Museum voor Kunst en Geschiedenis van het Jodendom, voorwerpen van eredienst en kunstwerken

Het Musée d’Art et d’Histoire du Judaïsme (mahJ) is een Frans museum gewijd aan de kunst en geschiedenis van de Joden. Het is gevestigd in het voormalige Hôtel de Saint-Aignan, in de wijk Le Marais, in het 3e arrondissement van Parijs.

Het Musée d’Art et d’Histoire du Judaïsme, Le Marais en de Joden
Frankrijk herbergt de op twee na grootste joodse gemeenschap ter wereld, na Israël en de Verenigde Staten. De aanwezigheid van Joden gaat meer dan 2000 jaar terug.
Le Marais in Parijs is een wijk waar Joden zich al vanaf de middeleeuwen hebben gevestigd. Het Musée d’Art et d’Histoire du Judaïsme toont een van de mooiste verzamelingen ter wereld van religieuze voorwerpen en kunstwerken, in de majestueuze setting van een herenhuis uit de 17e eeuw.
De vaste tentoonstelling vertelt de geschiedenis van de Joden in Frankrijk, Europa en Noord-Afrika aan de hand van hun kunst en erfgoed.
De vele tijdelijke tentoonstellingen, evenementen in de aula en educatieve activiteiten maken er een van de grote culturele ontmoetingsplaatsen van Parijs van.
Het mahJ beschikt ook over een mediatheek (bibliotheek, videotheek en fototheek) en een openbare boekwinkel, evenals een aula met 198 zitplaatsen.

De permanente collecties van het Musée d’Art et d’Histoire du Judaïsme
Elke zaal van de permanente tentoonstelling is opgebouwd volgens een drievoudige ordening: chronologisch, geografisch en thematisch. Deze presentatie benadrukt zowel de diversiteit als de eenheid van de Joodse gemeenschappen in Europa en Noord-Afrika door middel van hun rituelen, overtuigingen, artistieke producties en materiële cultuur. Daarnaast is de situatie van de Joden in Frankrijk bijzonder, aangezien Asjkenazische en Sefardische Joden samenleven en hun twee tradities met elkaar vermengen.

De presentatie is onderverdeeld in

een introductiezaal,
De Joden in Frankrijk in de Middeleeuwen,
De Joden in Italië van de Renaissance tot de 18e eeuw,
Chanoeka,
Amsterdam, ontmoeting van twee diaspora’s,
Volgend jaar in Jeruzalem,
De traditionele Asjkenazische wereld,
De traditionele Sefardische wereld,
De emancipatie, het Franse model,
Intellectuele en politieke bewegingen in Europa aan de eeuwwisseling,
Joodse aanwezigheden in de kunst van de 20e eeuw,
Jood zijn in Parijs in 1939

De Dreyfuscollectie in het Musée d’Art et d’Histoire du Judaïsme
Aanleiding tot een tentoonstelling in 2006, Alfred Dreyfus, de strijd voor rechtvaardigheid, heeft het Musée d’Art et d’Histoire du Judaïsme een onlinepresentatie gepubliceerd over de Dreyfusaffaire en de ‘buitengewone collectie met betrekking tot de zaak en de familie Dreyfus, die online raadpleegbaar is en meer dan 3.000 documenten, brieven, foto’s en andere stukken uit de collectie bevat’.

In het midden van de binnenplaats staat een groot modern beeld van Tim dat Dreyfus toont met zijn gebroken zwaard, een kopie van Hommage au capitaine Dreyfus.
Acquisities in verband met de Dreyfusaffaire
De schetsen van de rechtszaal, getekend door de journalist en tekenaar Maurice Feuillet tijdens de processen tegen Émile Zola in Parijs in 1898 en tijdens het tweede proces tegen Alfred Dreyfus in Rennes in 1899, werden op 8 december 2020 in Nantes geveild. De tekeningen werden grotendeels verworven door nationale musea om de collecties van het museum te verrijken.

Het museum, Le Marais en het hôtel de Saint-Aignan
Het hôtel de Saint-Aignan werd tussen 1644 en 1650 gebouwd voor Claude de Mesmes. In 1688 kocht Paul de Beauvilliers, hertog van Saint-Aignan, het hotel en gaf het zijn naam. Hij liet een renovatie- en moderniseringscampagne uitvoeren. Hij transformeerde de tweede verdieping tot appartementen en liet André Le Nôtre een Franse tuin herinrichten.

In 1792 werd het hôtel de Saint-Aignan in beslag genomen en onder sekwester gesteld naar aanleiding van de Revolutie. In 1795 werd het het onderkomen van de zevende gemeente, en vervolgens van het zevende arrondissement tot 1823, alvorens het werd opgedeeld in allerlei commerciële lokalen. Na verschillende opeenvolgende verkopen werd het hôtel vanaf 1842 gewijd aan de handel en de kleine industrie. De volgende pagina’s vertellen over het leven in dit gebouw, waar zich ambachtslieden van Joodse afkomst uit Polen, Roemenië en Oekraïne vestigden. Tijdens de grote antisemitische razzia’s van 1942 werden verschillende bewoners van het pand gearresteerd en gedeporteerd. Dertien van de Joodse bewoners van het hôtel kwamen zo om in een concentratiekamp.

De stad Parijs kocht het hôtel de Saint-Aignan in 1962 en classificeerde het als historisch monument in 1963. Na een restauratiecampagne werd het gebouw ingericht als archief van Parijs. In 1998, op initiatief van Jacques Chirac, toenmalig burgemeester van Parijs, werd het hôtel de Saint-Aignan toegekend aan de vestiging van een museum gewijd aan de Joodse beschaving: het Musée d’art et d’histoire du Judaïsme.