Kanały Paryża i ich muzeum: kanały w akcji

Kanały Paryża i ich muzeum, mało znane, ale niezwykle pouczające. To jedno z muzeów miasta Paryża. Znajduje się pod esplanadą Habiba Bourguiby, naprzeciwko budynku przy nabrzeżu Quai d’Orsay 93, w okolicy mostu Pont de l’Alma, w 7. dzielnicy Paryża.

Kanały Paryża i ich muzeum znajdują się zaledwie 500 metrów od wieży Eiffla, po tej samej stronie Sekwany, oraz 100 metrów od placu Place Diana (trzeba przejść przez most Pont de l’Alma). To właśnie na placu Place Diana umieszczono Płomień Wolności. W tym miejscu doszło również do tragicznego wypadku księżnej Diany.

Przechodząc przez most Pont de l’Alma i schylając się nad nabrzeżem, zobaczycie także posąg Zuawa, którego sławę wiąże się z powodziami Sekwany w Paryżu od 1910 roku.

Historia początków Kanałów Paryża i ich muzeum

Historia kanałów Paryża nierozerwalnie wiąże się z historią miasta.

Pod koniec XVIII wieku kanały były jedynie otwartymi kolektorami, a stolica była nawiedzana przez choroby. W XIX wieku, dzięki postępowi technicznemu, kanały stopniowo przekształcono w starannie zaprojektowaną sieć pod miastem, w jednolity system grawitacyjny. Paryż zaczął wówczas swobodnie oddychać i się rozwijać.

Od XVIII wieku śmiertelność w Paryżu była najwyższa we Francji, a na początku XIX wieku stolica nadal cierpiała z powodu braku higieny. W Paryżu ścieki często wylewały się na zatłoczone ulice pełne różnego rodzaju odpadów.

Łatwo zatem zrozumieć, dlaczego epidemie cholery nawiedzały stolicę w latach 1832, 1849 i 1884.

Paryżanie pili często niezdrową wodę, gdyż wody gruntowe i studnie były zanieczyszczone przez szamba i ścieki wylewane na ulice lub do Sekwany. Mimo to wówczas nie było jeszcze jasne, jaką rolę w przenoszeniu chorób odgrywa woda.

Spośród wszystkich, którzy kształtowali paryską sieć kanalizacyjną, szczególne miejsce zajmuje Eugène Belgrand. Absolwent École Polytechnique i inżynier mostów i dróg, pasjonat hydrologii, został w 1854 roku powołany przez prefekta Haussmanna do kierowania paryską służbą wodociągową.

Inżynier zaprojektował ujęcia wody źródlanej, która od 1865 roku zaopatrywała Paryż. Nowa sieć, a także woda niezdatna do picia używana do podlewania parków, ogrodów i ulic, przepływała przez kanały. Jego dzieło na tym się nie zakończyło: ta czysta woda musiała być rozprowadzana, a następnie odprowadzana po użyciu.

Już w 1833 roku, na długo przed rozpoczęciem wielkich prac Haussmanna, bruk tradycyjnych ulic zaczął ustępować miejsca pierwszym kostkom brukowym o wypukłej powierzchni. Były one wyposażone w dwie boczne rynny, które zbierały wodę używaną do czyszczenia ulic, dostarczaną dwa razy dziennie przez ponad tysiąc hydrantów.

W tym samym czasie, w tym samym roku, pod miastem pojawiła się pierwsza racjonalna sieć kanalizacyjna: umożliwiała ona gromadzenie wód pochodzących z czyszczenia ulic oraz wód opadowych.

Od 1868 roku aż do początku XX wieku praktykowano nawadnianie pól uprawnych ściekami. Pozwalało to oczyszczać wody, jednocześnie użyźniając glebę.

Równocześnie coraz więcej budynków wyposażano w systemy kanalizacyjne: ilość ścieków do odprowadzania na pola irygacyjne znacznie wzrosła, podczas gdy powierzchnia dostępnych gruntów szybko malała w związku z postępującą urbanizacją. Do tego dochodziły problemy zdrowotne wskazywane przez higienistów oraz konkurencja nawozów chemicznych. W konsekwencji, w XX wieku stopniowo zarzucono irygację pól ściekami.

Rozwój sieci kanalizacyjnej w Paryżu od XIX wieku

W 1833 roku powstała pierwsza racjonalna sieć kanalizacyjna, której zadaniem było zbieranie wód opadowych oraz wód pochodzących z czyszczenia ulic, odprowadzanych przez fontanny.

