Parc du Champ-de-Mars, midden in het centrum, om te ontspannen en elkaar te ontmoeten

Het Champ-de-Mars is een groot, volledig openbaar park in het centrum van Parijs, in de 7e wijk. Het strekt zich uit tussen de Eiffeltoren in het noordwesten en de École Militaire in het zuidoosten. Met een oppervlakte van 24,5 hectare is de tuin van het Champ-de-Mars een van de grootste groene ruimtes van Parijs.
Oorsprong van het Champ-de-Mars in het centrum van Parijs
De naam is afgeleid van het Romeinse Marsveld (en dus van de Romeinse oorlogsgod Mars, in verband met de nabijgelegen École Militaire). In garnizoenssteden verwees de term 'Champ de Mars' naar een grote ruimte die werd gebruikt voor militaire oefeningen en parades. De immense omvang van het Parijse Champ-de-Mars maakte het mogelijk om er tot 10.000 manschappen in slagorde op te stellen. Later werd het omringd door grote smeedijzeren hekken.
Het Champ-de-Mars voor de Revolutie van 1789
Het was toen een landelijk gebied. De vlakte van Grenelle was bestemd voor de tuinbouw.

De bouw van de École Militaire door Gabriel in 1765 gaf het terrein zijn natuurlijke bestemming als militair gebied. De keuze voor de esplanade in het noorden leidde tot de bouw van de hoofdgevel die het Champ-de-Mars vandaag de dag afsluit.

Van hieruit steeg in 1783 de eerste onbemande luchtschip op.

Maar het Champ-de-Mars was vooral het decor van enkele van de grootste vieringen van de Revolutie.
Het park Champ-de-Mars tijdens de Revolutie
De Revolutie begint met vreugde met het Feest van de Federatie, op 14 juli 1790, de ‘officiële verjaardag’ van het begin van de Revolutie (14 juli 1789). Misschien was dit het enige moment waarop de menigte het gevoel had één lichaam te zijn, een natie ‘een en ondeelbaar’.

Voor 300.000 toeschouwers celebreerde Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord (hij was nog bisschop) de ceremonie, omringd door een menigte priesters en een cohort soldaten. Lodewijk XVI van Frankrijk zwoer de grondwet trouw en La Fayette las haar voor. De grondwet werd gezegend, besproken en verheerlijkt in naam van de natie. 100.000 federatieleden uit de provincies, van de 400.000 tot 600.000 Parijzenaars die aanwezig waren, namen deel aan het Feest van de Federatie.

De bloedbad op de Champ-de-Mars
Maar niet alles was louter vreugde. Op 17 juli 1791 vond hier namelijk een bloedbad plaats, bekend als de ‘fusillade van de Champ-de-Mars’. De petitie van de Cordeliers, gedateerd 15 juli 1791, werd naar het altaar van het Vaderland gebracht. Een menigte had zich daar verzameld om deze te ondertekenen. Eerst eiste men de intrekking van de decreten van 15 en 16 juli, die formeel niet de afschaffing van de monarchie verlangden. De Grondwettelijke Vergadering beval de menigte te verspreiden. Bailly, burgemeester van Parijs, riep de krijgswet uit, waardoor de ordediensten na een waarschuwing het vuur mochten openen. Toen Lafayette tevergeefs probeerde de menigte uiteen te drijven, gaf Bailly het bevel om op het volk te schieten, met 50 doden en honderden gewonden tot gevolg. Een cavaleriecharge dreef uiteindelijk de menigte uiteen.

