Catacomben van Parijs, een ontmoetingsplek voor 6 miljoen Parijzenaars
Catacomben van Parijs – Presentatie
De Catacomben van Parijs liggen 20 meter onder de grond, met 131 treden om af te dalen en 112 om weer omhoog te gaan. Het bezoekersparcours is ongeveer 1.500 meter lang. Bijna driehonderd kilometer aan gangen doorkruisen Parijs, soms op drie niveaus van oude steengroeven.
Het oppervlak van de beenderkerkhof bedraagt 11.000 m². Constante temperatuur: 14 °C. De geschiedenis van de Catacomben van Parijs gaat terug tot het einde van de 18e eeuw. De grote sanitaire problemen die samenhingen met de Parijse begraafplaatsen leidden tot de beslissing om hun inhoud over te brengen naar een ondergronds terrein.
Chronologie van de Catacomben van Parijs
53 miljoen jaar geleden: einde van de sedimentatie, Parijs en omgeving vormen een uitgestrekte moerassige vlakte.
47 miljoen jaar geleden: de zee bedekt het noorden van Frankrijk, gladgestreken door erosie. Begin van de vorming van de lutetische lagen.
1e eeuw n.Chr.: eerste steengroeven in open lucht.
14e eeuw: eerste ondergrondse steengroeven.
1774: grote instorting in de rue Denfert-Rochereau; 300 meter wordt verzwolgen.
15 september 1776: Lodewijk XVI ondertekent een decreet dat de winning van materialen onder openbare wegen definitief verbiedt.
4 april 1777: Lodewijk XVI richt het Departement voor de Algemene Inspectie van de steengroeven op, belast met de bescherming van de Parijse steengroeven.
1780: sluiting van de Parijse begraafplaats Saints-Innocents.
7 april 1786: zegen en inwijding van de steengroeven van Tombe-Issoire, die uitgroeien tot het gemeentelijk ossuarium, genaamd « Catacombes ».
1787-1814: overbrenging van de beenderen uit de parochiale begraafplaatsen van Parijs.
1809: opening van het ossuarium voor het publiek.
1810-1814: herinrichting van het ossuarium door de inspecteur Héricart de Thury.
1860: laatste aanvoer van beenderen naar aanleiding van de stedelijke werken onder leiding van Haussmann.
2002: aansluiting van de Catacombes bij het museum Carnavalet – Geschiedenis van Parijs, dat de site blijft promoten.
2017: inwijding van de nieuwe uitgang en de boekenwinkel-winkel.
2019: inwijding van de nieuwe ingang in het gerestaureerde huis van Ledoux.
Relief van Port-Mahón: Een unieke sculptuur die het Spaanse eiland Mahón voorstelt, uitgehakt in steen door een steenhouwer.
De Barrique: Een architectonische curiositeit gevormd door zuilen en bogen van botten.
Herdenkingsmonumenten en plaquettes: Talrijke panelen en inscripties geven historische en emotionele context aan het beenderhuis.
Charles-Axel Guillaumot, de eerste algemene inspecteur van de mijnen en verantwoordelijk voor de verplaatsing van de beenderen, werd in 1807 begraven op de begraafplaats Sainte-Catherine, waarvan de inhoud later naar de Catacomben werd overgebracht.
Nicolas Fouquet, minister van Financiën onder Lodewijk XIV, begraven in het klooster van de Dochters van de Visitatie van Maria, werd in 1793 overgebracht.
De minister Colbert, begraven in een crypte van de tijdens de Revolutie ontwijdde kerk Saint-Eustache, werd eveneens naar de Catacomben overgebracht.
de dichter Nicolas Gilbert, begraven op de begraafplaats van het Hôtel-Dieu in Clamart, werd bij de ontruiming overgebracht naar de Catacomben. Een grafmonument in de vorm van een graftombe herdenkt hem.
