Anıt Mezarlığı – Cité Adası

12 Nisan 1962 tarihinde o dönemdeki Fransa Cumhuriyeti Başkanı General de Gaulle tarafından açılan **Deportasyon Şehitleri Anıtı**, toplama kamplarının dünyasına özgü bazı karakteristik unsurları yansıtır: hapis hayatı, baskı, kaçışın imkânsızlığı, “bu uzun tüketim sınavı, yok etme ve aşağılama iradesi”. 200.000 cam çubuğun süslediği uzun bir kafes koridor, Nazi kamplarına sürülen sayısız kurbanı simgeler. Koridorun girişinde, 10 Nisan 1962 tarihinde Natzweiler-Struthof kampından getirilerek burada defnedilen bilinmeyen bir deportenin kalıntılarını içeren bir mezar bulunmaktadır. Merdivenlerden inildikten sonra Seine Nehri manzarası karşısında garip bir duygu oluşur: ziyaretçi, dışarıda yaşamaya ve hareket etmeye devam eden dünyanın dışında kaldığını hisseder. Sağda ve solda yer alan iki yan mekânda, üçgen nişlere yerleştirilmiş urnelerde farklı kamplardan getirilen topraklar ve krematoryumlardan toplanan küller bulunmaktadır. Robert Desnos, Paul Éluard, Louis Aragon, Vercors, Antoine de Saint-Exupéry, Jean-Augustin Maydieu ve Jean-Paul Sartre’nin şiirlerinden ve alıntılarından bölümler duvarlara kazınmıştır. Sadece talep üzerine ulaşılabilen üst katta ise çeşitli sergiler sunulmaktadır.