Tarihi Paris Kütüphanesi ve Lamoignon Özel Konutu

Paris Tarih Kütüphanesi, 1871 yılında kurulan, Paris ve Île-de-France bölgesinin tarihine odaklanan bir halk kütüphanesidir. 1969 yılından bu yana, 4. arrondissementta, Rue Pavée 24 numarada bulunan Lamoignon ya da Angoulême Malikânesi'nde hizmet vermektedir.

Kütüphanenin koleksiyonları, Paris ve Île-de-France'ın topoğrafik, mimari, kentsel, siyasi, dini, sosyal ve kültürel tarihinin yanı sıra tiyatro ve edebiyat alanlarını da kapsamaktadır. Misyonu, bu konulara ilgi duyan herkese belgelenmiş kaynakları sunmak ve sürekli olarak geliştirmektir.

Paris Tarih Kütüphanesi'nin hareketli bir tarihi

Paris Tarih Kütüphanesi'nin ilk hali, Antoine Moriau (1699-1759) tarafından kurulmuştur. Moriau, koleksiyonlarını barındırmak için Lamoignon-Angoulême Malikânesi'ni kiralamış ve bu koleksiyonları Paris Şehri'ne bırakmıştır. Belediye meclisi, ardından 13 Nisan 1763 tarihinde kentin ilk halk kütüphanesini açmaya karar vermiştir.

Mart 1795'te çıkarılan bir kararnameyle kütüphane "Ulusal Bilim ve Sanatlar Enstitüsü'nün kullanımına" sunulmuş ve koleksiyonlarının büyük bir kısmı Enstitü'nün koleksiyonlarına dahil edilmiştir.

1804 yılında Merkez Okulu'nun kütüphanesi "Paris Şehri Kütüphanesi" olarak yeniden adlandırılmıştır. Birkaç taşınmanın ardından, 1835 yılında kesin olarak Paris Belediye Binası'na yerleşmiştir. Ancak, 24 Mayıs 1871'de Paris Komünü sırasında Belediye Binası'nın yakılmasıyla koleksiyonları tamamen yok olmuştur.

Yeni bir belediye kütüphanesi, kütüphaneci Jules Cousin'in yaklaşık 6.000 kitap ve 10.000 gravürden oluşan kişisel koleksiyonunu şehre bağışlamasıyla oluşturulmuştur. 1872 yılında, "Paris tarihine özel olarak adanmış halk kütüphanesi" Carnavalet Malikânesi'ne yerleştirilmiş ve burada aynı zamanda Paris'in tarihsel koleksiyonlarına adanmış bir müze de kurulmuştur.

1893 yılında kütüphanenin 100.000 ciltlik bir koleksiyonu bulunmaktadır. Müze ve kütüphanenin koleksiyonları oldukça zengin olduğundan, 1898 yılında iki kurum birbirinden ayrılmıştır: müze Carnavalet'te kalırken, kütüphane daha sonra Saint-Fargeau Kontu Le Peletier Malikânesi olarak adlandırılan bitişikteki bir binaya taşınmıştır (29 Rue de Sévigné). Müze ayrıca, kütüphanenin koleksiyonlarından ayrı bir gravür odasına sahipti.

Kütüphanenin 1968 yılında Lamoignon Malikânesi'ne taşınması ve Ocak 1969'da restorasyon ve düzenleme çalışmalarının ardından yeniden açılması, kurumun yenilenmesini simgelemiştir.

Angoulême ya da Lamoignon Malikânesi

Bu bina, 1559 yılında inşa edilen Marais'in en eski özel konaklarından biridir. 1584 yılında kral II. Henri tarafından meşru kılınan ve Angoulême Düşesi unvanı verilen Diane de France tarafından satın alınmıştır. 1619 yılında, kral IX. Charles tarafından meşru kılınan ve kral IV. Henri'nin silah arkadaşı olan, ardından ona karşı komplo kurduğu için hapsedilen ve sonrasında affedilen Charles de Valois'a geçmiştir.

Binanın ilk planı, ünlü mimar Philibert de l'Orme'a atfedilmektedir. Saçaklarda av tanrıçası Diana'nın simgeleri yer alır: köpek ve geyik başları, hilal, periler ve ganimetler. 1624 ile 1640 yılları arasında Charles de Valois (1573-1650), Rue des Francs-Bourgeois'e bakan kanadını genişletmiştir. Rue Pavée ve Rue des Francs-Bourgeois'in köşesindeki dekoratif kule, mahallenin korunmuş nadir köşe kulelerinden biridir.

