Allée der Brouwsluiers, zijn kasteel en de familie Casadesus

De Allée des Brouillards, haar kasteel en de familie Casadesus van musici… Een onlosmakelijk geheel in deze wijk van de heuvel van Montmartre.
Eerst het Square Casadesus, een verlenging van de Allée des Brouillards
Het Square Casadesus is een openbare weg in het 18e arrondissement van Parijs, in Frankrijk. Hij begint aan de Allée des Brouillards 10 en eindigt aan de rue Simon-Dereure 10. Hij eert de familie Casadesus.

De leden van deze familie hebben zich onderscheiden in de geschiedenis van de muziek in Frankrijk. De stichter was Luis Casadesus (Figueres, 26 maart 1850 – Parijs, 19 juni 1919), een Catalaan die naar Frankrijk emigreerde met de droom violist te worden. Hij was de zoon van de actrice Francesca Casadesus, alias Ramadié, en van de schrijver Paul de Kock. Hij kreeg dertien kinderen, van wie er negen volwassen werden; acht van hen werden musicus. Van generatie op generatie, tot op de dag van vandaag, heeft de familie Casadesus haar talenten op het gebied van muziek ontplooid, als solist, dirigent, militair muzikant of componist, zanger en acteur.

In de jaren 1920 werd het kasteel aangekocht en gerestaureerd door de violist Marius Casadesus. Vijf generaties Casadesus volgden elkaar hierop. Een deel van de rue Simon-Dereure, een voormalige verlenging van de rue de l’Abreuvoir, werd in 1973 omgedoopt tot « place des Quatre-Frères-Casadesus » (Francis, Henri, Robert-Guillaume en Marcel), om in 1995 hernoemd te worden tot « Place Casadesus ».
Het Kasteel der Nevels en de kunstenaars van de 19e eeuw Naast het feit dat, volgens de legende, bisschop Sint-Denijs zijn hoofd tussen zijn handen zou hebben gedragen om het te wassen aan de fontein die ooit op de plek van het huidige square Suzanne-Buisson stond – een gebeurtenis die naar men aanneemt in de 3e eeuw plaatsvond –, werd op deze grond later het Kasteel der Nevels gebouwd.

De geschiedenis van het Kasteel der Nevels begon in 1772. Legrand-Ducamjean, advocaat bij het Parlement van Parijs, kocht het uitgestrekte terrein van 7.000 m² aan de rue des Brouillards 13, waar zich wijngaarden, een boerderij en een molen genaamd « Moulin des Brouillards » bevonden. Deze laatste, een eeuw eerder gebouwd, lag in puin na als wijnpers te hebben gediend. Hij liet de molen slopen om er een *folie* naar de mode van die tijd te bouwen, met bijgebouwen. Hij verkocht het kort voor de Revolutie, in 1789.

De naam « der Nevels » zou waarschijnlijk verwijzen naar de waternevels veroorzaakt door de nabijgelegen bronnen in combinatie met de frisse ochtendlucht, alsook naar de twee nabijgelegen drinkbakken.

In 1850 werden de bijgebouwen gesloopt om plaats te maken voor paviljoens waar de kunstenaars Théophile Alexandre Steinlen, Kees Van Dongen en Amedeo Modigliani woonden. In 1889 vestigden Auguste Renoir en zijn favoriete model Aline Charigot (1859-1915), met wie hij op 14 april 1890 trouwde, zich op nummer 8 van de Allée des Brouillards. De ingang bevond zich echter via het hek van nummer 13 in de Rue Girardon.

Hun tweede zoon, de latere filmmaker Jean Renoir (1894-1979), werd daar op 15 september 1894 geboren en bracht er zijn eerste jaren door. Hij zou zich de herinnering aan het platteland bewaren, aan de geiten die het wilde gras in de verwilderde tuin afgraasden. Het terrein was toen een maquis waar dakloze Parijzenaars, acrobaten, valsemunters, kleine oplichters en allerlei bohémiens en anarchisten zich ophielden, die er hutten bouwden.

In 1878 opende Kirschbaum, een lampenfabrikant, op de plek van de voormalige melkerij van het domein het bal de la Feuillée de Montmartre, dat een zekere aantrekkingskracht uitoefende op de burgerij en de artistieke wereld en waar zich enkele beroemdheden zoals Victor Hugo, Léon Gambetta en Joris-Karl Huysmans verzamelden. Het etablissement werd later bekend als het ‘Petit Moulin-Rouge’, voordat het in 1886 werd verkocht.
De wedergeboorte van het Château des Brouillards
In 1920 lag het domein in puin en werd het gekocht door Victor Perrot (1865-1963). Hij slaagde erin het tracé van de Avenue Junot te wijzigen om het domein te redden.

De Allée des Brouillards bedient deze locatie sinds 1929, maar de ingang bevindt zich momenteel op nummer 13, rue Girardon. Perrot leidde de restauratie van het kasteel van 1922 tot 1926 en liet er elektriciteit aanleggen. Door financiële moeilijkheden moest hij het eigendom opsplitsen. In 1928 verkocht hij de helft van het domein aan generaal Barthélémy Joseph Alexandre Piraud (1880-1958), terwijl hij het deel op nummer 13 behield. Kort daarna werd het kasteel overgedragen aan Marius Casadesus en zijn familie.

Op 24 april 2001 werd het te koop aangeboden pand geschat op 11 miljoen frank, maar vond geen koper. In 2002 kocht een Belgische industrieel uit de luxedenimsector het deel van het kasteel, voerde er belangrijke werkzaamheden uit en verkocht het in 2012 voor een bedrag van 7.750.000 euro. In 2022 stond het opnieuw te koop tegen een niet nader gespecificeerde prijs, maar boven de 10 miljoen euro.
« Brouillards » (Mist), al gebruikt in de 12e eeuw
De naam « des Brouillards » werd al in de 12e eeuw gebruikt om de boerderij en de molen aan te duiden die in die tijd werden gebouwd. De Allée des Brouillards bedient het bestaande kasteel van de Brouillards. Net als zijn neoclassicistische fronton dateert deze uit de 18e eeuw en, net als het kasteel en de voorgaande molen, dankt hij zijn naam aan de waterdampen die opstijgen uit de omliggende bronnen.

De laan en het kasteel van de Brouillards hebben de literatuur voorgoed gemarkeerd dankzij Gérard de Nerval, die van maart tot november 1841 verbleef in Montmartre, in de psychiatrische kliniek van dokter Blanche (1796-1852). Hij beschreef het kasteel in enkele regels, als volgt: « Admirable lieu de retraite, silencieux en ses heures. »

In de twintigste eeuw verwelkomde de laan nog meer kunstenaars, waaronder op nummer 4 de acteur Jean-Pierre Aumont. Deze idyllische plek heeft de ziel van het oude Montmartre behouden, verborgen voor de massatoerisme die de wijk heeft overspoeld. Andere kunstenaars lieten zich inspireren door de allée des Brouillards:

in 1983 wijdde Claude Nougaro, die niet ver daarvandaan woonde, een lied aan de laan; in 2014 werd het nummer opnieuw opgenomen door Maurane, voor wie hij de tekst schreef op muziek van Richard Galliano;
in 1994 publiceerde Martine Robier *9, allée des Brouillards* bij uitgeverij Flammarion;
in 2000 verscheen *Rendez-vous allée des Brouillards* van Christine Haydar bij uitgeverij Jean-Claude Lattès.

De allée des Brouillards begint op de place Casadesus (4) en eindigt op de place Dalida.