Gedenkteken voor de Martelaren van de Deportatie – Île de la Cité

Ingehuldigd op 12 april 1962 door generaal de Gaulle, toen president van de Franse Republiek, herdenkt het Mémorial des Martyrs de la Déportation enkele kenmerkende aspecten van het concentratiekampenuniversum: opsluiting, onderdrukking, de onmogelijkheid om te ontsnappen, "die lange uitputtingsslag, de wil om uit te moorden en te vernederen". Een lange, met gaas omheinde gang, waarvan de wanden zijn versierd met 200.000 glazen staafjes, symboliseert de talloze slachtoffers van de deportatie naar de nazi-kampen. Aan de ingang van deze gang bevindt zich een graf met de stoffelijke resten van een onbekende gedeporteerde, die overleed in het kamp Natzweiler-Struthof en hier op 10 april 1962 werd overgebracht. Na de trappen te zijn afgedaald, creëert het uitzicht op de Seine een vreemde gewaarwording: de bezoeker heeft het gevoel buiten de wereld te staan, die daarbuiten gewoon doorgaat met leven en bedrijvigheid. Links en rechts bevinden zich twee zijvertrekken met, in driehoekige nissen, urnen met aarde uit verschillende kampen en as uit de crematoria. Fragmenten van gedichten en citaten van Robert Desnos, Paul Éluard, Louis Aragon, Vercors, Antoine de Saint-Exupéry, Jean-Augustin Maydieu en Jean-Paul Sartre zijn in de muren gegraveerd. Op de verdieping, uitsluitend op verzoek toegankelijk, bevinden zich verschillende zalen met een tentoonstelling.