Jardin des Tuileries, 4 eeuwen geschiedenis, 80 beelden van meesters om te ontdekken

De Tuilerietuin scheidt de Carrouseltuin en het Louvre van het Place de la Concorde. Ze vormen een wandel- en cultuurplek die zowel door Parijzenaars als door toeristen druk wordt bezocht.

De Tuilerietuin werd in 1564 ‘begonnen’, tegelijk met het Tuilerieënpaleis. Oorspronkelijk waren ze ‘à l’italienne’ (rechthoekige vakken met verschillende beplanting, boomgroepen, rijen bomen, gazons, bloemperken, enz.). De opdracht kwam van Catharina de’ Medici, die eveneens van Italiaanse afkomst was.
De evolutie van de Tuilerietuin
Vanaf 1664 werd de Tuilerietuin volledig heringericht door André Le Nôtre, de beroemde tuinman van koning Lodewijk XIV, die zich al had onderscheiden in Vaux-le-Vicomte voor Fouquet. Hij gaf de tuin zijn huidige vorm als Frans park. Een fontein, een dierentuin en een grot versierd door de beroemde ceramist Bernard Palissy sierden toen de tuin. In de jaren 1605-1625 werden er een oranjerie en een zijderupsenkwekerij aan toegevoegd.

In 1716 werd er een voetgangersbrug geplaatst om de Place Louis XV (nu Place de la Concorde) te verbinden, door de gracht van de omwalling van Lodewijk XIII heen. Deze werd in 1817 afgebroken.

In 1783 vond de eerste bemande ballonvaart met een gasballon plaats. Een plaquette, die vandaag rechts bij de ingang van de tuin staat, herdenkt deze gebeurtenis.

Tijdens de Revolutie was de Tuilerietuin getuige van belangrijke gebeurtenissen, waarvan het paleis zelf het toneel was, zoals de bestorming van de Tuilerieën op 10 augustus 1792.

De ronde vijver diende ook als locatie voor de ceremonie van het Opperwezen op 8 juni 1794. Er werden beelden geplaatst die Atheïsme, omringd door Ambitie, Egoïsme, Tweedracht en Valse Eenvoud voorstelden. Maximilien de Robespierre stak ze in brand, in een apotheose van geschreeuw en applaus. Op 10 oktober van datzelfde jaar werd de kist van Jean-Jacques Rousseau, gewikkeld in een met sterren bezaaid lijkwade (die uit Ermenonville was overgebracht om naar het Panthéon te worden overgebracht), in diezelfde vijver geplaatst.

De Rue de Rivoli werd in het begin van de 19e eeuw getrokken tussen de Rue de Rohan en de Rue Saint-Florentin op de plek van de Impasse du Manège en de terreinen van de Dames-de-l’Assomption. De Tuilerietuin werd toen naar het noordwesten uitgebreid. Bij de aanleg van de Quai des Tuileries werd een keermuur gebouwd langs de oeverterras, met stenen uit de groeven van Châtillon. Aan de westelijke hoeken van de tuin liet Napoleon III twee identieke gebouwen optrekken:

een jeu de paume in het noordwesten, dat vandaag een museum voor hedendaagse kunst en fotografie herbergt, de Galerie nationale du Jeu de Paume. Deze zaal heeft niets te maken met de ‘Eed op de Kaatsbaan’ uit de Franse geschiedenis, die plaatsvond in het kasteel van Versailles;
een oranjerie in het zuidwesten. Hier is nu het museum voor moderne kunst, het Musée de l’Orangerie, waar de Waterlelies van Claude Monet en werken uit de collectie Jean Walter en Paul Guillaume te bewonderen zijn. Zie de fiche (Opmerking: open van 9.00 tot 18.00 uur, gesloten op dinsdag – Tel.: 33 (01) 44 77 80 07 of 33 (01) 44 50 43 00).

De geschiedenis in beweging van de Tuilerietuin
Door de jaren heen vonden er nog tal van andere gebeurtenissen plaats in de Tuilerietuin.

