Pomnik Męczenników Deportacji – Île de la Cité

Uroczystego odsłonięcia 12 kwietnia 1962 roku przez generała de Gaulle’a, wówczas prezydenta Republiki Francuskiej, Pomnik Męczenników Deportacji przywołuje charakterystyczne aspekty świata obozów koncentracyjnych: uwięzienie, ucisk, niemożność ucieczki, „tę długą próbę wyczerpania, wolę wyniszczenia i upodlenia”.

Długi korytarz z kratą, którego ściany zdobią 200 tysięcy szklanych prętów, symbolizuje niezliczone ofiary deportacji do obozów nazistowskich. Przy wejściu do korytarza znajduje się grób zawierający szczątki nieznanego deportowanego, zmarłego w obozie Natzweiler-Struthof i przeniesionego tutaj 10 kwietnia 1962 roku.

Po zejściu ze schodów widok na Sekwanę wywołuje dziwne wrażenie: zwiedzający ma wrażenie, że jest poza światem, który nadal żyje i tętni poza nim.

Po obu stronach znajdują się dwie wnęki, w których umieszczono urny z ziemią z różnych obozów oraz prochami sprowadzonymi z krematoriów.

Na ścianach wyryto fragmenty wierszy oraz cytaty Roberta Desnosa, Paula Éluarda, Louisa Aragona, Vercorsa, Antoine’a de Saint-Exupéry’ego, Jean-Augustina Maydieu i Jean-Paula Sartre’a.

Na piętrze, dostępnym jedynie na życzenie, znajduje się kilka sal z ekspozycją.