De martelaar Sint-Ovide, begraven in de catacomben van Rome, werd door paus Alexander VII naar Parijs gebracht. Zijn resten werden geplaatst in het klooster van de Kapucijnen, waarvan de beenderen op 29 maart 1804 naar het ossuarium werden overgebracht. Hij is daarmee de enige persoon die in twee catacomben begraven is.
Charlotte Corday (18 juli 1793)
22 Girondijnen (31 oktober 1793); onder hen Jacques Pierre Brissot en Pierre Victurnien Vergniaud
Lodewijk Filips II, hertog van Orléans (6 november 1793), vader van koning Lodewijk Filips I
Madame Roland (8 november 1793)
Madame du Barry (8 december 1793)
Jacques Hébert (24 maart 1794)
Georges Jacques Danton (5 april 1794)
Camille Desmoulins (5 april 1794)
Philippe Fabre d’Églantine (5 april 1794)
Marie-Jean Hérault de Séchelles (5 april 1794)
Lucile Duplessis (13 april 1794), weduwe van Camille Desmoulins
Marie Marguerite Françoise Hébert (13 april 1794), weduwe van Jacques Hébert
Antoine-Laurent de Lavoisier (8 mei 1794)
Madame Élisabeth (10 mei 1794), zus van de koningen Lodewijk XVI, Lodewijk XVIII en Karel X
François Hanriot (28 juli 1794)
Maximilien Robespierre (28 juli 1794)
Louis Antoine de Saint-Just (28 juli 1794)
Georges Couthon (28 juli 1794)
Antoine Simon (28 juli 1794)
Luxemburgtuin en Luxemburgpaleis - Reserveren toegang Luxemburgpaleis
Musée Bourdelle - 18, rue Antoine-Bourdelle, 75015 Parijs - Geen online reservering
De Catacomben van Parijs, een museum en een studieplaats
Bij de bezoek brengt een inscriptie boven de ingang de waarschuwing: « Houd halt! Hier heerst het Rijk van de Dood. »
Het gemeentelijk ossuarium van de Catacomben van Parijs is een van de grootste ter wereld en een van de weinige die ondergronds liggen.
Voor de opening voor het publiek in 1809 onderging de locatie een ambitieus decoratief herinrichtingsproject onder leiding van de inspecteur Héricart de Thury, die de site transformeerde volgens een museografische en monumentale benadering.
De ondergrondse omgeving van de Catacomben heeft eveneens meerdere studies ondergaan. Kort na de opening toonden twee onderzoekers van het Muséum national d’Histoire naturelle grote interesse voor de locatie. Het gaat om Jacques Maheu, botanicus, die de flora in deze lichtarme omgeving bestudeerde, en Armand Viré, speleoloog en natuuronderzoeker. Deze laatste ontdekte het bestaan van grottenkreeftachtigen.
Vandaag de dag worden er tijdens de consolidatiewerken van het ossuarium nog steeds pathologisch onderzoek uitgevoerd. Het waarborgen van de preventieve conservering van de botten in een zeer vochtige ondergrondse omgeving, het respecteren van menselijke resten en het valoriseren van het geologische, archeologische en historische erfgoed vormen echte uitdagingen voor de Catacomben van Parijs.
Publieke en niet-publieke delen van de Catacomben van Parijs
Alleen een klein deel van de Catacomben is toegankelijk voor het publiek.
Publieke gedeelten van de Catacomben
Hoofdbeenderhuis (Les Catacombes): het gedeelte dat toegankelijk is voor bezoekers, beheerd door de Musea van Parijs (Paris Musées), begint op de place Denfert-Rochereau en strekt zich uit over een route van ongeveer 2 km, zorgvuldig onderhouden.
Deze zone toont muren volgestapeld met schedels en botten, gerangschikt in decoratieve patronen, evenals plaquettes met poëtische en filosofische citaten over de dood en het leven.
Geschiedenis: Aan het einde van de 18e eeuw werden de stoffelijke resten van overvolle begraafplaatsen in Parijs overgebracht naar verlaten kalksteengroeven onder de stad, waardoor deze fascinerende en poëtische ruimte ontstond.