Het Tuilerieënpaleis werd in 1871 verwoest door een brand tijdens de Commune van Parijs.
In 1877 werd de rue des Tuileries, het huidige avenue du Général-Lemonnier, geopend op de plek waar ooit de terras van het voormalige Tuilerieënpaleis lag.
In 1883 werden de ruïnes van het paleis gesloopt, waardoor het voor onwetende bezoekers vandaag de dag moeilijk is om de lijnen en de esthetiek van de Tuilerietuin te begrijpen. De Carrouseltuin is deels aangelegd op de plek van het verdwenen paleis (in de richting van het Louvre). Zo is de Tuilerietuin nu zichtbaar vanaf de grote binnenplaats van het Louvre. Doordat de avenue du Général-Lemonnier gedeeltelijk ondergronds is gemaakt, vormen de twee tuinen nu één aaneengesloten geheel.
Ter gelegenheid van de Wereldtentoonstelling van 1878 liet Henri Giffard duizenden mensen met een reusachtige ballon omhoog gaan.
Op 23 maart 1918 ontplofte tijdens de Eerste Wereldoorlog een granaat van het Duitse kanon Grosse Bertha in de Tuilerietuin. Op 28 mei 1918 ontplofte een andere granaat nabij het terras van de Orangerie.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd een deel van de Tuilerietuinen omgetoverd tot moestuin.
Op 25 augustus 1944 kreeg generaal von Choltitz, bevelhebber van het ‘Groot-Parijs’, een ultimatum tot overgave van kolonel Pierre Billotte van de 2e DB. Na hevige gevechten veroverde kapitein Branet het nabijgelegen Hôtel Meurice aan de rue de Rivoli, dat ook fungeerde als hoofdkwartier van de Duitse bezettingsmacht.
Kapitein Julien trok via de rue du Faubourg-Saint-Honoré, parallel aan de Tuilerietuinen, naar het hoofdkwartier van de Kommandantur op de place de l’Opéra, terwijl luitenant Bricard de Tuilerietuinen schoonveegde. De gevechten waren hevig en de tien gedenkplaten langs de Tuilerietuinen, op de hoeken van de rue de Rivoli en de place de la Concorde, getuigen van het aantal slachtoffers.

Tegenwoordig en al jarenlang vindt er tussen eind juni en eind augustus een kermis plaats in de Tuilerietuinen. De toegang is gratis, de attracties zijn betaald (meer dan 80 attracties waaronder 20 attracties). Jaarlijks wordt begin juni ook een grote tentoonstelling over tuinen georganiseerd.
De beelden in de Tuilerietuinen
De Tuilerietuinen, met name in het oostelijke deel, herbergen een collectie klassieke werken van Franse beeldhouwers:

