Parc du Champ-de-Mars, midden in het centrum, om te ontspannen en elkaar te ontmoeten

Het Champ-de-Mars-park is een uitgestrekte openbare tuin, gelegen in het centrum van Parijs in het 7e arrondissement. Het strekt zich uit tussen de Eiffeltoren in het noordwesten en de École Militaire in het zuidoosten. Met zijn 24,5 hectare is de tuin van het Champ-de-Mars een van de grootste groengebieden van Parijs.
Oorsprong van het Champ-de-Mars-park in het centrum van Parijs
De naam is afgeleid van het Romeinse *Campus Martius* (en dus van de Romeinse oorlogsgod Mars, in verband met de nabijgelegen École Militaire). De *Campus Martius* in garnizoenssteden was een grote ruimte die werd gebruikt voor militaire oefeningen en parades. De immense Champ-de-Mars in Parijs kon tot 10.000 manschappen in slagorde herbergen. Later werd het park omzoomd met grote smeedijzeren hekken.
Het Champ-de-Mars-park voor de Revolutie van 1789
Het was toen een landelijk gebied. De vlakte van Grenelle was gewijd aan tuinbouw.

De bouw van de École Militaire door Gabriel in 1765 gaf het park zijn natuurlijke militaire bestemming. De keuze voor de esplanade in het noorden leidde tot de bouw van de hoofdgevel die het Champ-de-Mars vandaag de dag afsluit.

Van hieruit steeg in 1783 de eerste onbemande luchtballon op.

Maar het Champ-de-Mars was vooral het decor van enkele van de grootste vieringen van de Revolutie.
Het Champ-de-Mars-park tijdens de Revolutie
De Revolutie begon met vreugde tijdens het Feest van de Federatie op 14 juli 1790, de ‘officiële verjaardag’ van het begin van de Revolutie (14 juli 1789). Het was misschien het enige moment waarop de menigte het gevoel had één lichaam te zijn, een natie ‘een en ondeelbaar’.

Voor 300.000 toeschouwers celebreerde Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord (toen nog bisschop) de ceremonie, omringd door een menigte priesters en een cohort soldaten. Koning Lodewijk XVI van Frankrijk legde de eed op de Grondwet af en La Fayette las deze voor. De Grondwet werd gezegend, besproken en verheerlijkt in naam van de natie. 100.000 federatieleden uit de provincies, van de 400.000 tot 600.000 aanwezige Parijzenaars, namen deel aan het Feest van de Federatie.

Het bloedbad op het Champ-de-Mars
Maar niet alles was vreugde. Op 17 juli 1791 vond er namelijk een bloedbad plaats. Het staat bekend als ‘de fusillade van het Champ-de-Mars’. De petitie van de Cordeliers van 15 juli 1791 werd op het altaar van het Vaderland gelegd. Een menigte had zich verzameld om deze te ondertekenen. De petitie eiste allereerst de intrekking van de decreten van 15 en 16 juli, die niet expliciet de afschaffing van de monarchie vroegen. De Grondwettelijke Vergadering beval de menigte uiteen te drijven. Burgemeester Bailly riep de krijgswet uit, waardoor de ordediensten na een waarschuwing het vuur mochten openen. Toen La Fayette tevergeefs probeerde de menigte uiteen te drijven, gaf Bailly het bevel op het volk te schieten, met 50 doden en honderden gewonden tot gevolg. Een cavaleriecharge dreef uiteindelijk de menigte uiteen.