Stopniowo system ścieków pozwolił wodzie krążyć pod miastem, które, rozrastając się, „oddychało”: jego odpady były odprowadzane przez tę podziemną sieć, która odprowadzała ścieki na pola irygacyjne, aby użyźnić uprawy wokół stolicy.

1865: czysta woda pobierana ze źródła krąży w sieci i jest dostarczana do Paryża, a także woda niezdatna do picia, służąca do podlewania parków i czyszczenia ulic.

W 1867 roku, podczas Wystawy Powszechnej, szeroka publiczność mogła zwiedzać paryskie kanały w galeriach, których wysokość została zwiększona, aby ułatwić pracę robotnikom.

W 1894 roku zunifikowana sieć kanałów Paryża odprowadzała zarówno stałe odpady, jak i ścieki oraz wody opadowe. Nawadnianie ściekami było coraz częściej stosowane, aż do 1909 roku, kiedy to zaczęło tracić na znaczeniu.

Na początku XX wieku, gdy ścieki płynęły wraz z wodami deszczowymi w głównym kolektorze, kanały mieściły także sieci wody pitnej, wody niezdatnej do picia, sprężonego powietrza… Przewożono tam nawet część korespondencji za pomocą rur pneumatycznych! Dziś sieć liczy 141 259 km światłowodów, zapewniając Paryżanom bardzo szybki internet.

Paryska sieć kanałów nieustannie się rozrasta: od 23 km w 1806 roku, przez 1000 km pod koniec XIX wieku, aż do 2600 km obecnie.

Przed otwarciem muzeum – zwiedzanie samych kanałów ściekowych

Już na długo przed powstaniem muzeum organizowano zwiedzanie paryskich kanałów ściekowych. Od 1867 roku, kiedy to odbywała się jedna z Wystaw Powszechnych, te wycieczki cieszyły się ogromnym powodzeniem.

I nic dziwnego: podziemny, ukryty przed wzrokiem mieszkańców miasta świat! Paryskie kanały ściekowe od wieków pobudzają wyobraźnię mieszkańców stolicy i artystów.

W 1867 roku „spacer” po kanałach paryskich prowadzili sami pracownicy oczyszczalni. Odbywał się on łodzią lub w specjalnym wozie. Była to wówczas bardzo modna atrakcja, która przyciągała różnorodną publiczność: koronowane głowy, światowców szukających mocnych wrażeń, a także inżynierów przybyłych w celach badawczych. Wszyscy mogli podziwiać nowoczesność francuskiej stolicy i jej podziemne funkcjonowanie.

Dwa razy w miesiącu, w środy, między Wielkanocą a październikiem, odbywała się jedna z najchętniej odwiedzanych atrakcji Paryża: zwiedzanie kanałów. Trwała prawie godzinę i prowadziła od Châtelet do Madeleine, mijając po drodze Place de la Concorde, kolektory Sébastopol i Rivoli oraz kolektor Asnières.

W pierwszej części trasy kobiety podróżowały łodzią, mężczyźni szli pieszo, a następnie wszyscy wsiadali do wygodnego wagonika-gondoli, który popychali czterej pracownicy oczyszczalni w białych kombinezonach.

W 1906 roku trakcja stała się elektryczna. Przejazd odbywał się w obie strony, a przesiadka następowała na Châtelet. Każdy skład mógł pomieścić około stu zwiedzających, którzy podziwiali obszerne, oświetlone i prawie bezwonne galerie.

W 1913 roku wizyta zyskała charakter edukacyjny dzięki licznie umieszczonym tablicom, przedstawiającym m.in. basen piaskowy, odgałęzienie kolektora, wodę w klapie oraz zegary pneumatyczne.

Po II wojnie światowej wejście do zwiedzania kanałów znajdowało się przy placu Zgody: trasa prowadziła do kościoła La Madeleine po krótkim wypadzie do kolektora przy ulicy Royale.

Obecnie zwiedzanie kanałów odbywa się w każdy czwartek, dwa razy w miesiącu w maju i czerwcu, co tydzień od 1 lipca do 15 października oraz w ostatnią sobotę każdego miesiąca. Zwiedzający są przyjmowani w zależności od dostępności miejsc, bez możliwości rezerwacji, a opłata wnoszona jest przy zejściu.

