Słup Bastylii i rewolucja lipcowa 1830 – pomnik i grób

Kolumna Bastylii i Rewolucja Lipcowa 1830
Kolumna Bastylii upamiętnia drugą rewolucję z 1830 roku, pierwszą zaś była „Rewolucja 1789 roku”.
Karol X (brat Ludwika XVI i Ludwika XVIII) próbował przywrócić rządy autorytarne, łamiąc zapał liberalnych deputowanych swoimi „ordonansami z Saint-Cloud” z 25 lipca 1830 roku. W odpowiedzi mieszkańcy Paryża wzniecili powstanie, które trwało trzy dni, znane jako „Trzy Chwalebne” (27, 28 i 29 lipca 1830 roku). Karol X i rodzina królewska uciekli wówczas z kraju. Po niezwykłej wędrówce przez Normandię król wraz z rodziną, eskortowany przez około 1500 zwolenników, 16 sierpnia 1830 roku wsiadł na pokład „Great Britain” w porcie wojskowym w Cherbourgu, dowodzonego przez kapitana Dumonta d’Urville’a. Był to początek monarchii lipcowej.
Liberalni deputowani, w większości monarchiści, przejęli kontrolę nad rewolucją ludową. Ostatecznie zdecydowali się na bardziej liberalną monarchię konstytucyjną, dokonując zmiany dynastii. Dom Orleański, młodsza gałąź rodu Burbonów (Karola X), zastąpił starszą gałąź. Książę Orleanu został ogłoszony „królem Francuzów”, a nie „królem Francji”, przybierając imię Ludwika Filipa I.
Budowa Kolumny Lipcowej (1835–1840)
Kolumna Lipcowa została wpisana na listę zabytków dopiero w 1995 roku.

Ale jednak zanim to nastąpiło, w 1793 roku na miejscu zburzonego więzienia Bastylii, aby upamiętnić szturm Tuilerów 10 sierpnia 1792 roku, postawiono Fontannę Odrodzenia. W 1794 roku na tym samym miejscu stanął gilotyna, która w ciągu zaledwie trzech dni zabiła 75 osób (mieszkańcy nie byli zadowoleni, więc przeniesiono ją na plac Trône-Renversé, dzisiejszy plac de la Nation).

Później Napoleon I rozważał postawienie tu olbrzymiego brązowego słonia, zasilanego fontanną połączoną z kanałem Saint-Martin, który płynie tuż pod ziemią. W 1808 roku wmurował kamień węgielny pod cokół. Projekt zarzucono z powodu braku środków, a gipsowy model w skali 1:1 stopniowo niszczał.

Rok po rewolucji lipcowej (1830) król Ludwik Filip 27 lipca 1831 roku wmurował kamień węgielny pod nowy projekt. Prace trwały od 1835 do 1840 roku.
Fundamenty kolumny i części podziemne
Kanał Saint-Martin przepływa pod Kolumną Lipcową. Fundamenty, na których opiera się pomnik, obejmują koryto wodne.

Po obu stronach kanału rozciągają się dwie krypty w kształcie półkola. Tam spoczywają szczątki siedmiuset ofiar rewolucji lipcowej 1830 roku oraz lutowej 1848 roku.

Podstawa, na której wspiera się kolumna, jest najstarszą częścią tego pomnika: pochodzi z czasów Pierwszego Cesarstwa i została zaprojektowana, aby podtrzymywać fontannę z elefantem, której życzył sobie Napoleon I. Ta murowana konstrukcja została zachowana podczas budowy kolumny w latach 30. XIX wieku.

Podstawa składa się z okrągłej podstawy z czerwonego marmuru, na której spoczywa druga, kwadratowa baza ozdobiona 24 medalionami oraz trzecia baza przyozdobiona głowami lwów.
Mozaika i posadzka zdobią obie tarasy. Ich eleganckie geometryczne wzory są widoczne jedynie z tarasu pobliskiej Opery.
„Kolumna Lipcowa” lub kolumna na placu Bastylii
Jest wykonana z brązu. Waży 179 500 kilogramów. Część metalowa składa się z sześciennego cokołu podtrzymującego trzon o wysokości 23 metrów, zwieńczony kompozytowym kapitelem. Aby dotrzeć na szczyt, należy pokonać 240 schodów. Jej całkowita wysokość wynosi 51 m.

Cokół z brązu zdobią płaskorzeźby przedstawiające lwa i cztery koguty. Dopełnieniem tego zespołu jest wiersz Victora Hugo, napisany specjalnie dla kolumny.

Trzon kolumny składa się z trzech części z inskrypcjami: wyryte są na nim nazwiska 504 ofiar Trzech Chwalebnych Dni Lipca 1830 roku, w brązie i podkreślone złotymi liśćmi.