Na deze massamoord koesterden de sans-culottes een diepe haat tegen Jean Sylvain Bailly, die overigens tijdens het proces van Marie-Antoinette (14-16 oktober 1793) in zijn voordeel getuigde. Hij betaalde de prijs met zijn leven en werd op 12 november 1793 onder de guillotine gebracht.
De cultus van de Rede en het feest van het Opperwezen Vandaag kan dat vreemd, zelfs krankzinnig overkomen. Op 20 prairial jaar II (8 juni 1794) organiseerde Jacques-Louis David – de beroemde schilder van Napoleons latere portretten – op het Champ-de-Mars het feest van het Opperwezen, bedoeld als vervanging van de katholieke god. David was toen een actief revolutionair, vriend van Marat en Robespierre. Dit feest markeerde het hoogtepunt van de Revolutie. Er werd een kunstmatige rots opgericht, met daarop een Vrijheidsboom – symbool van eenheid en collectieve steun aan de Revolutie – en een zuil met een standbeeld dat een fakkel omhoog hield. Het was pure waanzin. Maximilien de Robespierre leidde deze ceremonie, die was begonnen in de Tuilerieën. Zijn val (onder de guillotine) volgde minder dan twee maanden later. Onder het Directoire van 26 oktober 1795 (4 brumaire jaar IV) tot 9 november 1799 (18 brumaire jaar VIII) Tijdens het Directoire (26 oktober 1795 – 9 november 1799) vonden er op het Champ-de-Mars nog meer, als belachelijk bestempelde, feesten plaats, zoals het Landbouwfeest op 14 juli en op 9 thermidor het feest van 10 augustus, het feest van de Ouderdom, enz.

Op 30 december 1793 was het de beurt aan de ‘Feest van de Overwinningen’, ter ere van de inname van Toulon (door Napoleon Bonaparte, toen nog generaal).

De verjaardag van de stichting van de Republiek werd gevierd op 22 september 1796 met de eerste editie van de Olympiaden van de Republiek, die in 1797 en 1798 zouden worden herhaald – lang voordat de huidige Olympische Spelen bestonden. Deze feestelijkheden gingen gepaard met hardloopwedstrijden, paarden- en wagenrennen, worstelwedstrijden en steekspelen, en tientallen orkesten lieten de burgers dansen.
Het Champ-de-Mars aan het einde van de napoleontische periode Op 1 juni 1815 riep de Keizer op het Champ-de-Mars de aanvullende akte op de grondwetten van het Rijk uit tijdens een ceremonie die bekendstond als de ‘Champ-de-Mai’. Napoleon inspecteerde er zijn hele Garde en ongeveer 60.000 manschappen van de Parijse Nationale Garde. Op 18 juni 1815 vond de slag bij Waterloo plaats ten zuiden van Brussel. Deze nederlaag dwong Napoleon I op 22 juni 1815 voor de tweede keer tot aftreden.
Een slechte start voor het Champ-de-Mars in de 19e eeuw In juni 1837 diende het Champ-de-Mars als decor voor een reconstructie van de inname van de citadel van Antwerpen in 1832, ter ere van het huwelijk van de hertog van Orléans (zoon van koning Lodewijk-Filips). Op 15 juni 1837 kwamen onder druk van de menigte 24 mensen om het leven, doordat ze tegen de hekken werden geperst.

De Wereldtentoonstellingen

Het was vooral op het Champ-de-Mars dat de Wereldtentoonstellingen van Parijs plaatsvonden in 1867, 1878, 1889, 1900 en 1937. Tijdens de Wereldtentoonstelling van 1889 – en ter herdenking van de honderdste verjaardag van de Franse Revolutie – liet Gustave Eiffel de Eiffeltoren verrijzen op de esplanade van het Champ-de-Mars. Tijdens de Wereldtentoonstelling van 1900 huisvestte de toren aan haar zuidzijde het Paleis van de Elektriciteit. De architecten Ferdinand Dutert en Charles Léon Stephen Sauvestre bouwden in dezelfde periode, aan het uiteinde van het Champ-de-Mars, tegenover de École militaire, de Machinegalerij, een groot en zeer beroemd Parijse monument. Gelukkig werd deze in 1909 afgebroken om het zicht op het Champ-de-Mars vrij te maken.

Het Champ-de-Mars heeft ook de zwaard- en sabelwedstrijden van de Olympische Zomerspelen van 1900 georganiseerd.
Het Champ-de-Mars gebombardeerd!
Op 27 juni 1918, tijdens de Eerste Wereldoorlog, ontplofte een bom op het Champ-de-Mars, op de hoek van de avenue Silvestre-de-Sacy en de allée Adrienne-Lecouvreur, tijdens een Duitse luchtaanval.
Het park van het Champ-de-Mars vandaag, een ‘publiek’ van alle slag
Het Champ-de-Mars is uitgegroeid tot een uitgestrekte openbare tuin, met in het midden gazons omzoomd door paden. Het wordt het hele jaar door, en vooral in het weekend, drukbezocht door zowel Parijzenaars als toeristen.

