Clos-de-Montmartre, het verhaal van een wijngaard in Parijs, een exclusieve oogst

De Clos-de-Montmartre, of gewoonweg Clos-Montmartre in de volksmond, is een met wijnstokken beplant perceel in het 18e arrondissement van Parijs. Het ligt bijna in het centrum van de Butte Montmartre en wordt omringd door gebouwen en huizen. Om het nog wat interessanter te maken, groeit de wijngaard op de noordhelling van de Butte Montmartre, en niet op de zuidhelling zoals zou moeten. De Clos-de-Montmartre wordt begrensd door de rue Saint-Vincent en de rue des Saules.

Aan weerszijden staan twee beroemde gebouwen van Montmartre: het cabaret Au Lapin Agile en het Musée de Montmartre. Het ligt ook op enkele tientallen meters van de cimetière Saint-Vincent.
Oorsprong van de wijngaard van Clos-de-Montmartre
Vanaf de 10e eeuw waren de hellingen van de Butte Montmartre al grotendeels bedekt met wijngaarden. Ze behoorden voornamelijk toe aan de abdij van de Dames van het klooster van Montmartre. De huidige wijngaard bestond echter nog niet. Geleidelijk aan werden de wijngaarden verlaten en leek de kwaliteit van de geproduceerde wijn niet uitstekend te zijn.

Vervolgens werd de plek vooral een braakliggend terrein, een toevluchtsoord voor zwervers en een speelterrein voor de kinderen uit de buurt. Toen Montmartre in 1860 bij Parijs werd gevoegd, breidden de huizen zich uit ten koste van het laatste overgebleven wijngaardrestant.
Het ‘park van de Belle Gabrielle’
Op de hellingen lag toen een bosje dat ‘park van de Belle Gabrielle’ heette, dat later werd omgevormd tot een recreatiepark en vervolgens, toen het werd verwaarloosd, tot een braakliggend terrein. In deze staat vonden de voorvechters van de wedergeboorte van de wijngaard in Montmartre de plek terug.
De wedergeboorte van de wijngaard in Montmartre: de ‘Clos-de-Montmartre’
In 1929 openden de bewoners een plein op de voormalige tuin van Aristide Bruant om de bouw van een sociale huurwoning te verhinderen. De leider van deze opstand was Francisque Poulbot, tekenaar en bedenker van de bekende ‘gosse de Montmartre’, die we nog steeds tegenkomen in stripverhalen.

Na talloze onderhandelingen met de autoriteiten werd in 1933 een wijngaard aangeplant onder de naam « au clos de Montmartre ». Later, in 1983, richtte Maurice His, voorzitter van de « Republiek van Montmartre », samen met een tiental metgezellen en één vrouw, de Commanderie du Clos Montmartre op. Het doel van de oprichters was, naast hun liefde voor wijn, om een officiële vertegenwoordiging te bieden aan de wijngaarden van Montmartre.
Het druivenoogstfeest op de Butte Montmartre
De oogst van de druiven leidt niet tot een bijzonder openbaar evenement. De trossen worden geperst in de kelders van het stadhuis van het 18e arrondissement.

Toch wordt er elk jaar in oktober een Fête des Vendanges de Montmartre georganiseerd, met een optocht waarbij de verenigingen van Montmartre en uitgenodigde wijnbroederschappen uit de provincies samenkomen. Dit leidt tot een groot volksfeest, waarbij traditionele optochten van de broederschappen, wijn en folklore de heuvel doorkruisen onder luid applaus. De wijn wordt vervolgens geveild. De opbrengst gaat naar sociale projecten op de Butte.
De wijnproductie van het Clos-de-Montmartre
Het Clos-de-Montmartre telt 2.000 wijnstokken die elk jaar worden geoogst. De oogst is meer of minder succesvol. De wijngaarden van Montmartre kunnen in sommige jaren tot 1.300 kilo druiven produceren.

De jaargangen dragen verschillende namen, afhankelijk van het jaar. De eerste jaargang, geoogst in 1934, werd gesponsord door Mistinguett en Fernandel, terwijl die van 1999 een hommage was aan de Moulin Rouge.

De Clos de Montmartre is niet alleen een wijngaard. Een prieel met overblijvende planten en wilde wingerd, evenals enkele bloemenperken, geven de Clos de Montmartre een unieke charme, die zelfs een standbeeld van Sint-Vincent heeft betoverd. Deze laatste waakt over een gedenksteen ter ere van de Montmartre-kunstenaar Francisque Poulbot (1879-1946), die sterk gehecht was aan deze plek. In 1929 doopte hij de toen nog ongebruikte locatie tot 'Square de la Liberté'.
Wie zorgt er voor de wijngaard van de Clos de Montmartre? Het is bijna onmogelijk om in het hart van Parijs professionals in de wijnbouw te vinden, laat staan dat ze ook nog eens in Montmartre wonen. Daarom zorgt de stad Parijs voor de nodige handen en expertise. Binnen de Dienst Groene Ruimtes en Milieu van de stad Parijs zijn het de ploegbazen, die een tuinierdiploma op zak hebben, die zich over de Parijse wijngaarden ontfermen. Sommigen hebben een specifieke opleiding gevolgd onder de oplettende blik van een wijnbouwer. Anderen, gedreven door passie, hebben deze vaardigheden geleerd door naar professionals te kijken. Voor hen een mooie gelegenheid om in aanraking te komen met uiteenlopende werelden: studenten in de wijnbouw die geïnteresseerd zijn in het bestaan van deze cultuur midden in Parijs, filmploegen uit de hele wereld die dol zijn op dit soort pittoreske en typisch Franse beelden. De oogst is niet de moeilijkste stap. Veel delicateer is het snoeien van de wijngaard en het fytosanitaire onderhoud, cruciale factoren voor een goede rijping van de druiven, die worden begeerd door schadelijke schimmels zoals meeldauw, maar ook door mijten en vogels. Tot slot is de "assemblage" van de wijn, die een oenologische expertise vereist.