Parc du Champ-de-Mars, midden in het centrum, om te ontspannen en elkaar te ontmoeten

Het park Champ-de-Mars is een uitgestrekt openbaar park dat zich bevindt in het hart van Parijs, in het 7e arrondissement. Het strekt zich uit tussen de Eiffeltoren in het noordwesten en de École Militaire in het zuidoosten. Met een oppervlakte van 24,5 hectare is het een van de grootste groene ruimtes van Parijs.
Oorsprong van het park Champ-de-Mars in het centrum van Parijs
De naam is afgeleid van het Romeinse Marsveld (en dus van de Romeinse oorlogsgod Mars, in verband met de nabijgelegen École Militaire). In garnizoenssteden duidde het Marsveld op een grote ruimte die werd gebruikt voor militaire oefeningen en parades. De immense Champ-de-Mars in Parijs kon tot 10.000 manschappen in slagorde opstellen. Later werd het park omgeven door grote smeedijzeren hekken.
Het park Champ-de-Mars vóór de Revolutie van 1789
Het was toen een landelijk gebied. De vlakte van Grenelle was bestemd voor tuinbouw.

De bouw van de École Militaire door Gabriel in 1765 gaf het park zijn natuurlijke militaire bestemming. De keuze voor de esplanade in het noorden leidde tot de bouw van de huidige hoofdfaçade die het Champ-de-Mars afsluit.

Vanuit dit park steeg in 1783 de eerste onbemande luchtschip op.

Maar het Champ-de-Mars was vooral de locatie van enkele van de grootste vieringen van de Revolutie.
Het park Champ-de-Mars tijdens de Revolutie
De Revolutie begon met een feestelijke sfeer tijdens de Fête de la Fédération op 14 juli 1790, de ‘officiële verjaardag’ van het begin van de Revolutie (14 juli 1789). Het was misschien het enige moment waarop de menigte het gevoel had één lichaam te vormen, een natie ‘een en ondeelbaar’.

Voor 300.000 toeschouwers celebreerde Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord (toen nog bisschop) de ceremonie, omringd door een menigte priesters en een cohort soldaten. Lodewijk XVI van Frankrijk zwoer de grondwet te zullen handhaven en La Fayette las deze voor. De grondwet werd gezegend, besproken en verheerlijkt in naam van de natie. 100.000 federatieleden uit de provincies, van de 400.000 tot 600.000 aanwezige Parijzenaars, namen deel aan de Fête de la Fédération.

Het bloedbad op het Champ-de-Mars
Maar niet alles was feestelijk. Op 17 juli 1791 vond hier namelijk een bloedbad plaats, bekend als de ‘fusillade van het Champ-de-Mars’. Op 15 juli 1791 droegen de Cordeliers een petitie naar het altaar van het Vaderland. Een menigte had zich daar verzameld om deze te ondertekenen. De petitie eiste allereerst de intrekking van de decreten van 15 en 16 juli, die niet expliciet het einde van de monarchie vroegen. De Grondwetgevende Vergadering beval de menigte uiteen te drijven. De burgemeester van Parijs, Bailly, riep de krijgswet uit, waardoor de ordediensten na een waarschuwing het vuur mochten openen. Toen La Fayette tevergeefs probeerde de menigte uiteen te drijven, gaf Bailly het bevel om op het volk te schieten, met 50 doden en honderden gewonden tot gevolg. Een cavaleriecharge dreef uiteindelijk de menigte uiteen.

Na deze bloedige gebeurtenis koesterden de sans-culottes een diepe haat tegen Jean Sylvain Bailly, die overigens in het voordeel van Marie-Antoinette getuigde tijdens haar proces (14-16 oktober 1793). Hij betaalde hiervoor met zijn leven en werd op 12 november 1793 onder de guillotine gebracht.
De Cultus van de Rede en het Feest van het Opperwezen Tegenwoordig lijkt dit misschien vreemd, zelfs een collectieve waanzin. Op 20 prairial jaar II (8 juni 1794) organiseerde Jacques-Louis David – de beroemde schilder die later Napoleons portretten zou maken – op het Champ-de-Mars het Feest van het Opperwezen, bedoeld als vervanging van de katholieke god. David was destijds een actief revolutionair, vriend van Marat en Robespierre. Dit feest markeert het hoogtepunt van de Revolutie. Er werd een kunstmatige rots opgericht, met daarop een Vrijheidsboom – symbool van eenheid en collectieve steun aan de Revolutie – en een zuil met een standbeeld dat een fakkel omhoog hield. Het was pure waanzin. Maximilien de Robespierre leidde deze ceremonie, die begon in de Tuilerieën. Zijn val (onder de guillotine) volgde minder dan twee maanden later. Onder het Directoire van 26 oktober 1795 (4 brumaire jaar IV) tot 9 november 1799 (18 brumaire jaar VIII) Onder het Directoire (26 oktober 1795 – 9 november 1799) vonden op het Champ-de-Mars nog meer, als belachelijk ervaren, feesten plaats, zoals het Landbouwfeest op 14 juli en op 9 thermidor het Feest van 10 augustus, het Feest van de Ouderdom, enzovoort.