Westelijke ingang, de halfronde zaal:
Borstbeeld van Le Nôtre (48° 51′ 54″ NB, 2° 19′ 22″ OL).
De Loire en de Loiret, Corneille Van Clève (1703-1707; 48° 51′ 53″ NB, 2° 19′ 24″ OL)
De Nijl, Lorenzo Ottoni (1688-1692; 48° 51′ 52″ NB, 2° 19′ 24″ OL)
De Seine en de Marne, Nicolas Coustou (1704-1712; 48° 51′ 54″ NB, 2° 19′ 25″ OL).
De Tiber, Pierre Bourdict (1685-1690; 48° 51′ 54″ NB, 2° 19′ 26″ OL).
Ten oosten van het Grote Octogonale Bekken:
Agrippina, Robert Doisy (1658-1690; 48° 51′ 50″ NB, 2° 19′ 27″ OL).
Hannibal, François Girardon (1722; 48° 51′ 52″ NB, 2° 19′ 30″ OL)
De Herfst of Vertumnus, François Barois (1696; 48° 51′ 51″ NB, 2° 19′ 28″ OL)
De Zomer, Guillaume Coustou (1726; 48° 51′ 53″ NB, 2° 19′ 29″ OL)
De Winter, Jean Raon (1710-1712; 48° 51′ 53″ NB, 2° 19′ 29″ OL)
Julius Caesar, Nicolas Coustou (1722; 48° 51′ 51″ NB, 2° 19′ 29″ OL)
De Lente of Pomona, François Barois (1696; 48° 51′ 51″ NB, 2° 19′ 27″ OL)
Veturia, Pierre Le Gros de Jongere (1695; 48° 51′ 54″ NB, 2° 19′ 29″ OL).
Speelterras:
Leeuw, Giuseppe Franchi (48° 51′ 58″ NB, 2° 19′ 24″ OL).
Oranjerietterras:
De Kus, Auguste Rodin (1886-1898; 48° 51′ 50″ NB, 2° 19′ 18″ OL)
Eva, Auguste Rodin (1881; 48° 51′ 50″ NB, 2° 19′ 22″ OL)
De Grote Schaduw, Auguste Rodin (1880; 48° 51′ 50″ NB, 2° 19′ 22″ OL)
Leeuw, Giuseppe Franchi (1806; 48° 51′ 50″ NB, 2° 19′ 18″ OL)
Meditatie, Auguste Rodin (1881; 48° 51′ 50″ NB, 2° 19′ 22″ OL).
Terras van de Feuillants:
Leeuw en leeuwin die om een everzwijn vechten, Auguste Cain (1882; 48° 51′ 54″ NB, 2° 19′ 38″ OL)
Monument voor Jules Ferry, Gustave Michel (1906-1910; 48° 51′ 49″ NB, 2° 19′ 52″ OL)
Monument voor Waldeck-Rousseau, Laurent Marqueste (1909; 48° 51′ 56″ NB, 2° 19′ 30″ OL)
Terug van de jacht, Antonin Carlès (1888; 48° 51′ 49″ NB, 2° 19′ 53″ OL)
Neushoorn aangevallen door tijgers, Auguste Cain (1882-1884; 48° 51′ 55″ NB, 2° 19′ 37″ OL).
Oeverterras van de Waterkant:
De Zonen van Kaïn, Paul Landowski (1906, oeverterras van de Waterkant; standbeeld; 48° 51′ 41″ NB, 2° 19′ 45″ OL)
Leeuw met een slang, Antoine-Louis Barye (1832; 48° 51′ 48″ NB, 2° 19′ 24″ OL).
Grote Overdekte Galerij:
Apollo, Paul Belmondo (48° 51′ 54″ NB, 2° 19′ 31″ OL)
Jeannette, Paul Belmondo (48° 51′ 54″ NB, 2° 19′ 31″ OL)
Monument voor Charles Perrault, Gabriel Pech (1908; 48° 51′ 54″ NB, 2° 19′ 33″ OL).
Noordelijke Exedra:
Atalanta, Pierre Lepautre (1703-1705; 48° 51′ 49″ NB, 2° 19′ 41″ OL)
Faun met geitje, Pierre Lepautre (1685; 48° 51′ 50″ NB, 2° 19′ 40″ OL)
Hippomenes, Guillaume Coustou (1712; 48° 51′ 49″ NB, 2° 19′ 41″ OL).
Zuidelijke Exedra:
Apollo achtervolgt Daphne, Nicolas Coustou (1714; 48° 51′ 47″ NB, 2° 19′ 40″ OL)
Daphne wordt achtervolgd door Apollo, Nicolas Coustou (1714; 48° 51′ 47″ NB, 2° 19′ 39″ OL)
Venus Kallipygos, François Barois en Jean Thierry (1683-1686; 48° 51′ 47″ NB, 2° 19′ 38″ OL).
Grote Vierkant:
Diana met hinde, Guillaume Coustou (48° 51′ 51″ NB, 2° 19′ 44″ OL)
Diana de Jageres, Edmond Lévêque (1869; 48° 51′ 45″ NB, 2° 19′ 49″ OL)
Flora Farnese, Antoine André (1676; 48° 51′ 44″ NB, 2° 19′ 39″ OL)
Hercules Farnese, Giovanni Comino (1670; 48° 51′ 47″ NB, 2° 19′ 42″ OL)
Julius Caesar, Ambrogio Parisi (1694 of 1713?; 48° 51′ 48″ NB, 2° 19′ 42″ OL)
De Dood van Laïs, Mathieu-Meusnier (1850; 48° 51′ 43″ NB, 2° 19′ 44″ OL)
Nymf, Edmond Lévêque (1866; 48° 51′