Hoogtepunten:
Niet-toegankelijke gedeelten van de catacomben
Uitgebreide groevennetwerken: Voorbij de toeristische routes strekken de catacomben zich uit over een uitgebreid netwerk van tunnels en kamers (meer dan 300 km), grotendeels ontoegankelijk.
Deze zones, onderhouden door de gemeentelijke diensten omwille van structurele veiligheidsredenen, zijn niet voor het publiek toegankelijk.
Zone van de cataphielen : Het gaat hier om een niet-officieel netwerk van cataphielen (stedelijke ontdekkingsreizigers) die toegang hebben tot de beperkte delen van de catacomben.
Ze gebruiken verborgen of verzegelde ingangen en verkennen gangen die niet zijn ingericht voor bezoekers. De cataphielen in kaart brengen de verkende zones, maken muurschilderingen en organiseren zelfs bijeenkomsten in deze afgelegen ruimtes.
Verborgen zalen en graffiti: In de niet-openbare secties vindt men verborgen zalen, bassins en graffiti-fresco’s die over meerdere decennia zijn ontstaan. Sommige zones herbergen zelfs tijdelijke theaters, vergaderzalen en ondergrondse kunstgalerijen.
Hoewel deze plekken fascinerend zijn, brengen ze gevaren met zich mee door instabiele vloeren, overstromingen of zuurstofgebrek.
Gebeurtenissen die hebben geleid tot de aanleg van de catacomben van Parijs
Begin 1780 werden er vreemde verschijnselen gemeld in de kelders rond het kerkhof van de Onschuldigen (in het centrum van Parijs).
De uitwasemingen die vrijkwamen bij de ontbinding van de lijken waren zo hevig dat ze door de muren heen drongen en de vetkaarsen deden uitgaan.
Op 30 mei van hetzelfde jaar illustreerde een spectaculair voorval de omvang van het probleem: een kelder aan de rue de la Lingerie, grenzend aan het kerkhof, stortte in onder de druk van de duizenden lichamen die in een massagraf waren opgestapeld.
Antoine-Alexis Cadet de Vaux, inspecteur van de volksgezondheid in Parijs, liet de kelder onmiddellijk opvullen met ongebluste kalk, dichtmetselen en beval vervolgens de definitieve sluiting van het kerkhof.
In 1782 werd in Londen een anoniem project gepubliceerd en aan de Parijse autoriteiten en geestelijken voorgelegd, dat een originele oplossing voorstelde voor het probleem, geïnspireerd op antieke ondergrondse necropolen. Het stelde voor om gebruik te maken van de consolidatiewerken die al jaren door de Inspectie van de Ondergrondse Steengroeven werden uitgevoerd, om zo een ossuarium in te richten in een oude ondergrondse steengroeve.
De politiecommandant Lenoir overwoog op dat moment om de beenderen van de begraafplaats van de Onschuldigen buiten Parijs over te brengen. De ontwikkeling van de ondergrondse steengroeven van Tombe-Issoire, gelegen onder de vlakte van Montrouge voorbij de Barrière d’Enfer, ten zuiden van de hoofdstad, leek hier perfect voor geschikt.
Vanaf de laatste maanden van 1785 begon de overbrenging van de beenderen van de begraafplaats van de Onschuldigen.
Overbrenging van de beenderen van de begraafplaats Saint-Innocents
De overbrenging van de beenderen van de begraafplaats Saint-Innocents duurde vijftien maanden en was een succes.
In navolging van de Onschuldigen werden andere Parijse begraafplaatsen, met name die bij kerken, geleidelijk ontruimd tot januari 1788, toen ze officieel werden opgeheven.
De operatie duurde voort van 1787 tot 1814.
De transfers werden vervolgens hervat van 1842 tot 1860, waarbij niet minder dan achthonderd karren met botten op weg gingen naar het tijdelijke ossuarium van Vaugirard en vervolgens naar de catacomben van Tombe-Issoire.
