Łuk Triumfalny na Polach Elizejskich, zwieńczony Kwadrygą Wenecką

Łuk Triumfalny na Placu Karuzeli, położony na skraju Ogrodu Tuileries, to pomnik odsłonięty 15 sierpnia 1808 roku przez Napoleona I. Wznosi się na Placu Karuzeli, w ogrodzie o tej samej nazwie, tuż na zachód od muzeum Luwru, na esplanadzie przed skrzydłem pałacu Tuileries (zniszczonego w pożarze wznieconym przez komunardów w 1871 roku).

Oddaje hołd zwycięstwu Wielkiej Armii i Napoleonowi I w bitwie pod Austerlitz w 1805 roku.
Budowa Łuku Triumfalnego na Placu Karuzeli
Plac Karuzeli, na którym wznosi się łuk, zawdzięcza swoją nazwę Wielkiemu Karuzelowi – uroczystej paradzie wojskowej z udziałem koni, którą Ludwik XIV zorganizował w tym miejscu 5 i 6 czerwca 1662 roku z okazji narodzin syna, Ludwika Francji.

Pomnik wzniesiono w latach 1806–1810, naprzeciw pałacu Tuileries, stanowiąc jego honorowe wejście. Wówczas oddzielała go od placu Karuzeli krata.

Łuk Triumfalny na Placu Karuzeli, zbudowany w formie tetrapylonu, jest w trzech czwartych kopią Łuku Konstantyna (313–315 n.e.) w Rzymie, który z kolei inspirowany był Łukiem Septymiusza Sewera (146–211), cesarza rzymskiego w latach 193–211. To właśnie on zapoczątkował dynastię Sewerów i dojście do władzy prowincjuszy pochodzenia niełacińskiego. Innymi słowy, cały znakomity ród!
Łuk Triumfalny na Placu Karuzeli po pożarze pałacu Tuileries
Po pożarze pałacu Tuileries w 1871 roku i ostatecznym jego zniszczeniu w 1883 roku, pomnik znalazł się w centrum rozległej esplanady utworzonej przez ogród Karuzeli i plac o tej samej nazwie.

Łuk Triumfalny na Placu Karuzeli osiąga wysokość 14,60 metra, a jego podstawa ma kształt prostokąta o wymiarach 19,60 na 6,65 metra. Wieńczy go okazała fryza z zielonego marmuru z Campan, rzeźbiona i grawerowana, której płaskorzeźby przedstawiają wydarzenia z kampanii napoleońskiej z 1805 roku. Uwieńczony jest „Kwadrygą Łuku Triumfalnego na Placu Karuzeli” (cztery konie w centrum), zaprzężoną w rydwan i otoczoną dwiema posągami z pozłacanego ołowiu przedstawiającymi Pokój i Zwycięstwo. Cztery strony łuku zdobią posągi i płaskorzeźby nawiązujące do historii tamtych czasów.
Ewolucja dekoracji Łuku Triumfalnego na Placu Karuzeli na przestrzeni lat
Kwadryga Łuku Karuzeli
Oryginalne „konie spiżowe” dotarły do Paryża w 1798 roku w konwojach Napoleona Bonaparte, wówczas generała Armii Italii. Były to konie z Bazyliki św. Marka – rzeźba zdobiła szczyt głównego wejścia bazyliki w Wenecji, przywieziona z łupów zdobytych przez Wenecjan w Konstantynopolu. Po pierwszej kampanii włoskiej, prowadzonej przez generała Bonaparte, oryginalna rzeźba została przewieziona z Wenecji do Paryża w 1798 roku jako „łup wojenny”. Początkowo była składowana (zapomniana?) w Inwalidach, następnie umieszczono ją na czterech filarach ogrodzenia dziedzińca Tuileries. Ostatecznie, w 1808 roku, uzupełniona o rydwan (którego pierwotnie nie było), zwieńczyła Łuk Triumfalny na Placu Karuzeli.

Historia kwadrygi na tym się nie kończy. Po klęsce Napoleona pod Waterloo w 1815 roku oryginalna kwadryga Wenecjan (skradziona niegdyś w Konstantynopolu) została zwrócona Austriakom, którzy oddali ją Wenecji. Dziś znajduje się ona nad głównym wejściem do bazyliki św. Marka w Wenecji. Długa to była podróż!

