Wijngaard van Montmartre, al 9 eeuwen in Parijs
De Clos-Montmartre, de officiële naam van de wijngaard van Montmartre, is een wijngaard die op de heuvel van Montmartre in het 18e arrondissement van Parijs ligt. Hij strekt zich uit over de noordelijke helling van de heuvel, langs de rue Saint-Vincent en de rue des Saules.
Eigenaar van de wijngaard: Stad Parijs
Beheer: Comité des Fêtes van het 18e arrondissement
Onderhoud van de wijngaard: Technische diensten van de Stad Parijs
Jaarlijkse productie: ongeveer 1.000 genummerde flessen
Een beetje geschiedenis over de wijngaard van Montmartre en elders De wijnstok verscheen al in Transkaukasië in het derde millennium voor Christus. Het ging om een wijnstok die tot 10 meter lang kon worden, die door de Etrusken naar Europa werd gebracht en die ze voor het eerst in Italië zouden hebben geplant. In de oudheid was wijn voorbehouden aan een elite. De Grieken dronken het verdund met water en versterkten de smaak vaak met mirre, wierook, anijs, peper of kaneel. In de middeleeuwen werd de wijnbouw een kunst in handen van monniken, aan wie we de eerste edele druivenrassen te danken hebben. Ook ontdekten zij dat hoe armer de grond was – bestaande uit keien, zand en steen – hoe dieper de wortels zich in de grond boorden, tot wel 7 meter, om hun sap te putten. Zo kon de druif langzaam rijpen, zonder te rotten of uit te drogen.
Oorsprong van de wijngaard in Montmartre
In de 12e eeuw werden door de zusters van de abdij van Montmartre, gesticht door Adelheid van Savoye, wijngaarden aangeplant. Maar door de verarming van de abdij verkochten de nonnen de wijngaardpercelen. In de 16e eeuw waren de inwoners van Montmartre, dat toen nog buiten Parijs lag (tot 1860), vooral landbouwers en wijnboeren. De wijngaarden strekten zich uit van de top van de heuvel tot in de omliggende vlakten. Men produceerde er eerst witte wijn, later rode wijn, die onder verschillende namen bekendstond: « Le clos Berthaud », « La Goutte d’or », « Le Sacalie », « La Sauvageonne », of later « Le Picolo ».
De wijngaard van Montmartre in de 18e eeuw en de opening van de cabarets
De heuvel was toen voor driekwart bedekt met wijngaarden, en de wijn, die niet onderhevig was aan accijnzen omdat hij buiten Parijs lag, bevorderde de opening van taveernes en cabarets.
Op de plek van de huidige wijngaard stond een tuin en een huis waar de Franse chansonnier en schrijver Aristide Bruant (1851-1925) woonde. Toulouse-Lautrec kwam in deze tuin schilderen. In het naburige huis woonde Renoir, in wat nu het Musée de Montmartre is. Na 1925 raakte de plek in verval.
Maar sinds de annexatie van Montmartre bij Parijs in 1860, hebben huizen terrein gewonnen ten koste van de laatste wijngaarden. Na de dood van Aristide Bruant kocht de stad Parijs de plek op. In 1930 was het de bedoeling er gebouwen neer te zetten. Dat zonder rekening te houden met de mobilisatie van de buurtbewoners, die tegen die bouwplannen waren. De toenmalige prefect heeft naar hen geluisterd en het terrein onbebouwbaar verklaard.
De wedergeboorte van de wijngaard van Montmartre
De wijngaarden van Montmartre waren in 1928 volledig verdwenen. Vijf jaar later werden ze opnieuw aangeplant met 2.000 stokken Gamay en Pinot Noir. Ze liggen in het 18e arrondissement van Parijs, op de hoek van de rue des Saules en de rue Saint-Vincent, dus ten noorden van de Butte. Een nogal absurde locatie voor een wijngaard! De 2.000 m² (0,15 ha of 1.500 m²) van de Clos-Montmartre beslaan de plek van het voormalige Square de la Liberté, dat in 1929 werd aangelegd door de kunstenaar Francisque Poulbot, oprichter van de Republiek Montmartre. Aan weerszijden bevinden zich twee beroemde Montmartre-gebouwen: het cabaret Au Lapin Agile en het Musée de Montmartre.
De eerste oogst in Montmartre, zonder druiven!
Het eerste oogstfestival in 1934 vond plaats in het tweede weekend van oktober. Het werd gesponsord door Mistinguett en Fernandel en vond plaats in aanwezigheid van president Albert Lebrun. Maar er was nog geen druiven, want de wijngaard was slechts twee jaar oud.
Vandaag zijn er volgens Gilles Guillet, Grootmeester van de Commanderie du Clos-Montmartre, nog steeds enkele honderden originele wijnstokken over. De planten worden geleidelijk vervangen door een selectie van vitale en vruchtbare hybriden. Momenteel zijn er 30 verschillende druivensoorten; 70 % van deze variëteiten zijn oud. De wijn werd lange tijd als slechte kwaliteitswijn beschouwd, maar dat is niet meer het geval, want er wordt alles aan gedaan om er een kwaliteitswijn van te maken. Sinds 2016 zorgen een oenoloog en een wijnboer voor deze wijngaard.
Het oogstfestival in Montmartre
Elk jaar in oktober wordt in Montmartre het Oogstfestival van Montmartre georganiseerd, met een folkloristische optocht waarbij de verenigingen van Montmartre en de wijnbroederschappen van de uitgenodigde provincies deelnemen.
De jaarlijkse oogst levert 1.800 tot 2.000 kg druiven op, wat het mogelijk maakt iets meer dan 1.000 flessen wijn te produceren. Deze worden verkocht, samen met de bijproducten, ter plekke tijdens het oogstfestival, in het Musée de Montmartre of online via de website van het Comité des fêtes de Montmartre. De opbrengst van de verkopen komt ten goede aan sociale projecten voor kinderen en ouderen in het 18e arrondissement.