Powstanie kanałów Paryża i ich muzeum

W 1975 roku otwarto Muzeum Kanałów. Od tego czasu muzeum przedstawia historię paryskich kanałów, ich narzędzia i maszyny. Zlokalizowane w „fabryce Alma”, przy wylocie syfonu kanałów pod Sekwaną, w samym sercu aktywnego terenu. Zwiedzający mogą przejść 500 metrów galerii, prowadzeni przez pracowników kanałów. Odnowione po raz pierwszy w 1989 roku, muzeum odwiedza około 100 000 osób rocznie.

Latem w 2018 roku Publiczna Wizyta w Kanalizacji została zamknięta w celu gruntownej renowacji trasy zwiedzania. Ponownie otwarto ją 23 października 2021 roku, całkowicie przebudowaną.

Kanały Paryża i odnowione muzeum: przebieg wizyty

Muzeum poświęcone jest paryskim kanałom, począwszy od Huguesa Aubriota, przewodniczącego Paryża, który w 1370 roku zapoczątkował pierwszy sklepiony kanał paryski przy ulicy Montmartre, aż po czasy współczesne. Oczywiście nie mogło zabraknąć Eugène’a Belgranda, XIX-wiecznego inżyniera, który zaprojektował obecną sieć kanalizacyjną. Ekspozycja porusza również temat pracy paryskich ściekarzy oraz oczyszczania wód.

Przygotuj się na niezwykłą wizytę: odkryjesz kanały w działaniu oraz przemysłowe rozwiązania związane z ich funkcjonowaniem.

Galeria zdjęć

Zobacz mapę muzeum w galerii zdjęć po prawej stronie. Dostępne są również bezpłatne oprowadzania z przewodnikiem (patrz poniżej).

Sekwencja wprowadzająca

Sekwencja wprowadzająca, która sytuuje muzeum poprzez pierwsze miejskie ślady, nierozerwalnie związane z rzeką i stolicą. Przezroczysty budynek na powierzchni wyznacza wejście do tego podziemnego muzeum.

Zejście do galerii

Następnie, po zanurzeniu się w galeriach za pomocą windy, przestrzeń pozwala zwiedzającym już od wejścia podziemnego zorientować się w czasie i przestrzeni oraz odkryć miasto pod miastem.

Obiekt przemysłowy

Zanim zwiedzający odkryją teren dawnego zakładu przemysłowego, przechodzi przez pierwszą część wystawy, w której otrzymuje klucze do zrozumienia systemu paryskiej kanalizacji.

Przejście przez czynne galerie

Następnie odwiedzający podąża śladami pracownika kanalizacji. W czynnych galeriach trasa składa się z dwóch głównych pętli: pierwsza pozwala poznać istotę prac związanych z czyszczeniem i konserwacją kanałów. Podczas drugiej pętli zwiedzający zapoznaje się z wyzwaniami związanymi z regulacją i oczyszczaniem wody dla środowiska i ekologii.

Etapy historii paryskiej kanalizacji

Po powrocie do galerii muzealnych odwiedzający odkrywa prezentację głównych etapów historii systemów kanalizacyjnych w Paryżu. Ukazuje ona wyzwania techniczne i społeczne, pomagając zrozumieć ewolucję, aż po współczesne kwestie środowiskowe, które stały się kluczowe.

Scenografia

Naprzeciwko wystawy odsłaniają się zawody i ludzie, którzy na co dzień dbają o funkcjonowanie kanalizacji. Scenografia podkreśla ewolucję tych zawodów, które gwarantują komfort i bezpieczeństwo mieszkańców oraz przyczyniają się do ochrony środowiska naturalnego.

Makiety i zbiory

Wreszcie galeria Aubriot staje się galerią studyjną, w której prezentowana jest część makiet z kolekcji. Modele te ukazują geniusz techniczny i stanowią cenne świadectwo kultury pracowników kanalizacji.

Oferowane są również bezpłatne oprowadzania z przewodnikiem

• Odjazdy co godzinę, w zależności od liczby odwiedzających i dostępności przewodników

• Miejsce zbiórki na początku trasy.

• Nie jest wymagana rezerwacja.

• Czas trwania oprowadzania: około 45 minut.

Czy wiedzieliście, że w 1984 roku krokodyl uciekł z rezerwatu i schronił się w paryskiej kanalizacji, ale władze szybko go schwytały?