Plac Abbesses, pawilonek Guimarda i najgłębiej położona stacja metra w Paryżu

Plac Abbesses znajduje się u podnóża wzgórza Montmartre, w 18. dzielnicy Paryża, w kwartale Clignancourt. To urokliwe miejsce jest także jednym z symboli paryskiego metra: stacja ta jest najgłębiej położoną w stolicy, a jej wejście wieńczy jeden z nielicznych czynnych pawilonów Guimarda.
Pochodzenie nazwy „plac Abbesses” W 9. i 18. dzielnicy niektóre ulice upamiętniają najsłynniejsze opatki, takie jak Marguerite de Rochechouart, Louise-Émilie de La Tour d’Auvergne, Marie-Éléonore de Bellefond oraz Catherine de La Rochefoucauld. To właśnie w tej okolicy król Ludwik VI Gruby założył w 1134 roku, na prośbę swojej małżonki Adelajdy z Sabaudii, opactwo Montmartre.
Opactwo Montmartre i plac Abbesses Wejście do opactwa znajdowało się na wschód od placu Abbesses. Kościół stał w miejscu dzisiejszej ulicy Yvonne-le-Tac, na skrzyżowaniu z ulicą des Martyrs. Budynki klasztorne rozciągały się na północy, w miejscu dzisiejszej ulicy des Martyrs i jej skrzyżowania z ulicą La Vieuville. Ogrody opactwa sięgały aż do dzisiejszego targu Saint-Pierre. Była to ważna opactwo, podobnie jak jego przeorysze.
Podczas powstania dysponowało ono okolicznymi polami uprawnymi, osiedlem, pozostałościami wczesnochrześcijańskimi, kościołem Saint-Pierre de Montmartre na szczycie wzgórza, antyczną nekropolią w połowie stoku oraz małą kaplicą poświęconą męczeństwu świętego Dionizego, Sanctum Martyrium. Budynki opactwa wraz z ogrodami i winnicami tworzyły kompleks o powierzchni 13 hektarów.
Składało się z przeoryszy, pani tego miejsca, oraz około 55 zakonnic, w tym sióstr konwersów, które pobierały 30 000 liwrów dochodów. Ta posiadłość posiadała prawo do sądów wyższej, średniej i niższej instancji. Więzienie opactwa znajdowało się przy ulicy de la Heaumerie oraz w ślepej uliczce zwanej Four-aux-Dames. Zakonnice miały tam swoją salę sądową i więzienie, co było zgodne z prawem.
Zniszczenie opactwa Montmartre
Nadeszła jednak Rewolucja. Opactwo Montmartre zostało zamknięte w 1790 roku, sprzedane w 1794 i zburzone, z wyjątkiem kościoła (Saint-Pierre-de-Montmartre).
W ciągu swojej historii, między 1134 a 1790 rokiem, opactwo miało 46 przeorysz. Ostatnia z nich sprawowała ten urząd przez 30 lat, od 1760 do 1790 roku. Była nią Marie-Louise de Montmorency-Laval (1723–1794). Wyrzucona z opactwa wraz z innymi zakonnicami 19 sierpnia 1792 roku, została skazana na śmierć 24 lipca 1794 roku jako „jedna z najokrutniejszych wrogów ludu […] oskarżona o utrzymywanie kontaktów z konspiratorami zza Renu”. Paraliżowana, głucha i niewidoma, została ścięta gilotyną 8 thermidora roku II (26 lipca 1794) na rozkaz prokuratora republiki Fouquiera-Tinville’a.
To, co pozostało z opactwa Montmartre, oprócz kościoła Saint-Pierre-de-Montmartre znajdującego się na wzgórzu, to dzwon kaplicy Męczenników. Dzwon ten zdobił kaplicę „dolnego opactwa”, Sanctum Martyrium (lub kaplicę Męczenników, dzisiaj zaginioną). Został odlany w 1623 roku na zlecenie matki przełożonej Marie de Beauvilliers, a następnie wykupiony przez Towarzystwo Starego Montmartre. Dzisiaj można go podziwiać w prezbiterium kościoła Saint-Pierre de Montmartre, gdzie został zdeponowany.
Po rozbiórce budynków opactwa w 1794 roku kamieniarze rozparcelowali grunt, aby wydobyć z niego gips.
Linia 12 metra i stacja Abbesses na placu Abbesses
Stacja Abbesses jest najgłębszą stacją w paryskiej sieci metra (ale nie w sieci RER). Znajdują się tam dwa windy, jednak odważny spacerowicz, który zdecyduje się na schody, może podziwiać namalowane tam freski. Stacja Abbesses, położona na linii 12, zapewnia dostęp na powierzchnię do autobusu nr 40 RATP (który prowadzi na szczyt wzgórza Montmartre).