Zeventien begraafplaatsen, honderdvijfenveertig kloosters, abdijen en religieuze gemeenschappen, evenals honderdzestig gebedshuizen met eigen begraafplaatsen, voedden de ondergrondse steengroeven.
Enkele jaren later brachten de grote haussmanniaanse werken vergeten botten aan het licht, die vervolgens ook naar de catacomben werden overgebracht.
Men schat dat op deze manier meer dan zes miljoen stoffelijke overschotten in de loop van een eeuw naar een reeks ossuaria in het 14e arrondissement zijn overgebracht, die nog steeds onder Parijs liggen en die de meest bezochte necropolis ter wereld vormen. Daaronder bevinden zich alle grote namen uit de Franse Revolutie.
Dood in de Catacomben
Alleen een officiële dood is ooit geregistreerd binnen de Catacomben.
In 1793, Philibert Aspairt, conciërge van het Val-de-Grâce-ziekenhuis (vlakbij), vond daar de dood. Men neemt aan dat hij zijn lichtbron kwijtraakte en in het donker aan zijn einde kwam.
In 1804, elf jaar later, werd zijn lichaam teruggevonden, op slechts enkele meters van een trap die naar een uitgang leidde. Hij kon alleen worden geïdentificeerd dankzij zijn sleutelbos van het ziekenhuis en de knopen van zijn jas.
Beroemde personen begraven in de Catacomben van Parijs
De begraafplaatsen waarvan de stoffelijke resten naar de Catacomben zijn overgebracht, zijn onder meer Saints Innocents (verreweg de belangrijkste met ongeveer twee miljoen begravingen over een periode van zeshonderd jaar), het Cimetière Saint-Étienne-des-Grès (een van de oudste), het kerkhof van de Madeleine, dat van de Errancis (gebruikt voor de slachtoffers van de Franse Revolutie) en Notre-Dame-des-Blancs-Manteaux.
De Catacomben herbergen de beenderen van meer dan zes miljoen Parijzenaars, waaronder talrijke beroemde figuren uit de Franse geschiedenis die in Parijs begraven zijn. Maar hun resten vermengen zich met die van miljoenen anonieme mensen, en tot op heden is er geen enkele geïdentificeerd.
Men vindt er ook de resten van Rabelais, François Mansart, Jules Hardouin-Mansart, de Man met het IJzeren Masker en Jean-Baptiste Lully.
Van de kerk Saint-Étienne-du-Mont werden die van Racine, Blaise Pascal en Marat overgebracht, evenals die van Montesquieu vanuit Saint-Sulpice.
Van de begraafplaats Saint-Benoît die van de graveurs Guillaume Chasteau en Laurent Cars, van Charles en Claude Perrault, en van Héricart de Thury, neef van Louis-Étienne, inspecteur van de mijnen.
De begraafplaats van de Ville-l’Évêque herbergt de stoffelijke resten van de 1 000 Zwitserse Gardeleden die in 1792 bij de Tuilerieën werden afgeslacht, evenals de 1 343 personen die tussen 1792 en 1794 op het Carrousel of het Place de la Concorde werden geguillotineerd, waaronder Charlotte Corday.
Na de verplaatsing van de beenderen uit de begraafplaats van de Errancis tijdens de Restauratie werden ook Danton, Camille Desmoulins, Lavoisier en Robespierre naar de Catacomben overgebracht.
Om af te sluiten met een wat anekdotischer noot, twee merkwaardigheden:
Ook de doden van de Revolutie
Via deze weg werden de beenderen van verschillende bekende slachtoffers van de Franse Revolutie overgebracht naar de Catacomben, waaronder (de datum betreft de dag van overlijden):
De Catacomben en de moderne tijd
Tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikten Parijse leden van het Franse verzet het gangenstelsel en vestigden er hun hoofdkwartier. Vanaf deze ondergrondse ruimtes leidde kolonel Rol-Tanguy de opstand voor de Bevrijding van Parijs in juni 1944.
De Wehrmacht installeerde ook een ondergrondse bunker onder het lycée Montaigne, een school in het 6e arrondissement.