Wnętrze kolumny jest puste: wąskie schody liczące 240 stopni prowadzą na szczyt. Całość odlana jest z brązu i zachowała się w doskonałym stanie, co stanowi prawdziwe osiągnięcie techniczne.
Skrzydlaty Geniusz na szczycie
Ta pozłacana statua, która z dołu wydaje się malutka, mierzy prawie cztery metry wysokości! Jej autorem jest rzeźbiarz Auguste Dumont. Aby docenić jej walory estetyczne, należy udać się do Luwru, gdzie wystawiona jest jej półtorametrowa replika.

Skrzydlaty geniusz symbolizuje Wolność, trzymając pochodnię i złamany łańcuch. Zazwyczaj w republikańskiej symbolice Wolność przedstawiana jest z cechami kobiecymi, jak w słynnym obrazie Delacroix „Wolność wiodąca lud na barykady”. Tu jednak zleceniodawcą była nowa monarchia, pragnąca zerwać z duchem republikańskim.
Uroczyste odsłonięcie kolumny na Placu Bastylii w 1840 roku
Ustawa z 26 lipca 1839 roku ustanowiła kolumnę pomnikiem upamiętniającym ofiary rewolucji lipcowej z 1830 roku. Jej odsłonięcie zbiegło się także z obchodami dziesiątej rocznicy „Trzech Chwalebnych Dni”.

28 lipca 1840 roku francuski rząd uroczyście obchodził przeniesienie szczątków 504 rewolucjonistów z 1830 roku. Przez dziesięć lat spoczywały one niedaleko Luwru, w „Ogródku Infantki”.
Ale obok nich spoczywały również mumie przywiezione z Egiptu podczas wyprawy napoleońskiej, których Luwr nie potrafił należycie zachować. W pośpiechu towarzyszącym przenosinom z 1840 roku mumie (lub mumia?) zostały również przeniesione pod Kolumnę Lipcową wraz ze szczątkami rewolucjonistów z 1830 roku – i znajdują się tam do dziś.
Rewolucja z 1848 roku i zamieszki w dniach 22–26 czerwca 1848 roku
Król Ludwik Filip I został w lutym 1848 roku obalony i uciekł. Ta rewolucja pochłonęła oficjalnie od 500 do 600 ofiar. Szczątki 196 z nich, które zginęły podczas rewolucji 1848 roku, zostały złożone w jednej z dwóch krypt znajdujących się pod Kolumną Bastylii.
Paradoks polega na tym, że szczątki ofiar rewolucji z 1848 roku, która obaliła Ludwika Filipa w 1848 roku, zostały dodane do szczątków rewolucji z 1830 roku („Trzech Chwalebnych”). Ci, którzy walczyli o odsunięcie Ludwika Filipa, zostali w ten sposób uczczeni za to, że właśnie jemu oddali władzę!
Pod kolumną znajdują się dwie krypty:

Z jednej strony grób 503 lub 504 obywateli „którzy chwycili za broń i walczyli w obronie wolności publicznych” w 1830 roku, jak głosi tablica.
Z drugiej strony ciała 196 do 200 osób „które padły w walce o przywrócenie demokratycznej i społecznej republiki 22, 23 i 24 lutego 1848 roku”.

Kolumna na placu Bastylii to więc nie tylko piękny pomnik: to także cmentarz!

Te dwa grobowce zostały odbudowane po wielkiej powodzi Sekwany z 1910 roku, która zalała kryptę.
Warto zwrócić uwagę, aby uniknąć nieporozumień
To, co nazywamy „Rewolucją 1848 roku” (która miała miejsce w lutym), było skierowane przeciwko królowi Ludwikowi Filipowi. Rzadziej się jednak mówi o zamieszkach z 22–26 czerwca 1848 roku, ograniczonych do Paryża. W obawie przed likwidacją warsztatów narodowych, powołanych do walki z bezrobociem, wznoszono barykady. Represje (przez Zgromadzenie Narodowe nowej II Republiki przeciwko zbuntowanym robotnikom) były krwawe pod dowództwem generała Cavaignaca. Strony rządowe odnotowały około 1600 ofiar śmiertelnych, w tym tysiąc żołnierzy i członków Gwardii Narodowej. Szacuje się, że w walkach zginęło od 3000 do 5000 powstańców, do których należy doliczyć około 1500 egzekucji bez sądu. Około 25 000 aresztowań i 11 000 wyroków więzienia lub zesłania do Algierii zostało wówczas wydanych.
Te cztery dni zamieszek były więc znacznie bardziej krwawe niż lutowa Rewolucja tego samego roku, zwana „III Rewolucją” lub Rewolucją 1848 roku. Żadna z tych ofiar nie spoczywa pod Kolumną Lipcową.