Na deze bloedige gebeurtenis koesterden de sans-culottes een diepe haat tegen Jean Sylvain Bailly, die overigens zelfs getuigde in het voordeel van Marie-Antoinette tijdens haar proces (14-16 oktober 1793). Hij betaalde hiervoor met zijn leven en werd op 12 november 1793 onder de guillotine gebracht.
De Cultus van de Rede en het Feest van het Opperwezen Vandaag kan dit vreemd, zelfs krankzinnig overkomen. Op 20 prairial jaar II (8 juni 1794) organiseerde Jacques-Louis David – de beroemde schilder van Napoleons latere portretten – op het Champ-de-Mars het Feest van het Opperwezen, bedoeld als vervanging van de katholieke god. David was destijds een actieve revolutionair, vriend van Marat en Robespierre. Dit feest markeerde het hoogtepunt van de Revolutie. Er werd een kunstmatige rots opgericht, met daarop een Vrijheidsboom – symbool van eenheid en collectieve toewijding aan de Revolutie – en een zuil met een standbeeld dat een fakkel omhoog hield. Pure waanzin. Maximilien de Robespierre leidde deze ceremonie, die begon in de Tuilerieën. Zijn val (onder de guillotine) volgde minder dan twee maanden later. Onder het Directoire van 26 oktober 1795 (4 brumaire jaar IV) tot 9 november 1799 (18 brumaire jaar VIII) Onder het Directoire (26 oktober 1795 – 9 november 1799) vonden op het Champ-de-Mars nog meer, als belachelijk ervaren feesten plaats, zoals het Landbouwfeest op 14 juli en op 9 thermidor het Feest van 10 augustus, het Feest van de Ouderdom, enz.

Op 30 december 1793 was het de beurt aan het ‘Overwinningsfeest’, ter ere van de inname van Toulon (door Napoleon Bonaparte, toen nog generaal).

De verjaardag van de stichting van de Republiek werd gevierd op 22 september 1796 met de eerste editie van de Olympiade van de Republiek, die in 1797 en 1798 zou worden herhaald – lang voor de huidige Olympische Spelen. Deze festiviteiten gingen gepaard met hardloopwedstrijden, paardenraces, wagenrennen, worstelwedstrijden en steekspelen, en tientallen orkesten lieten de burgers dansen.
Het Champ-de-Mars aan het einde van de napoleontische periode Op 1 juni 1815 riep de Keizer op het Champ-de-Mars de aanvullende akte op de grondwet van het Rijk uit tijdens een ceremonie bekend als het ‘Champ-de-Mai’. Napoleon inspecteerde hier zijn hele Garde en zo’n 60.000 manschappen van de Parijse Nationale Garde. Op 18 juni 1815 vond de Slag bij Waterloo plaats ten zuiden van Brussel. Deze nederlaag dwong Napoleon I tot een tweede abdicatie op 22 juni 1815.
Een slechte start voor het Champ-de-Mars in de 19e eeuw In juni 1837 diende het Champ-de-Mars als decor voor een reconstructie van de inname van de citadel van Antwerpen in 1832, ter ere van het huwelijk van de hertog van Orléans (zoon van koning Lodewijk Filips). Op 15 juni 1837 kwamen onder de druk van de menigte 24 mensen om het leven, verpletterd tegen de hekken.

De Wereldtentoonstellingen

Vooral op het Champ-de-Mars vonden de Wereldtentoonstellingen van Parijs plaats in 1867, 1878, 1889, 1900 en 1937. Tijdens de Wereldtentoonstelling van 1889 – ter herdenking van de honderdste verjaardag van de Franse Revolutie – liet Gustave Eiffel de Eiffeltoren bouwen op de esplanade van het Champ-de-Mars. Tijdens de Wereldtentoonstelling van 1900 herbergde de zuidelijke zijde van de toren het Paleis van de Elektriciteit. De architecten Ferdinand Dutert en Charles Léon Stephen Sauvestre bouwden in dezelfde periode aan het uiteinde van het Champ-de-Mars, tegenover de École Militaire, de Machinegalerij, een beroemd Parijse monument. Gelukkig werd deze in 1909 afgebroken om het zicht op het Champ-de-Mars vrij te maken.

De Champ-de-Mars heeft ook de scherm- en sabelwedstrijden van de Olympische Zomerspelen van 1900 georganiseerd.
De Champ-de-Mars gebombardeerd!
Op 27 juni 1918, tijdens de Eerste Wereldoorlog, ontplofte een bom op de Champ-de-Mars, op de hoek van de avenue Silvestre-de-Sacy en de allée Adrienne-Lecouvreur, tijdens een Duitse luchtaanval.
Het park van de Champ-de-Mars vandaag: een heterogeen publiek
De Champ-de-Mars is uitgegroeid tot een uitgestrekte openbare tuin, met in het midden gazons omzoomd door paden. Het wordt het hele jaar door, vooral in het weekend, druk bezocht door zowel Parijzenaars als toeristen.

