Bibliothèque historique de la Ville de Paris i hôtel particulier Lamoignon

Biblioteka Historyczna Paryża, założona w 1871 roku, jest publiczną biblioteką specjalizującą się w historii Paryża i regionu Île-de-France. Od 1969 roku mieści się w Hôtel d’Angoulême lub Hôtel de Lamoignon przy ulicy Pavée 24 w 4. dzielnicy.

Jej zbiory obejmują historię Paryża i Île-de-France we wszystkich aspektach: historię topograficzną i monumentalną, historię miejską, polityczną, religijną, społeczną i kulturową. Biblioteka posiada również bogate zbiory dotyczące teatru i literatury. Jej misją jest udostępnianie zainteresowanym tym tematem dokumentów, które gromadzi i stale powiększa.

Burzliwe dzieje Biblioteki Historycznej Paryża

Pierwsza Biblioteka Historyczna Paryża została założona przez Antoine’a Moriau (1699–1759). Wynajął on Hôtel d’Angoulême-Lamoignon, aby ulokować w nim swoje zbiory, które następnie przekazał miastu Paryżowi. Władze miejskie zdecydowały wówczas o otwarciu pierwszej publicznej biblioteki miasta, która została uroczyście otwarta 13 kwietnia 1763 roku.

W marcu 1795 roku dekret przekazał bibliotekę „do dyspozycji Instytutu Narodowego Nauk i Sztuk”, a większość jej zbiorów została włączona do zbiorów Instytutu.

W 1804 roku biblioteka École centrale została przemianowana na Bibliotekę Miasta Paryża. Po kilku przeprowadzkach w 1835 roku ostatecznie osiadła w Hôtel de Ville w Paryżu. Jednak jej zbiory zostały całkowicie zniszczone podczas pożaru ratusza podczas Komuny Paryskiej, 24 maja 1871 roku.

Nowa biblioteka miejska została utworzona dzięki bibliotekarzowi Jules’owi Cousinowi, który ofiarował miastu swoją prywatną kolekcję liczącą około 6 000 książek i 10 000 rycin. W 1872 roku ta „publiczna biblioteka specjalizująca się w historii Paryża” została ulokowana w Hôtel Carnavalet, gdzie równocześnie utworzono muzeum poświęcone historycznym zbiorom miasta.

W 1893 roku biblioteka liczyła 100 000 woluminów. Ponieważ zbiory muzeum i biblioteki były bardzo bogate, w 1898 roku dokonano podziału między obydwoma instytucjami: muzeum pozostało w Carnavalet, natomiast biblioteka przeniosła się do sąsiedniego budynku, późniejszego Hôtel Le Peletier de Saint-Fargeau przy ulicy Sévigné 29. Muzeum dysponowało również odrębnym gabinetem rycin, oddzielonym od zbiorów biblioteki.

Przeniesienie biblioteki do Hôtel de Lamoignon w 1968 roku i jej otwarcie w styczniu 1969 roku, po pracach restauracyjnych i adaptacyjnych, oznaczało odnowę instytucji.

Hôtel d’Angoulême lub Hôtel de Lamoignon

Jest to jeden z najstarszych pałaców miejskich w dzielnicy Le Marais, pochodzący z 1559 roku. W 1584 roku zakupił go Diane de France, uznana przez króla Henryka II z tytułem księżnej d’Angoulême. W 1619 roku budynek przeszedł w ręce jej bratanka, Charles’a de Valois, uznanego przez króla Karola IX, towarzysza broni króla Henryka IV, a następnie uwięzionego i ułaskawionego przez monarchę.

Pierwotny projekt budynku przypisuje się słynnemu architektowi Philibertowi de l’Orme. Fasady zdobią atrybuty Diany, bogini łowów: głowy psów i jeleni, półksiężyc, nimfy i trofea. W latach 1624–1640 Charles de Valois (1573–1650) rozbudował skrzydło od strony ulicy Francs-Bourgeois. Ozdobna strażnica narożna, znajdująca się na rogu ulic Pavée i Francs-Bourgeois, jest jednym z nielicznych zachowanych w tej okolicy wież narożnych.

Biblioteka Historyczna Paryża dzisiaj

W 1928 roku miasto Paryż zakupiło budynek, wówczas bardzo zniszczony, i podjęło jego renowację. Postanowiono tam ulokować Bibliotekę Historyczną Paryża, która dotychczas mieściła się w ciasnym sąsiednim hotelu dzielonym z Muzeum Carnavalet. Podczas prac odkryto pod fałszywymi sufitami belki malowane z początku XVII wieku. Dziś znajdują się one w sali czytelniczej.

W skrzydle nowoczesnym (na górze schodów w dziedzińcu wyłożonym kostką) urządzono przestrzeń, a w podziemiach wykopano dwa poziomy, aby pomieścić zbiory. Biblioteka Historyczna Paryża została udostępniona publiczności w 1969 roku.
Zbiory Biblioteki Historycznej Paryża
Zbiory biblioteki obejmują ponad 2 miliony dokumentów różnego rodzaju, dotyczących historii Paryża i regionu Île-de-France, a także literatury i teatru.

Składają się one z druków, gazet i różnych dokumentów ulotnych, rękopisów, map i planów, a także dokumentów ikonograficznych (rysunków, rycin, plakatów, pocztówek i fotografii).

Druki. Około 300 000 woluminów od XV wieku do współczesności.
Czasopisma i gazety. Około 5000 tytułów czasopism i gazet od XVII wieku do współczesności, w tym 260 aktualnych prenumerat.
Mapy i plany. Około 15 000 ręcznie i drukowanych map Paryża i regionu Île-de-France od XVI wieku do współczesności.
Rękopisy. Około 20 000 historycznych rękopisów od średniowiecza do XX wieku. Do tego dochodzą zbiory prywatne: George Sand, Jules Michelet, Jean Cocteau, Wolter, Marie-Louise Bouglé, Charles-Félix Parent de Rosan.
Obrazy
Rysunki
Plakaty. Około 80 000 plakatów od XVII do XX wieku.
Pocztówki. Około 200 000, od XIX do XX wieku, dotyczące Paryża i jego regionu.
Zbiory teatralne. Zasób teatralny opiera się głównie na zbiorach Biblioteki Stowarzyszenia Zarządu Teatralnego (ART), przekazanych w 1969 roku. Kolekcja ta dokumentuje głównie życie prywatnych teatrów paryskich w XIX i XX wieku.
Dokumenty ulotne. Biblioteka posiada zbiór dokumentów ulotnych, dawniej zwanych Aktualnościami, dotyczących Paryża i jego regionu.
Sala czytelniana liczy 86 miejsc i umożliwia korzystanie ze zbiorów oraz dostęp do stanowisk komputerowych.

Akcje kulturalne Biblioteki Historycznej Paryża
Biblioteka organizuje okazjonalne wizyty oraz regularnie prowadzi konferencje na określony temat związany ze swoimi zbiorami.

Regularnie wystawia także dokumenty w gablotach przy wejściu do biblioteki.
Pomniki nagrobne Diany i Karola Walezjusza
Pomniki nagrobne Diany d’Angoulême, wykonane przez Thomasa Boudina w 1623 roku, oraz Karola Walezjusza, autorstwa Pierre’a Biarda z 1661 roku, umieszczone są w nowoczesnym pawilonie po prawej stronie u szczytu schodów. Do rewolucji zdobiły one kaplicę grobową rodziny d’Angoulême w kościele klasztoru Minimów, który obecnie nie istnieje. Kościół ten znajdował się na północ od placu Wogezów.