L’Ami de personne, Erik Dietman (1992 ; 48° 51′ 51″ N, 2° 19′ 40″ E).
Boom van de klinkers, Giuseppe Penone (1999 ; 48° 51′ 47″ N, 2° 19′ 34″ E).
Aanvullende cirkelbogen, François Morellet (2000, Tuilerieën; muurschildering; 48° 51′ 54″ N, 2° 19′ 22″ E).
De mooie verklede, Jean Dubuffet (1973/1998 ; 48° 51′ 56″ N, 2° 19′ 25″ E)
Kinderversje, Anne Rochette (1999, beeldengroep; 48° 51′ 48″ N, 2° 19′ 31″ E)
Vertrouwelijkheid, Daniel Dezeuze (2000, Tuilerieën; installatie; 48° 51′ 47″ N, 2° 19′ 39″ E)
Hoedje II, Roy Lichtenstein (1996 ; 48° 51′ 51″ N, 2° 19′ 42″ E)
Het grote schaakbord, Germaine Richier (1959, beeldengroep; 48° 51′ 48″ N, 2° 19′ 35″ E)
Kracht en Tederheid, Eugène Dodeigne (1996 ; 48° 51′ 51″ N, 2° 19′ 42″ E)
De Menigte, Raymond Mason (1963-1967, beeldengroep; 48° 51′ 55″ N, 2° 19′ 29″ E)
Galatea, Roy Lichtenstein (1990 ; 48° 51′ 51″ N, 2° 19′ 42″ E)
Groot Wit Bevel, Alain Kirili (1986, beeldengroep; 48° 51′ 51″ N, 2° 19′ 21″ E)
Grote Vrouw II, Alberto Giacometti (1959-60 ; 48° 51′ 50″ N, 2° 19′ 29″ E)
De Grote Musicus, Henri Laurens (1937 ; 48° 51′ 50″ N, 2° 19′ 29″ E)
Manus Ultimus, Magdalena Abakanowicz (1997 ; 48° 51′ 49″ N, 2° 19′ 40″ E)
Microbe gezien door een temperament, Max Ernst (1964 ; 48° 51′ 50″ N, 2° 19′ 29″ E).
Personage III, Étienne Martin (1967, beeldengroep; 48° 51′ 52″ N, 2° 19′ 31″ E).
(Gezet) op een vast punt (Genomen) vanuit een vast punt. nr. 717, Lawrence Weiner (2000, Tuilerieën; muurschildering; 48° 51′ 55″ N, 2° 19′ 30″ E).
Primo Piano II, David Smith (1962 ; 48° 51′ 50″ N, 2° 19′ 29″ E)
Liggende figuur, Henry Moore (1951 ; 48° 51′ 50″ N, 2° 19′ 25″ E)
Staande vrouw, Gaston Lachaise (1932 ; 48° 51′ 49″ N, 2° 19′ 40″ E)
De Verwelkomende Handen, Louise Bourgeois (1996, beeldengroep; 48° 51′ 55″ N, 2° 19′ 22″ E).

Opmerking: Sommige werken uit de Tuilerieën zijn verplaatst naar andere locaties:

Brushstroke Nude, Roy Lichtenstein (1993).
De Schreeuw, Chaim Jacob Lipchitz (1928-1929)
Zonder titel, Ellsworth Kelly (1988)

En om op te frissen in de Tuilerieën?
Er zijn 6 restaurants of cafés in de Tuilerieën:

Rosa Bonheur la Crêperie – aan de rand van de Place de la Concorde
Petit Farmers – bij het Grand Bassin – ongeveer in het midden van de Tuilerieën
Café des Marronniers (open van maandag tot zondag van 7u tot 21u) – bij het Grand Bassin
Petit Plisson des Tuileries – ongeveer in het midden van de Tuilerieën
Terrasse de Pomone – ongeveer in het midden van de Tuilerieën
Le Pavillon des Tuileries (Lunch 10u30-17u en Diner 17u-19u) – bij het Grand Bassin
La Terrasse de Pomone (hele jaar open volgens de openingstijden van de Tuilerieën) – ongeveer in het midden van de Tuilerieën