In 2004 ontdekte de politie een volledig uitgeruste bioscoopzaal in een zone van de catacomben onder het Trocadéro. Deze was voorzien van een groot scherm, zitplaatsen voor het publiek, een projector, spoelen met recente thrillers en klassiekers van de film noir. Niets ontbrak, zelfs een goed gevulde bar en een compleet restaurant met tafels en stoelen. De groep UX eiste de realisatie van deze installatie op.
De film *As Above, So Below*, uitgebracht in 2014, was de eerste productie die met toestemming van de Franse overheid mocht filmen in de catacomben. De makers beloofden de omgeving niet te wijzigen, met uitzondering van een piano en een auto die in de catacomben werden neergelaten en in brand gestoken.
In 2015 betaalde Airbnb 350.000 euro als onderdeel van een reclamecampagne waarbij klanten de mogelijkheid kregen een nacht in de Catacomben door te brengen.
In augustus 2017 braken dieven in via een kelder die toegankelijk was vanuit de catacomben en stalen meer dan 250.000 euro aan wijn.
Onderhoud en bewaking van de Catacomben
Aangezien de catacomben zich direct onder de straten van Parijs bevinden, is het onmogelijk om op bepaalde plekken grote gebouwen te bouwen. Instortingen hebben al gebouwen verwoest. Daarom vind je in de wijk slechts weinig hoogbouw.
Algemene Inspectie van de Ondergrondse Galerijen (AIO): Opgericht in de 18e eeuw, inspecteert en onderhoudt deze organisatie regelmatig de Catacomben om instortingen te voorkomen en de structurele veiligheid van Parijs te waarborgen. Zij bewaakt en beveiligt kwetsbare zones en beperkt de toegang tot bepaalde delen van de catacomben om hun integriteit te behouden.
Toegang en juridische aspecten
Wettelijke beperkingen
De toegang tot niet-openbare zones van de Catacomben is verboden en kan leiden tot boetes.
De politie patrouilleert in deze zones, en het risico om te verdwalen of gewond te raken is groot voor wie niet over de juiste uitrusting en expertise beschikt. Niet-openbare zones buiten de catacomben zijn strikt verboden.
Een speciale politie-eenheid is verantwoordelijk voor de catacomben. Deze is vooral 's nachts actief, een periode waarin overtredingen het meest voorkomen.
Naast een boete die kan oplopen van € 60 tot € 3.750, loopt u tal van gevaren: instortingen, slechte ontmoetingen of simpelweg verdwalen zijn slechts enkele voorbeelden van de risico's. En vergeet niet: het is onwaarschijnlijk dat uw noodsignaal op 20 meter onder de grond wordt opgevangen.
Toegang tot speciale evenementen en onderzoek
Af en toe wordt beperkte en niet-openbare toegang verleend voor onderzoeksprojecten, filmopnames of exclusieve evenementen.
Anekdotes over de Catacomben
Er zijn veel anekdotes over de catacomben. Hier zijn er een paar:
De schedels van katten
In 1896 meldde Émile Gérards een verrassende ontdekking: honderden katten schedels werden gevonden in de ondergrondse steengroeven nabij het Odéon-theater.
Na wat onderzoek bleek dat een put de catacomben verbond met de binnenplaats van een beroemd restaurant dat bekendstond om zijn konijn in gibelotte. Men kan zich voorstellen dat de kat de lapin in de borden van de klanten had vervangen. Men zegt dat het vlees van een kat erg lijkt op dat van een konijn!
Het strand
Sommige gangen van de catacomben dienden als werkruimtes (werkplaatsen), zoals blijkt uit de nog steeds zichtbare sporen van kalk of zwarte verf.
De brouwerij L’Espérance bijvoorbeeld sloot in 1970 de deuren, en er werd een aanzienlijke hoeveelheid zand in geïnjecteerd. Vandaar de naam “strand”, omdat de vloer van deze gangen onder het 14e arrondissement op die plek bedekt is met zand.
