Pont Mirabeau, de naam van een ambivalente revolutionair

Pont Mirabeau: een grote naam uit de Revolutie
De Pont Mirabeau overspant de Seine tussen het 15e arrondissement (op de linkeroever) en het 16e arrondissement. Hij verbindt de rue de la Convention en de rotonde van de Pont-Mirabeau op de linkeroever met het Place de Barcelone en de rue de Rémusat op de rechteroever. Het ligt ongeveer 1 km ten zuidwesten van de Eiffeltoren en het Trocadéro.

Sinds 1975 een beschermd historisch monument.
Oorsprong van de naam
De brug is vernoemd naar de schrijver en revolutionair Honoré-Gabriel Riquetti de Mirabeau (1749-1791). Deze edelman uit Aix-en-Provence, lichamelijk gehandicapt en weinig bevoorrecht door de natuur, werd de woordvoerder van de Derde Stand (niet-adellijk, niet-geestelijk) tijdens de Revolutie. Hij verwierf faam door zijn revolutionaire redevoeringen, waaronder zijn antwoord aan de vertegenwoordigers van Lodewijk XVI die de afgevaardigden uit hun vergaderzaal wilden verwijderen: « Zeg tegen hen die u sturen dat we hier zijn op verzoek van het volk en dat we er alleen met geweren en bajonetten uit zullen worden gehaald. » Op te merken valt dat de exacte uitspraak iets anders en langer is.

Het ware leven van Mirabeau
Hij overleed op 2 april 1791 aan de gevolgen van een ziekte (waarschijnlijk verergerd door zijn excessen, want hij leidde een losbandig leven). Begraven in het Panthéon, dat net was « geopend », bleef hij er slechts tot 21 september 1794, na de ontdekking van zijn contacten met Lodewijk XVI en diens hof. Hij hield inderdaad een dubbel discours: revolutionair aan de ene kant, adviseur van de koning aan de andere. In werkelijkheid streefde hij naar een constitutionele monarchie, terwijl hij de excessen van de Revolutie wilde vermijden – maar ook zijn eigen belangen wilde behartigen, met het oog op een toekomstige ministerspost.

Bouw van de Pont Mirabeau
De hoofdboog heeft een overspanning van 93 meter, en de twee zijbogen van 32,4 meter. Die aan de rechteroever overspant de spoorweg langs de oever, terwijl die aan de linkeroever het platform overspant en de voetgangersbrug boven de RER-spoorweg verlengt. Bij de bouw had de brug de grootste lengte-hoogteverhouding, met een ratio van 16.

Boogbrug: lengte 173 m – breedte 20 m – hoogte 15 m – materialen: staal – bouw: 1893-1896
De Pont Mirabeau: een brug, maar ook een gedicht
De Pont Mirabeau is allereerst een brug, maar ook een gedicht van de Franse dichter Guillaume Apollinaire, gepubliceerd in het tijdschrift *Les Soirées de Paris* in februari 1912 en vervolgens in 1913 in zijn bundel *Alcools*. Het bezingt het verdwijnen van de liefde met de tijd, waarvan de metafoor de stroom van de Seine onder de Pont Mirabeau in Parijs is.

Dit gedicht werd geïnspireerd door Marie Laurencin (een schilderes die vandaag wereldwijd bekend is), met wie Guillaume Apollinaire vaak deze brug overstak en in 1907 een relatie begon. Een stormachtige en chaotische affaire die zeven jaar duurde. Het beeld van deze brug is verbonden met de liefdesherinneringen van de dichter. Hij zou over dit gedicht zeggen dat het « het droevige lied van deze lange verbroken liefde » is, in een brief gericht aan Madeleine Pagès, die hij in 1915 zou huwen.

Hij sloot vriendschappen met Pablo Picasso, Antonio de La Gandara, Jean Metzinger, Paul Gordeaux, André Derain, Edmond-Marie Poullain, Maurice de Vlaminck en de Douanier Rousseau, en verwierf faam als dichter en journalist.
Guillaume Apollinaire, zwaar gewonde soldaat uit de Eerste Wereldoorlog
Hij meldde zich in 1915 aan voor de oorlog van 1914-1918. Op 17 maart 1916, enkele dagen na zijn naturalisatie als Fransman, werd hij gewond aan de slaap door een granaatscherf. Overgebracht naar het Val-de-Grâce-ziekenhuis in Parijs, onderging hij op 10 mei 1916 een schedeloperatie en begon vervolgens aan een lange herstelperiode.

Op 9 november 1918 sterft hij in zijn woning aan de boulevard Saint-Germain 202, op de hoek van de rue Saint-Guillaume. Het is de Spaanse griep die hem wegrukt, en niet de ernstige verwonding die hij aan het front opliep. Terwijl zijn vrienden afscheid komen nemen van zijn stoffelijk overschot, marcheren Parijzenaars onder zijn ramen en roepen: « À mort Guillaume ! » – niet gericht tot de dichter, maar tot keizer Wilhelm II van Duitsland, die diezelfde dag afstand doet van de troon. Hij ligt begraven op de begraafplaats Père-Lachaise.

Op de Mirabeau-brug is een plaquette aangebracht met de openingsregels van het gedicht.
De Mirabeau-brug: eindelijk een lied
Het gedicht *Le Pont Mirabeau* van Guillaume Apollinaire is meerdere keren op muziek gezet. De versie van zanger Léo Ferré is ongetwijfeld de bekendste en werd door talloze artiesten vertolkt, zoals Yvette Giraud, Cora Vaucaire, Anne Sofie von Otter, Serge Reggiani, Marc Lavoine en de groep Pow Wow.