Vooral in bepaalde periodes van het jaar is het zeer geliefd:

In de zomeravonden bedekken de gazons van de centrale lanen zich met picknickers;
op zonnige namiddagen in het mooie seizoen komen de bewoners van de wijk er na het werk zonnen;
op doordeweekse dagen, buiten de schoolvakanties, tussen 16 en 18 uur, komen ouders en oppassen uit de 15e en 7e arrondissement hier met de kinderen spelen na school;
tijdens de belangrijkste toeristische periodes (vakanties, feestdagen, lente, zomer) wordt het Champ-de-Mars overspoeld door toeristen, onder meer dankzij de gemakkelijke toegang en het adembenemende uitzicht op de Eiffeltoren;
elk jaar, tijdens het laatste weekend van september, vindt het Famillathlon plaats in het kader van het Familiefestivalsport.
Elke 14 juli, op de nationale feestdag, bij de vuurwerkshows die vanaf de Eiffeltoren worden afgestoken;
op dagen waarop bepaalde evenementen plaatsvinden, waaronder muziekconcerten.

Ook kinderen komen hier aan hun trekken: ponyrides, poppentheater of speeltuinen.

Het Champ-de-Mars vandaag: een plek om te wandelen, te amuseren en te ontspannen
De grote feestelijke evenementen in het park van het Champ-de-Mars
Elk jaar, op de avond van 14 juli (nationale feestdag), komen duizenden mensen kijken naar het grote vuurwerk om 23 uur. Sinds 2013 wordt dit voorafgegaan door een groot klassiek muziekconcert, met medewerking van het koor van Radio France, uitgezonden op France 2.

Het is ook de locatie van talrijke voorstellingen en feestelijke evenementen zoals concerten en tentoonstellingen. De meest opvallende zijn:

Op 14 juli 1995 viert Jean-Michel Jarre het vijftigjarig bestaan van UNESCO en trekt 1,5 miljoen toeschouwers, waarbij musici en instrumenten uit verschillende culturen samenkomen.
Op 10 juni 2000 geeft zanger Johnny Hallyday een concert aan de voet van de Eiffeltoren voor meer dan 600.000 mensen en 10 miljoen televisiekijkers.
Op 14 juli 2007 vindt het Fraternité-concert plaats, geopend door de Franse president Nicolas Sarkozy, met meer dan 600.000 aanwezigen.
Twee jaar later, op 14 juli 2009, kijken 1 miljoen mensen naar een nieuw concert van Johnny Hallyday, gevolgd door vuurwerk ter ere van de 120e verjaardag van de Eiffeltoren.
Op 14 juli 2011 geeft SOS Racisme een concert voor meer dan 1 miljoen toeschouwers.

Het Champ-de-Mars in dienst van het Grand Palais
Begin jaren 2020 onderging het Grand Palais vier jaar lang renovatiewerken. Daarom werd er op het zuidoosten van het Champ-de-Mars een tijdelijke constructie opgericht, een ‘Groot Paleis voor evenementen’, ontworpen door Jean-Michel Wilmotte en beheerd door GL Events, geopend begin 2021. Hier zullen meerdere evenementen plaatsvinden, waaronder sommige onderdelen van de Olympische Zomerspelen van 2024.

Monumenten en standbeelden op het Champ-de-Mars
Tijdens uw wandelingen over het Champ-de-Mars zult u misschien verrast zijn ook monumenten en standbeelden tegen te komen:

Borstbeeld van Gustave Eiffel door Antoine Bourdelle (1927),
Borstbeeld van Lucien Guitry door Paul Röthlisberger (1931),
Borstbeeld van generaal Gustave Ferrié door Sicard (1933),
Ruiterstandbeeld van maarschalk Joffre door Maxime Real del Sarte (1939),
Monument voor de Rechten van de Mens door Ivan Theimer (1989),
Muur voor de Vrede (2000);

Afmetingen van het park Champ-de-Mars
Tussen de avenue Gustave-Eiffel, die het park scheidt van de Eiffeltoren in het noordwesten, en de avenue de La Motte-Picquet die het park in het zuidoosten begrensd, strekt het Champ-de-Mars zich uit over 780 meter in de lengte. In de breedte meet het 220 meter, tussen de laan Thomy-Thierry in het zuidwesten en de laan Adrienne-Lecouvreur in het noordoosten. Hardlopers leggen dus 2 km af per ronde.