Stacja została otwarta 30 stycznia 1913 roku, trzy miesiące po przedłużeniu linii do stacji Jules Joffrin. Jej nazwa pochodzi oczywiście od placu des Abbesses, który nawiązuje do przeorysz opactwa Dames de Montmartre, z których kilka nadało swoje imiona ulicom 9. i 18. dzielnicy.

Stacja Abbesses, położona między Pigalle a Lamarck – Caulaincourt, została wykuta pod budynkami wzgórza Montmartre, z nachyleniem 4%. Ze względu na różnicę poziomów na powierzchni, jej perony znajdują się 36 metrów pod ziemią, co czyni ją najgłębszą stacją w sieci metra RATP.

Ma tylko jedno wejście, położone na placu des Abbesses, naprzeciwko numeru 2 przy ulicy La Vieuville. Zachowała oryginalne dekoracje na ścianach echa (ścianach oporowych z czasów jej budowy). Wejście ozdobione jest pawilonem Guimarda pochodzącym ze stacji Hôtel de Ville. Został tam przeniesiony w 1974 roku, choć wówczas stacją zarządzała firma Nord-Sud, która nie używała tego typu budynków. Pawilon został wpisany do rejestru zabytków decyzją z 29 maja 1978 roku. Odnowiono dwa spiralne schody, z widokami i freskami nawiązującymi do Montmartre’u.
Pawilon Guimarda, styl Art Nouveau, kontrowersyjny, znany na całym świecie
Pawilony Guimarda powstały w latach 1900–1913 w wyniku rzekomo sfałszowanego konkursu. Guimard ostatecznie wygrał „poza konkursem” w atmosferze skandalu, a sprawa zakończyła się sporem pomiędzy artystą a jego zleceniodawcą, spółką CMP (Compagnie du Chemin de fer Métropolitain de Paris).

Do lat 60. i 70. XX wieku część „otoczeń” Guimarda została zdemontowana, a większość pawilonów porzucono lub zniszczono. Jednak od lat 60. XX wieku demontaż pozwolił na przekazanie i darowizny do francuskich i zagranicznych muzeów publicznych lub instytucji prywatnych: np. Museum of Modern Art w Nowym Jorku otrzymało portal stacji Raspail, a Musée national d’art moderne w Paryżu – „otoczenie” stacji Montparnasse. Wszystkie zachowane na miejscu pawilony Guimarda są stopniowo chronione, restaurowane i czasem odkładane do rezerwy. Dopiero 29 maja 1978 roku, za ministerstwa Michela d’Ornano, 86 wówczas zinwentaryzowanych spośród 167 stworzonych przez Guimarda pawilonów zostało wpisanych na listę zabytków, a ochrona ta została odnowiona 12 lutego 2016 roku wraz z dodaniem zapomnianego „otoczenia” placu de la Nation.

Ponad dziesięć pawilonów Guimarda jest wystawianych w muzeach na całym świecie. Jeden z nich służy jako wejście do stacji Van Buren Street w Chicago, na sieci podmiejskich pociągów Metra.

Hector Guimard ożenił się z malarką Adeline Oppenheim w 1909 roku. Zmarł w Nowym Jorku w 1942 roku.
Plac des Abbesses i „Notre-Dame-des-Briques” Gdy podróżny metra dociera na plac, odkrywa stację metra z jej „kioskiem” Guimarda, karuzelą dla dzieci, latarniami ulicznymi z żeliwa i fontanną Wallace’a.

Naprzeciwko, na południowy zachód od placu, przy ulicy Abbesses 19, wznosi się kościół św. Jana Ewangelisty, zwany od 1904 roku „Notre-Dame-des-Briques” (Matka Boża z Cegieł). Łączy w sobie wpływy bizantyjskie i secesję. Po obu stronach, wzdłuż ulic Abbesses, Durantin, de la Vieuville, Yvonne-le-Tac… przeplatają się modne sklepy i kawiarniane tarasy, gdzie warto się zatrzymać.

W pobliżu, na placu Jéhan-Rictus utworzonym w 1936 roku, znajduje się ściana z emaliowanej lawy autorstwa Frédérica Barona i Claire Kito. Słowa „Kocham Cię” zapisane są tam w 311 językach.