Zegar Wieżowy Pałacu de la Cité, najstarszy zegar w Paryżu

Wieża Zegarowa: jej początki jako wieży strażniczej
Wieża Zegarowa (Tour-de-l'Horloge) znajduje się na końcu budynku Conciergerie, niedaleko Pałacu Sprawiedliwości i Sainte-Chapelle. Była częścią pałacu na wyspie Cité, rezydencji królów Francji od czasów Hugona Kapeta. Król Jan II Dobry kazał wznieść wieżę w latach 1350–1353. Powstała na dawnym bagnistym terenie, a jej dzwonnica była zwieńczona latarnią. Później stała się Wieżą Zegarową Pałacu Cité.

Była to wieża strażnicza, służąca bezpieczeństwu królewskiego pałacu, a nie zegarowa.

Jest prostokątna, masywna, o wysokości 47 metrów. Jej mury mają prawie metr grubości.
Renowacje Wieży Zegarowej
Wieża Zegarowa była wielokrotnie odnawiana. Pierwsza kampania renowacyjna, przeprowadzona w latach 1840–1843, pozwoliła wzmocnić fundamenty i urządzić przy jej podstawie posterunek straży.

Kolejne prace miały miejsce w latach 1843–1848, a następnie 1860–1861, przywracając jej średniowieczny wygląd, zwłaszcza w górnych partiach. Sklepiona sala na czwartym piętrze, zwana Salą Królowej Blanki, wzmocniona z zewnątrz dziesięcioma przyporami, nosiła jeszcze ślady swej polichromii wewnętrznej: została całkowicie odrestaurowana, podobnie jak najwyższe piętro wieży, gdzie dodano blanki, których wcześniej nie było, co potwierdzają rysunki z końca XVIII i początku XIX wieku.

Ostatnia renowacja miała miejsce w ramach odnowy Conciergerie, zakończonej w listopadzie 2012 roku. Wówczas wymieniono dach wieży zegarowej. Jest teraz nowy i pozłacany.
Zegary Wieży Zegarowej

W 1370 roku Wieża Zegarowa mieściła pierwszy publiczny zegar Paryża, wykonany przez Henryka z Vic, zegarmistrza z Lotaryngii.
W 1371 roku Wieża Zegarowa Pałacu Cité otrzymała dzwon srebrny.
W 1418 roku rada miejska zażądała, aby zegar wyposażono w zewnętrzny tarcz, „aby mieszkańcy miasta mogli regulować swe sprawy dniem i nocą”.
W 1472 roku Filip Brille przeprowadził ważne prace renowacyjne tarczy zegara.
W 1585 roku Henryk III kazał zainstalować nową tarczę, ozdobioną przez słynnego rzeźbiarza Germaina Pilona. Zegar został odnowiony w 1685 roku. Wielkie alegoryczne postacie przedstawiające Prawo i Sprawiedliwość, zatarte podczas Rewolucji, odrestaurowano ponownie w 1852 i 1909 roku, daty te widnieją u dołu tarczy.

Dwie tablice umieszczone powyżej i poniżej zegara zawierają napisy po łacinie:

powyżej: „QUO DEDITS ANTE DUAS TRIPLICEM DABIT ILLE CORONAM” („Ten, który dał jej już dwie korony, da jej trzecią”), nawiązanie do koron Francji i Polski noszonych wówczas przez króla Francji, Henryka III
poniżej: „MACHINA QUÆ BIS SEX TAM JUSTE DIVIDIT HORAS JUSTITIAM SERVARE MONET LEGES QUE TUERI” („Ten mechanizm, który tak sprawiedliwie dzieli godziny na dwanaście części, uczy strzec Sprawiedliwości i bronić praw”).

Pod małym daszkiem osłaniającym tarczę zegara wyryto splecione inicjały (patrz zdjęcie): „H” i „C” dla Henryka II i Katarzyny Medycejskiej oraz „H” i „M” dla Henryka IV i Małgorzaty Walezjuszki (tzw. królowej Margot). Według legendy splecione „H” i „C” ukrywają tajemnicze „D” Diany de Poitiers, metresy Henryka II. Częściej jednak to „D” przypisuje się godłu domu Orleańskiego, półksiężycowi, którego herbem posługiwał się król.

Aktualny zegar i renowacja z 2011–2012 roku

Obecna tarcza zegara jest kwadratowa, o boku półtora metra. W jej centrum znajdują się złocone promienie w stylu płomienistym. Wydaje się, że spoczywa na francuskiej koronie królewskiej, na błękitnym tle kwiatowym.

Wytłoczone i brązowane igły mosiężne, duża w kształcie grotu włóczni dla minut, mała zakończona lilią heraldyczną i przedłużona o przeciwigłę zwieńczoną półksiężycem dla godzin, poruszają się po reliefowych, kolorowych cyfrach rzymskich wkomponowanych w kamień.

Podczas wielkiej kampanii restauracyjnej Wieży Zegarowej, prowadzonej od 2011 roku do końca listopada 2012, zegar został odrestaurowany do stanu zgodnego z najstarszymi dokumentami zachowanymi w archiwach Biblioteki Narodowej. Złocenia i malowidła zostały odnowione. Najbardziej znaczącą zmianą było przywrócenie błękitnego tła wysadzanego liliami heraldycznymi, w innym wzorze niż podczas restauracji z 1686 roku.