioteka Historyczna Paryża, założona w 1871 roku, jest publiczną biblioteką specjalizującą się w historii Paryża oraz regionu Île-de-France. Od 1969 roku mieści się w Hôtel d’Angoulême (znanym również jako Hôtel de Lamoignon) przy ulicy Rue Pavée 24, w 4. dzielnicy.

Zbiory biblioteki obejmują historię Paryża i Île-de-France we wszystkich jej aspektach: historię topograficzną i monumentalną, historię miejską, polityczną, religijną, społeczną oraz kulturalną. Posiada również znaczne zbiory dotyczące teatru i literatury. Jej misją jest udostępnianie zainteresowanym tym tematom dokumentów, które gromadzi i stale powiększa.

Burzliwe dzieje Biblioteki Historycznej Paryża

Pierwsza Biblioteka Historyczna Paryża została założona przez Antoine’a Moriau (1699–1759). Wynajął on Hôtel d’Angoulême-Lamoignon, aby tam przechowywać swoje zbiory, które następnie przekazał miastu Paryż. Władze miejskie zdecydowały wówczas o otwarciu pierwszej publicznej biblioteki w mieście, która została uroczyście otwarta 13 kwietnia 1763 roku.

W marcu 1795 roku dekret przekazał bibliotekę „do dyspozycji Instytutu Narodowego Nauk i Sztuk”, a większość jej zbiorów została włączona do zbiorów Instytutu.

W 1804 roku biblioteka École centrale została przemianowana na Bibliotekę Miasta Paryża. Po kilku przeprowadzkach ostatecznie osiedliła się w 1835 roku w ratuszu paryskim. Jednak jej zbiory zostały całkowicie zniszczone podczas pożaru ratusza podczas Komuny Paryskiej, 24 maja 1871 roku.

Nowa biblioteka miejska powstała dzięki bibliotekarzowi Jules’owi Cousinowi, który ofiarował miastu swoją prywatną kolekcję liczącą około 6 000 książek i 10 000 rycin. W 1872 roku ta „publiczna biblioteka specjalnie poświęcona historii Paryża” została ulokowana w hotelu Carnavalet, gdzie równocześnie utworzono muzeum poświęcone historycznym zbiorom miasta Paryża.

W 1893 roku biblioteka liczyła 100 000 woluminów. Ponieważ zbiory muzeum i biblioteki były bardzo bogate, w 1898 roku dokonano podziału na dwie odrębne instytucje: muzeum pozostało w Carnavalet, natomiast biblioteka przeniosła się do sąsiedniego hotelu, który później stał się hotelem Le Peletier de Saint-Fargeau przy ulicy rue de Sévigné 29. Muzeum dysponowało również odrębnym gabinetem rycin, oddzielonym od zbiorów biblioteki.

Przeniesienie biblioteki do hotelu de Lamoignon w 1968 roku oraz jej otwarcie w styczniu 1969 roku, po pracach restauracyjnych i adaptacyjnych, oznaczało odnowę tej instytucji.

Hotel d’Angoulême, czyli de Lamoignon

To jeden z najstarszych pałaców miejskich w Marais, pochodzący z 1559 roku. W 1584 roku nabyła go Diana Francuska, uznana przez króla Henryka II z tytułem księżnej d’Angoulême. W 1619 roku pałac przeszedł na rzecz jej bratanka Karola Walezjusza, uznanego przez króla Karola IX, towarzysza broni króla Henryka IV, zanim ten zawiązał przeciwko niemu spisek, został uwięziony, a następnie ułaskawiony przez monarchę.

Pierwotny projekt pałacu przypisuje się słynnemu architektowi Philibertowi de l’Orme. Frontony zdobią atrybuty Diany, bogini łowów: głowy psów i jeleni, sierp księżyca, nimfy oraz trofea. W latach 1624–1640 Karol Walezjusz (1573–1650) rozbudował skrzydło od strony ulicy des Francs-Bourgeois. Ozdobna strzelnica narożna, znajdująca się na rogu ulic Pavée i des Francs-Bourgeois, jest jedną z nielicznych zachowanych wieżyczek narożnych w dzielnicy.

Dziś Biblioteka Historyczna Paryża

W 1928 roku miasto Paryż zakupiło budynek, wówczas bardzo zniszczony, i podjęło jego renowację. Postanowiono tam ulokować Bibliotekę Historyczną Paryża, która dotychczas mieściła się w ciasnym sąsiednim pałacu dzielonym z Muzeum Carnavalet. Podczas prac odkryto pod fałszywymi sufitami malowane belki z początku XVII wieku. Dziś są one zgromadzone w sali czytelniczej.

Nowoczesne skrzydło (na górze schodów z dziedzińca wyłożonego kostką) zostało zaaranżowane, a dwa poziomy podziemne zostały wykute w piwnicach, aby pomieścić zbiory. Biblioteka Historyczna Paryża została otwarta dla publiczności w 1969 roku.
Zbiory Biblioteki Historycznej Paryża
Zbiory biblioteki obejmują ponad 2 miliony dokumentów różnego rodzaju, dotyczących historii Paryża i regionu Île-de-France, a także literatury i teatru.

Składają się one z książek drukowanych, gazet i różnych dokumentów ulotnych, rękopisów, map i planów, a także materiałów ikonograficznych (rysunków, grafik, plakatów, pocztówek i fotografii).

Druki drukowane. Około 300 000 woluminów od XV wieku do współczesności.
Czasopisma i gazety. Około 5 000 tytułów czasopism i gazet od XVII wieku do współczesności, w tym 260 aktualnych prenumerat.
Mapy i plany. Około 15 000 rękopiśmiennych i drukowanych map Paryża i regionu Île-de-France od XVI wieku do współczesności.
Rękopisy. Około 20 000 historycznych rękopisów od średniowiecza do XX wieku. Do tego dochodzą kolekcje prywatne: George Sand, Jules Michelet, Jean Cocteau, Wolter, Marie-Louise Bouglé, Charles-Félix Parent de Rosan.

Obrazy
Rysunki
Plakaty. Około 80 000 plakatów od XVII do XX wieku.
Pocztówki. Około 200 000, od XIX do XX wieku, dotyczące Paryża i jego regionu.
Zbiory teatralne. Zasób teatralny opiera się głównie na bibliotece Stowarzyszenia Zarządu Teatralnego (ART), przekazanej w 1969 roku. Kolekcja dokumentuje głównie życie prywatnych teatrów paryskich w XIX i XX wieku.
Druki ulotne. Biblioteka przechowuje zbiór druków ulotnych, dawniej nazywanych Aktualnościami, dotyczących Paryża i jego regionu.
Czytelnia licząca 86 miejsc umożliwia korzystanie z dokumentów oraz dostęp do stanowisk komputerowych.

Działania kulturalne Biblioteki Historycznej Paryża Biblioteka organizuje okazjonalne wizyty oraz regularnie prowadzi konferencje na temat wybranych zbiorów.

Regularnie prezentowane są również dokumenty w witrynie przy recepcji biblioteki.
Posągi nagrobne Diany i Karola Walezjusza
Posągi nagrobne Diany d’Angoulême, wykonane przez Thomasa Boudina w 1623 roku, oraz Karola Walezjusza, dzieło Pierre’a Biarda z 1661 roku, znajdują się w nowoczesnym pawilonie po prawej stronie u góry schodów. Do czasów Rewolucji Francuskiej zdobiły one kaplicę grobową rodziny d’Angoulême w kościele klasztoru Minimów, który został zniszczony. Ów kościół znajdował się na północ od placu Wogezów.