Passe-Muraille Marcela Aymégo – fikcja i pomnik w Montmartrze

„Passe-Muraille” Marcela Aymégo to fantastyczna nowela opublikowana po raz pierwszy w 1941 roku. Akcja rozgrywa się głównie na Montmartre. Aktor Jean Marais, również rzeźbiarz, uwiecznił tę historię na placu Marcel-Aymé, ulicy Norvins. Marcel Aymé i Jean Marais byli obaj mieszkańcami Montmartre.
Marcel Aymé, autor „Passe-Muraille”
Marcel Aymé urodził się 29 marca 1902 roku w Joigny. Zmarł 14 października 1967 roku w swoim domu na Montmartre, przy ulicy Norvins, w 18. dzielnicy Paryża. Płodny francuski pisarz, był powieściopisarzem, dramaturgiem, nowelistą, scenarzystą i eseistą, pozostawiając dwa eseje, siedemnaście powieści, kilkadziesiąt nowel, około tuzin sztuk teatralnych, ponad sto sześćdziesiąt artykułów i opowiadań.
Marcel Aymé i jego twórczość
Był mocno krytykowany przez krytyków, nawet za swoje najbardziej niewinne teksty, jak „Bajki z chaty na drzewie”. Duża część jego sukcesu zawdzięczała publiczności, zwłaszcza teatrowi. Jego obronę kary śmierci w sztuce „Głowy innych” (1952) wywołała żywe reakcje, podobnie jak jego zgryźliwe komedie: „Lucienne i Rzeźnik” (1948), „Clérambard” (1950). To dzięki „Zielonej klaczy” (1933) (przetłumaczonej na angielski jako „The Green Mare”) Marcel Aymé zyskał dużą sławę. Powieść ta została zekranizowana w 1959 roku przez Claude’a Autant-Larę w koprodukcji francusko-włoskiej.

Marcel Aymé był również związany z kinem dzięki licznym scenariuszom. Przetłumaczył także ważnych amerykańskich autorów: Arthura Millera („Czarownice z Salem”), Tennessee Williamsa („Noc iguany”). Z jego dzieł powstało wiele adaptacji filmowych, telewizyjnych i kreskówek.

Cieszył się statusem pisarza politycznie marginalnego. Pozostał z dala od kręgów intelektualnych, klasyfikowany raz jako lewicowiec, raz jako anarchista prawicy. Jego grób znajduje się niedaleko cmentarza Saint-Vincent.
„Passe-Muraille” Marcela Aymégo
Główny bohater opowieści, Dutilleul, wkroczył właśnie w czterdziesty trzeci rok życia, gdy doznał „objawienia swej mocy”. Do tej pory pan Dutilleul był zwykłym szarym człowiekiem.

Passe-muraille przedstawia „wybitnego człowieka o nazwisku Dutilleul, który posiadał niezwykły dar przechodzenia przez mury bez żadnego dyskomfortu”. Pracownik trzeciej klasy w ministerstwie Rejestrów był doskonałym przykładem szarego, bezbarwnego i niewidzialnego urzędnika, a jego dar pozwalał mu przeżywać niezwykłe przygody. Najpierw doprowadza do szaleństwa swojego nielubianego szefa, potem dokonuje kradzieży w największych bankach i jubilerach, podpisując się pseudonimem „Garou-Garou”. Oczywiście trafia na pierwsze strony gazet i wprawia policję w osłupienie, choć nie udaje jej się rozwiązać tych spektakularnych kradzieży. Dobrowolnie oddaje się w ręce policji, aby udowodnić kolegom, że to on jest Garou-Garou. Uwięziony w więzieniu La Santé, nie przeszkadza mu to wypożyczać książek z biblioteki dyrektora ani wychodzić na lunch. Ucieka definitywnie, nie omieszkawszy uprzedzić dyrektora o godzinie swojej ucieczki listownie. Planuje wyjazd do Egiptu, lecz zakochuje się w źle zamężnej kobiecie, którą spotyka na ulicy. Pewnej nocy, gdy opuszcza pokój swojej zdobywczyni, traci niezwykły dar i zostaje uwięziony w jednym z murów domu. Od tego czasu „pewnych zimowych nocy, w samotności ulicy Norvins”, tylko akordy gitary malarza Gen Paula „przenikają serce kamienia niczym krople księżycowego światła”.
Bohater Passe-muraille: akcja rozgrywa się głównie w sercu Montmartru
Większość akcji toczy się w Montmartrze, gdzie Marcel Aymé mieszkał przy ulicy Norvins. Dutilleul najpierw zamieszkuje pod numerem 75bis ulicy Orchampt, a po ucieczce przenosi się do mieszkania przy avenue Junot i zakochuje się w ulicy Lepic. Ostatecznie to przy ulicy Norvins (w części przemianowanej na ulicę Marcel-Aymé) posąg Dutilleula autorstwa Jeana Marais, ukazujący rysy Marcela Aymé, przedstawia „Passe-muraille” uwięzionego w murze.