Église de la Madeleine, Griekse tempel, voor de begrafenissen van beroemdheden

De kerk van La Madeleine ligt tussen het Place de la Concorde en de Opéra Garnier, in het verlengde van de Rue Royale, met een perspectief dat uitloopt tot het Palais Bourbon, de zetel van de Assemblée nationale. De bouw begon in 1764 en duurde 85 jaar, tot 1842, na tal van vertragingen door de politieke onrust die Frankrijk aan het einde van de 18e en het begin van de 19e eeuw teisterde. Het gebouw zou zelfs in 1837 bijna een treinstation worden – de allereerste van Parijs.
De atypische verschijning van de kerk van La Madeleine De kerk van La Madeleine staat sinds 1915 op de lijst van historische monumenten.

Haar uiterlijk, ongebruikelijk voor een religieus gebouw, doet denken aan een Griekse tempel, zonder kruis of klokkentoren.

Toen de Franse Revolutie uitbrak, waren de zuilen van de kerk al opgetrokken tot aan de kapitelen. De werkzaamheden werden volledig stilgelegd door een decreet van de Assemblée nationale op 30 december 1791. De tijd was niet geschikt voor de bouw van een kerk. De Dienst voor Openbare Werken verhuurde de kelders in 1794 aan een wijnhandelaar en verschillende ruimtes binnen de omheining aan ambachtslieden.

In 1806 gaf Napoleon de opdracht om er een pantheon ter ere van zijn legers van te maken. Maar na de mislukte veldtocht in Rusland in 1812 liet hij het idee voor een ‘Tempel van de Glorie’ varen en keerde hij terug naar het oorspronkelijke plan voor een kerk.

Na Napoleon I besloot koning Lodewijk XVIII in augustus 1816 dat de nieuwe kerk een boetedoeningmonument moest worden ter nagedachtenis aan Lodewijk XVI, koningin Marie-Antoinette en Madame Élisabeth, die tijdens de Revolutie waren geguillotineerd. Door gebrek aan fondsen moest Lodewijk XVIII echter zelf de nabijgelegen Kapel van de Boetedoening bouwen. Pas dankzij de wet van 1834, die middelen vrijmaakte voor openbare werken om de werkloosheid te bestrijden, konden de werkzaamheden in 1842 worden voltooid. Het gebouw is 108 meter lang, 43 meter breed en 30 meter hoog en wordt omringd door 52 Korinthische zuilen. De kerk werd op 9 oktober 1845 ingewijd door Mgr. Affre, aartsbisschop van Parijs.
Architectuur van de kerk Na het beklimmen van de brede trap en voordat men door de twee imposante bronzen deuren naar binnen gaat, kan men de Korinthische zuilen bewonderen die het gebouw flankeren. Onder het fronton staat de Latijnse inscriptie ‘D.O.M. SVB. INVOC. S. M. MAGDALENAE’ (‘Domino Optimo Maximo sub invocatione Sanctae Mariae Magdalenae’), wat betekent: ‘Aan de beste en grootste God, onder de bescherming van de heilige Maria Magdalena’. Binnen vindt men beeldhouwwerken, schilderijen en het beroemde mozaïek (gemaakt door Charles-Joseph Lameire) in neobyzantijnse stijl. Het grote orgel van de kerk, ondertekend door Aristide Cavaillé-Coll, is een meesterwerk. Het hele jaar door organiseert de kerk dag en nacht hoogwaardige klassieke muziekconcerten.
Begrafenissen van persoonlijkheden uit de wereld van het amusement Frédéric Chopin was misschien de eerste beroemdheid die in de kerk werd begraven. Hij woonde op nummer 12 van de Place Vendôme en overleed op 17 oktober 1849 op 39-jarige leeftijd. Hij ligt begraven op de begraafplaats Père-Lachaise, na een ceremonie in de kerk van La Madeleine, waarbij zijn beroemde Treurmars (in een orkestarrangement van Napoléon Reber) en het Requiem van Wolfgang Amadeus Mozart werden uitgevoerd. Andere beroemdheden hebben hier eveneens hun laatste eer bewezen:

Jacques Offenbach in 1880
Charles Gounod in 1893
Camille Saint-Saëns in 1921
Gabriel Fauré in 1924
Mistinguett in 1956
Édith Piaf in 1963
Coco Chanel in 1971
Joséphine Baker in 1975
Tino Rossi in 1983
Thierry Le Luron in 1986
Dalida in 1987
Marlene Dietrich in 1992
Charles Trenet in 2001
Gilbert Bécaud in 2001
Daniel Toscan du Plantier in 2003
Henri Salvador in 2008
Patrick Saint-Éloi in 2010
King Kester Emeneya in 2014
Aldo Ciccolini in 2015
Johnny Hallyday in 2017
Binnen- en buitenrestauratie van de kerk van de Madeleine
Meer dan anderhalve eeuw na haar bouw heeft de kerk van de Madeleine dringend restauratiewerken nodig. Ernstige structurele problemen vereisen een volledige restauratie van het gebouw, en zowel binnen als buiten heeft de vervuiling de prachtige beelden, gebeeldhouwde decoraties en schilderijen bedekt met een laag zwarte, vettige stof. De talrijke romantische werken – gemaakt door meer dan 60 van de grootste beeldhouwers, schilders, mozaïekkunstenaars, gieterijwerkers en edelsmeden uit de 19e eeuw – vertonen nog slechts een trieste gloed. In 2011 werd het gebouw door de politieprefectuur bestempeld als onveilig.

Gezien de omvang van het monument kan een compleet restauratieproject van de Madeleine – geschat op 80 miljoen euro – alleen worden gerealiseerd met de hulp van mecenaat, naast de budgetten die door de gemeente Parijs zijn toegekend. Daarom heeft de Fondation Avenir du Patrimoine à Paris, die de mobilisatie van private middelen stimuleert om de restauratie van de Parijse kerken te versnellen, in 2015 een fonds opgericht dat is gewijd aan het behoud van dit onschatbare architectonische en artistieke erfgoed: de kerk van de Madeleine.
Voorlopige planning van de werkzaamheden aan de kerk van de Madeleine: 2020-2022
De algemene verlichting van de kerk van de Madeleine is zowel ontoereikend als erg heterogeen en contrastrijk. Dit versterkt de indruk van veroudering. De nieuwe verlichting van de kerk van de Madeleine zal eindelijk de pracht van de binnenruimtes van het gebouw laten zien en de religieuze en culturele evenementen die er plaatsvinden een warmere uitstraling geven.

Daarnaast is de algemene staat van de gevel van de kerk van de Madeleine aan de rue Royale alarmerend. Om het risico op instorting te beperken, hangen er al tientallen jaren beschermende netten. Een diepe scheur loopt van de latei boven de grote deur tot aan de top van de gevel. Sommige decoraties, beelden, marmeren tegels en acanthusbladeren zijn zo beschadigd dat ze bijna verdwenen zijn.

Deze zeer zichtbare restauratie zal het uiterlijk van Parijs veranderen in aanloop naar de Olympische Spelen van Parijs 2024.