Günümüzdeki Paris Tarih Kütüphanesi

1928 yılında Paris Belediyesi, o dönemde oldukça harap durumda olan binayı satın aldı ve restore etmeye başladı. Binaya Paris Tarih Kütüphanesi’nin yerleştirilmesine karar verildi; zira kütüphane o sırada, Carnavalet Müzesi ile paylaşılan komşu binada daracık bir alanda faaliyet gösteriyordu. Restorasyon çalışmaları sırasında, 17. yüzyılın başlarına ait boyalı kirişler asma tavanların altında keşfedildi. Bu kirişler bugün okuma salonunda sergilenmektedir.

Modern bir kanat (taş döşeli avlunun merdivenlerinin üstünde) düzenlendi ve koleksiyonları barındırmak üzere bodrum katında iki kat kazıldı. Paris Tarih Kütüphanesi 1969 yılında halka açıldı.
Paris Tarih Kütüphanesi’nin koleksiyonları
Kütüphanenin koleksiyonları, Paris ve Île-de-France bölgesinin yanı sıra edebiyat ve tiyatro alanlarına ilişkin 2 milyondan fazla belgeyi kapsamaktadır.

Bu koleksiyonlar basılı kitaplar, gazeteler ve çeşitli geçici belgeler, el yazmaları, harita ve planlar ile ikonografik belgelerden (çizimler, gravürler, afişler, kartpostallar ve fotoğraflar) oluşmaktadır.

Basılı kitaplar. 15. yüzyıldan günümüze yaklaşık 300.000 cilt.
Dergiler ve gazeteler. 17. yüzyıldan günümüze yaklaşık 5.000 dergi ve gazete başlığı, bunların 260’ı güncel aboneliklerdir.
Harita ve planlar. Paris ve Île-de-France bölgesine ait, 16. yüzyıldan günümüze yaklaşık 15.000 el yazması ve basılı harita.
El yazmaları. Orta Çağ’dan 20. yüzyıla kadar yaklaşık 20.000 tarihsel el yazması. Bunlara ek olarak, George Sand, Jules Michelet, Jean Cocteau, Voltaire, Marie-Louise Bouglé ve Charles-Félix Parent de Rosan gibi özel koleksiyonlar da bulunmaktadır.
Görseller
Çizimler
Afişler. 17. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar yaklaşık 80.000 afiş.
Kartpostallar. 19. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar Paris ve çevresiyle ilgili yaklaşık 200.000 kartpostal.
Tiyatro koleksiyonları. Tiyatro koleksiyonu esas olarak 1969’da devralınan Tiyatro Yönetimi Derneği (ART) kütüphanesine dayanmaktadır. Bu koleksiyon ağırlıklı olarak 19. ve 20. yüzyıllarda Paris’in özel tiyatrolarının yaşamını belgelemektedir.
Geçici belgeler. Kütüphane, Paris ve çevresiyle ilgili, geçmişte "Aktüaliteler" olarak adlandırılan geçici belgelerin bir koleksiyonunu korumaktadır.
86 kişilik bir okuma salonu, belgelerin incelenmesine ve bilgisayar erişimine olanak tanımaktadır.

Paris Tarih Kütüphanesi’nin kültürel etkinlikleri
Kütüphane, koleksiyonlarının belirli bir temasına odaklanan konferanslar düzenleyerek ve zaman zaman geziler organize ederek kültürel etkinlikler sunmaktadır.

Ayrıca, sürekli olarak girişteki vitrinlerde belge sergileri düzenlemektedir.
Diane ve Charles de Valois’un mezar heykelleri
Thomas Boudin tarafından 1623 yılında yapılan Diane d’Angoulême’e ait mezar heykeli ile Pierre Biard tarafından 1661 yılında yapılan Charles de Valois’un mezar heykeli, merdivenlerin üstünde sağda yer alan modern bir pavilyonda sergilenmektedir. Devrim’e kadar bu heykeller, Angoulême ailesinin mezar şapeline Angoulême ailesinin mezar şapeline yerleştirilmişti; şapel bugün yıkılmış olan Minimler Manastırı’nın kilisesinde bulunuyordu. Bu kilise, Place des Vosges’in kuzeyinde yer almaktaydı.