Obelisk egipski z Luksoru, dar Egiptu, obecnie na placu Zgody

Obelisk luksorski: dar od Muhammada Ali, wicekróla Egiptu
Obelisk luksorski został ofiarowany jako wyraz dobrej woli Muhammada Ali oraz z inicjatywy barona Taylora i Jean-François Champolliona (1790–1832 – pierwszego, który odczytał hieroglify). Muhammad Ali podarował go (1) królowi Karolowi X i Francji na początku 1830 roku. W rzeczywistości prezent obejmował oba obeliski stojące przed świątynią w Luksorze. Drugi z nich, pozostawiony na miejscu, został oficjalnie zwrócony Egiptowi przez prezydenta François Mitterranda 26 września 1981 roku.
(1) W zamian za obeliski Ludwik Filip I ofiarował w 1845 roku zegar miedziany, który dziś zdobi cytadelę w Kairze. Ciekawostką jest to, że, według Kairczyków, zegar nigdy nie działał, prawdopodobnie uszkodzony podczas transportu.

Budowniczowie obelisku luksorskiego
Ten obelisk, podobnie jak jego brat pozostały w Egipcie, stał u wejścia do świątyni w Luksorze za panowania dynastii Ramzesów II, w XIII wieku p.n.e.
Warto zauważyć: strona zachodnia (obecnie skierowana na południe-południowy zachód) przecięta jest pęknięciem sięgającym jednej trzeciej wysokości, wzmocnionym od starożytności za pomocą dwóch klinów.

Transport obelisku luksorskiego do Paryża
Na tę okazję zbudowano specjalny statek, Luksor, zamówiony przez Raymonda de Verninac Saint-Maura. Była to barka o płaskim dnie, jednorazowego użytku, o nietypowej konstrukcji (pięć kilów, ruchoma dzióbnica), której wymiary zostały dostosowane do mostów Sekwany.

Statek wypłynął z Tulonu w kwietniu 1831 roku. W sierpniu wpłynął w górę Nilu. W grudniu załadowano na niego monolit, po wybudowaniu kanału umożliwiającego podejście do obelisku. Statek spłynął Nilem w sierpniu 1832 roku, wykorzystując poziom wód powodziowych.

Luksor został holowany przez korwetę parowo-żaglową Sphinx na trasie Aleksandria–Rouen przez Tulon. Po powrocie do Tulonu w maju 1833 roku dotarł do Paryża w sierpniu 1834 roku, opływając Hiszpanię i wpływając w górę Sekwany z Rouen, po postoju w Cherbourgu. Obelisk luksorski został wówczas umieszczony na nabrzeżu, na początku ulicy Cours-la-Reine.

Ustawienie obelisku 25 października 1836 roku na placu Zgody
Ustawienie obelisku luksorskiego, przeprowadzone z wielką pompą, było niebezpiecznym przedsięwzięciem zrealizowanym 25 października 1836 roku. Obelisk jest ustawiony wzdłuż historycznej osi Paryża, która łączy Łuk Triumfalny na Carrousel (w ogrodach Tuileries – zob. artykuł) z Wielkim Łukiem w La Défense, przechodząc przez ogrody Tuileries, aleję Pola Elizejskie i Łuk Triumfalny na placu Charles’a de Gaulle’a-Étoile.

Obelisk luksorski mierzy 23 metry wysokości i waży 222 tony. Został wykonany z syenitu, różowego granitu występującego w okolicach Asuanu w Egipcie.

Wpisany do rejestru zabytków w 1937 roku,
jego kamienny cokół pochodzi z Bretanii, a nie z Egiptu
Należy dodać 240 ton masywnego podestu, zbudowanego z bloków różowego granitu z Aber-Ildut, kamieniołomu w zachodniej Bretanii (początkowo przeznaczonego do ustawienia posągu Ludwika XVI). Dwie z jego ścian przedstawiają transport, rozładunek i ponowne ustawienie obelisku, podczas gdy pozostałe dwie zawierają inskrypcję upamiętniającą patronat króla Ludwika Filipa nad projektem oraz nawiązującą do zaangażowania Francji w sprawy Egiptu od czasów Napoleona I.

Hieroglify na ścianach obelisku
Na każdej ze ścian obelisku znajdują się hieroglify, w tym kartusz Ramzesa II, przedstawiający króla składającego ofiarę bogu Amonowi-Re.

Dla pełnego tłumaczenia hieroglifów z obelisku z Luksoru znajdującego się na placu Zgody, kliknij F. CHABAS (tłumaczenie zrealizowane w 1868 roku)
Piramida na szczycie obelisku Na szczycie tego obelisku z Luksoru znajduje się piramidion (element w kształcie piramidy wieńczący wierzchołek piramidy, a ogólniej pomnika takiego jak obelisk), równie ostry, co lśniący, o wysokości 3,60 m, pokryty brązem i złotymi liśćmi. To pokrycie, zainstalowane w maju 1998 roku po pewnych wahaniach i dzięki namowom egiptolog Christiane Desroches Noblecourt, miało zastąpić wcześniejszy wierzchołek, który został usunięty podczas najazdów na Egipt w VI wieku.
Zegar słoneczny czy obelisk? Obelisk służy także jako zegar słoneczny: cyfry rzymskie i linie zostały wyznaczone na ziemi metalowymi inkrustacjami w centrum placu Zgody.