Het is vooral populair in bepaalde periodes van het jaar:

op zomeravonden zitten de gazons in de centrale paden vol met picknickers;
op zonnige namiddagen in het mooie seizoen komen de bewoners van de wijk er na het werk zonnen;
doordeweeks, buiten de schoolvakanties, tussen 16 en 18 uur, brengen ouders en oppassen uit de 15e en 7e arrondissementen hun kinderen hier na schooltijd om te spelen;
tijdens de belangrijkste toeristische periodes (vakanties, feestdagen, lente, zomer) wordt de Champ-de-Mars overspoeld door toeristen, onder meer dankzij de gemakkelijke toegang en het adembenemende uitzicht op de Eiffeltoren;
elk jaar, tijdens het laatste weekend van september, vindt op de Champ-de-Mars het Famillathlon plaats, in het kader van het Fête du Sport en famille.
elke 14 juli, op de nationale feestdag, bij de vuurwerkshows die vanaf de Eiffeltoren worden afgestoken.
op dagen waarop bepaalde evenementen plaatsvinden, waaronder muziekuitvoeringen.

Ook kinderen komen hier aan hun trekken: ponyrides, marionettentheater of speeltuinen.

De Champ-de-Mars vandaag: een plek om te wandelen, te genieten en uit te rusten
Grote feestelijke evenementen in het park van de Champ-de-Mars
Elk jaar, op de avond van 14 juli (nationale feestdag), komen duizenden mensen het grote vuurwerk om 23 uur bijwonen. Sinds 2013 wordt dit voorafgegaan door een groot klassiek muziekconcert, met de deelname van het koor van Radio France, uitgezonden op France 2.

Het is ook de locatie van talrijke voorstellingen en feestelijke animaties zoals concerten en tentoonstellingen. De meest opvallende zijn:

Op 14 juli 1995 viert Jean-Michel Jarre het vijftigjarig bestaan van UNESCO en trekt 1,5 miljoen toeschouwers, met muzikanten en instrumenten uit verschillende culturen.
Op 10 juni 2000 geeft zanger Johnny Hallyday een concert aan de voet van de Eiffeltoren voor meer dan 600.000 mensen en 10 miljoen televisiekijkers.
Op 14 juli 2007 vindt het Fraternité-concert plaats, geopend door president Nicolas Sarkozy, met meer dan 600.000 aanwezigen.
Twee jaar later, op 14 juli 2009, woont 1 miljoen mensen een nieuw concert van Johnny Hallyday bij, gevolgd door een vuurwerk om het 120-jarig bestaan van de Eiffeltoren te vieren.
Op 14 juli 2011 geeft SOS Racisme een concert voor meer dan 1 miljoen toeschouwers.

De Champ-de-Mars in dienst van het Grand Palais
Begin jaren 2020 onderging het Grand Palais vier jaar lang renovatiewerken. Er werd daarom een tijdelijke constructie opgericht in het zuidoosten van de Champ-de-Mars, een "Grand Palais éphémère", ontworpen door Jean-Michel Wilmotte en beheerd door GL Events, geopend begin 2021. Het zal verschillende evenementen organiseren, waaronder sommige wedstrijden van de Olympische Zomerspelen van 2024.

Monumenten en standbeelden op de Champ-de-Mars
Tijdens uw wandelingen op de Champ-de-Mars zult u ook monumenten en standbeelden tegenkomen:

Borstbeeld van Gustave Eiffel door Antoine Bourdelle (1927),
Borstbeeld van Lucien Guitry door Paul Röthlisberger (1931),
Borstbeeld van generaal Gustave Ferrié door Sicard (1933),
Ruiterstandbeeld van maarschalk Joffre door Maxime Real del Sarte (1939),
Monument voor de Rechten van de Mens door Ivan Theimer (1989),
Muur voor de Vrede (2000);

Afmetingen van het park Champ-de-Mars
Tussen de avenue Gustave-Eiffel, die het park scheidt van de Eiffeltoren in het noordwesten, en de avenue de La Motte-Picquet die het park in het zuidoosten begrensd, strekt het Champ-de-Mars zich uit over 780 meter in lengte. In breedte meet het 220 meter tussen de laan Thomy-Thierry in het zuidwesten en de laan Adrienne-Lecouvreur in het noordoosten. Hardlopers leggen hierdoor 2 km per ronde af.