Te zien in de buurt
Bonus: 3 belangrijke tips om uw verblijf in Parijs goed te organiseren en tot een succes te maken
Heeft u gemerkt dat onze website u tools aanbiedt om uw reis naar Parijs gemakkelijk te organiseren, zodat uw verblijf een geslaagde en stressvrije ervaring wordt?
1. Vertaler & Zinnenboek voor wie niet vloeiend Frans spreekt
Heeft u moeite om het juiste woord of de juiste uitdrukking in het Frans te vinden? Klik hier op PHRASEBOOK – of rechtsboven op uw scherm. Het gaat om een woordenlijst met 100 nuttige woorden en/of uitdrukkingen voor een toerist die Parijs bezoekt (in een restaurant, hotel, tijdens het winkelen, in de metro, begroetingen, de weg vragen, etc.). Acht talen zijn beschikbaar. En weet u wat? Elk woord en elke uitdrukking kan bovendien in het Frans worden beluisterd.
2. De Stedenbouwer van VPBY
Er valt veel interessants en leerzaams te zien in Parijs. Een goede organisatie van uw verblijf wordt sterk aangeraden. Om u te helpen, stellen wij u gratis onze Stedenbouwer ter beschikking.
In 5 minuten en 5 klikken krijgt u uw programma voor halve dagbezoeken per halve dag, alle reserveringen – indien gewenst, zonder verplichting – voor de bezienswaardigheden die u wilt bezoeken, de reservering voor uw vervoer (vliegtuig, trein of auto), de reservering van uw accommodatie en zelfs suggesties voor waardevolle cadeaus voor uzelf, uw vrienden en uw familie.
Hoe werkt dat?
Klik op "Organisator van uw verblijf in Parijs", volledig gratis, en u hoeft zich geen zorgen meer te maken om zoveel mogelijk te zien in zo weinig mogelijk tijd. Vervolgens moet u kiezen:
1/ Kies uw "algemene wensen" door te klikken op de lijst (Musea, Kerken, Monumenten, Parken, etc.);
2/ De Stedentripgenerator van VPBY stelt u vervolgens alle relevante fiches voor;
3/ U selecteert door te klikken op de namen van de musea, monumenten, parken of activiteiten die u wenst;
4/ De organisator stuurt u de planning terug voor elke dag van uw verblijf;
5/ met de geografische optimalisatie van de dagelijkse bezoeken – indien gewenst – om vermoeiende en tijdrovende verplaatsingen te vermijden.
Dit gebeurt in 5 kliks en slechts 3 minuten. En het is echt gratis. Om het te gebruiken, klikt u op "Stedentriporganisator in Parijs"
Opmerking: wilt u weten wat de gebruikers van de Stedentripgenerator van VPBY denken over hun ervaring? Klik op "Zij maakten hun reis met VPBY"
3. Lijst van te maken reserveringen
Om tijd te besparen en niet in de rij te hoeven staan, raden wij u aan om uw reserveringen een paar dagen van tevoren online te maken. Alle officiële reserveringen zijn nuttig en beschikbaar op onze website:
Reserveringen voor toegang tot musea, monumenten, shows en boottochten op de Seine
Reserveringen voor uw aankomst in Frankrijk: vliegtuigen, treinen, auto’s
Reserveringen voor uw accommodatie: hotels, appartementen, vakantiehuisjes – in Parijs of direct in de buurt
U vindt de links voor al deze reserveringen direct in de artikelen over de bezienswaardigheden die u interesseren of in de zelfgidsroutes van onze wandelingen. Door te klikken op "Reserveringen" in de menubalk vindt u alle reserveringen die u tijdens uw verblijf nodig heeft. Bijvoorbeeld:
Reserveren toegang Notre-Dame van Parijs (Toegang gratis, maar reserveren wordt aanbevolen om wachtrijen te vermijden)
Reserveren Kasteel van Versailles: Toegangsticket + Toegang tot de Tuinen + Domein van Trianon