Oznacza to, że to, co dzisiaj widzimy ponad Łukiem Triumfalnym Carrousel, jest kopią. W 1828 roku, podczas Drugiej Restauracji, kopię wykonał rzeźbiarz François Joseph Bosio. Alegoria Restauracji, trzymająca berło z podobizną Ludwika XVIII, została umieszczona na rydwanie, a obie słynne rzeźby powróciły na swoje pierwotne miejsce.
Pozostałe dekoracje Łuku Triumfalnego Carrousel dzisiaj
6 oryginalnych reliefów (hołd dla armii Napoleona) zostało w 1823 roku zastąpionych gipsowymi odlewami przedstawiającymi kilka epizodów kampanii księcia Angoulême (syna panującego Ludwika XVIII) w Hiszpanii w roku 1823. Między 1828 a 1831 rokiem Łuk Triumfalny wyposażono w nową grupę rzeźbiarską na szczycie, inspirowaną pierwszą wersją.

Gipsowe dzieła zostały uszkodzone podczas powstania z 1830 roku, a następnie zastąpione kopiami oryginałów nawiązującymi do Napoleona I.

Kolumny, na wysokości attyki, zdobią marmurowe posągi żołnierzy armii cesarskiej w paradnych mundurach: od strony wschodniej (od strony Cour Napoléon) – kirasjer Augusta Taunaya, dragon Charlesa-Louisa Corbetta, strzelec konny Jean-Josepha Foucou i karabinier Josepha Chinarda; od strony zachodniej (od strony ogrodu Tuileries) – grenadier Roberta-Guillame’a Dardela, karabinier liniowy Antoine’a Moutona, kanonier Charlesa-Antoine’a Bridana i sapper Augusta Dumonta.

Każdą ze stron zdobią oryginalne reliefy, zastąpione po uszkodzeniu tych z 1823 roku:

Strona północna – relief Louisa Pierre’a Deseine’a: Wjazd do Wiednia.
Strona południowa – relief Jacques’a-Philippe’a Le Sueura: Pokój w Preszburgu.
Między dwiema lewymi kolumnami – relief Pierre’a Cartelliera: Kapitulacja pod Ulm; między dwiema prawymi – relief Jean-Josepha Espercieuxa: Bitwa pod Austerlitz.
Strona zachodnia (od strony Tuileries), między dwiema lewymi kolumnami – relief Clodiona: Wjazd armii francuskiej do Monachium; między dwiema prawymi – relief Claude’a Rameya: Spotkanie w Tylży.

Alegorie i Sława
Attykę wieńczy podwójne cokół, na którym miały stanąć dwie alegorie: Historia i Zwycięska Francja autorstwa Antoine’a-François’a Gérarda. Ostatecznie umieszczono je po obu stronach Łuku Triumfalnego, aby zrobić miejsce dla dodatkowego rydwanu zaprzężonego w „cztery konie z Konstantynopola”.
Frontony Łuku Triumfalnego Carrousel
Na frontonach znajdują się następujące inskrypcje:

Strona wschodnia:
Armada francuska zaokrętowana w Boulogne zagraża Anglii
Trzecia koalicja formuje się na kontynencie
Francuzi latają od oceanu po Dunaj
Bawaria zostaje wyzwolona, armia austriacka jest wzięta do niewoli pod Ulm
Napoleon wkracza do Wiednia, triumfuje pod Austerlitz
W mniej niż sto dni koalicja zostaje rozwiązana

Fasada południowa:
Cześć Wielkiej Armii
Zwycięskiej pod Austerlitz
Na Morawach
2 grudnia 1805 roku, rocznica
Koronacji Napoleona

Fasada zachodnia:
Na okrzyk zwycięzcy spod Austerlitz
Imperium niemieckie upada
Konfederacja Reńska zostaje ustanowiona
Królestwa Bawarii i Wirtembergii zostają utworzone
Wenecja zostaje przyłączona do Korony Żelaza
Cała Italia poddaje się prawom swego wyzwoliciela

Fasada północna:
Pan nad państwami swego wroga
Napoleon mu je zwraca
Podpisuje pokój 27 grudnia 1805 roku
W stolicy Węgier
Zajętej przez jego zwycięską armię

Anegdota
Pomnik napoleoński mógł zostać zdublowany przez „Triumf Karakalli” wzniesiony w Dżemili w Algierii. W 1839 roku książę Orleanu rozważał i zaczął demontować ten algierski pomnik, aby ponownie złożyć go między Tuileries a place de la Concorde. Projekt ten nie powiódł się, a Łuk Triumfalny wciąż stoi w Dżemili.

Łuk służy również jako zegar słoneczny oraz punkt odniesienia do niwelacji (jest to punkt z żeliwa osadzony w stabilnym i trwałym podłożu pionowym, takim jak mur, skała lub most. Wysokość jego wierzchołka służy jako punkt odniesienia do określania wysokości otaczającego terenu).