Op 30 december 1793 was het de beurt aan het ‘Overwinningsfeest’, ter ere van de inname van Toulon (door Napoleon Bonaparte, toen nog generaal).

De verjaardag van de stichting van de Republiek werd gevierd op 22 september 1796 met de eerste editie van de Olympiade van de Republiek, die in 1797 en 1798 zou worden herhaald – lang voor de huidige Olympische Spelen. Deze festiviteiten gingen gepaard met hardloop-, paarden- en wagenrennen, worstelwedstrijden en steekspelen, en tientallen orkesten lieten de burgers dansen.
Het park van het Champ-de-Mars aan het einde van de napoleontische periode Op 1 juni 1815 riep de Keizer op het Champ-de-Mars de Additionele Akte tot de Grondwet van het Keizerrijk uit tijdens een ceremonie bekend als het ‘Champ-de-Mai’. Napoleon inspecteerde hier zijn gehele Garde en zo’n 60.000 mannen van de Parijse Nationale Garde. Op 18 juni 1815 vond de slag bij Waterloo plaats ten zuiden van Brussel. Deze nederlaag dwong Napoleon I om op 22 juni 1815 voor de tweede keer af te treden.
Een slechte start voor het park van het Champ-de-Mars in de 19e eeuw In juni 1837 diende het Champ-de-Mars als decor voor een reconstructie van de inname van de citadel van Antwerpen in 1832, ter ere van het huwelijk van de hertog van Orléans (zoon van koning Lodewijk-Filips). Op 15 juni 1837 kwamen onder de druk van de menigte 24 mensen om het leven, doordat ze tegen de hekken werden gedrukt.

De Wereldtentoonstellingen

Vooral op het Champ-de-Mars vonden de Wereldtentoonstellingen van Parijs plaats in 1867, 1878, 1889, 1900 en 1937. Tijdens de Wereldtentoonstelling van 1889 – ter herdenking van de honderdste verjaardag van de Franse Revolutie – bouwde Gustave Eiffel de Eiffeltoren op de esplanade van het Champ-de-Mars. Tijdens de Wereldtentoonstelling van 1900 huisvestte de toren op het zuidelijke deel het Paleis van de Elektriciteit. De architecten Ferdinand Dutert en Charles Léon Stephen Sauvestre bouwden in dezelfde periode aan het uiteinde van het Champ-de-Mars, tegenover de École militaire, de Machinehal, een beroemd Parijse monument. Gelukkig werd deze in 1909 afgebroken om het zicht op het Champ-de-Mars vrij te maken.

De Champ-de-Mars heeft ook de wedstrijden schermen en sabel van de Olympische Zomerspelen van 1900 georganiseerd.
De Champ-de-Mars gebombardeerd!
Op 27 juni 1918, tijdens de Eerste Wereldoorlog, ontplofte een bom op de Champ-de-Mars, op de hoek van de avenue Silvestre-de-Sacy en de allée Adrienne-Lecouvreur, tijdens een Duitse luchtaanval.
Het park van de Champ-de-Mars vandaag: een heterogene ‘publiek’
De Champ-de-Mars is uitgegroeid tot een uitgestrekte openbare tuin, met in het midden gazons met paden. Het wordt het hele jaar door, vooral in het weekend, druk bezocht door zowel Parijzenaars als bezoekers.

Het is vooral populair in bepaalde periodes van het jaar:

op zomeravonden bedekken de gazons van de centrale paden zich met picknickers;
op zonnige namiddagen in het mooie seizoen komen de bewoners van de wijk er na het werk zonnen;
doordeweeks, buiten de schoolvakanties, tussen 16 en 18 uur, komen ouders en oppassen uit de 15e en 7e arrondissementen er met de kinderen spelen na school;
tijdens de belangrijkste toeristische periodes (vakanties, feestdagen, lente, zomer) wordt de Champ-de-Mars overspoeld door toeristen, onder meer dankzij de makkelijke toegang en het adembenemende uitzicht op de Eiffeltoren;
elk jaar, tijdens het laatste weekend van september, wordt in het kader van de Fête du Sport en famille de Famillathlon georganiseerd.
elke 14 juli, op de nationale feestdag, bij de vuurwerkshows die vanaf de Eiffeltoren worden afgestoken.
op dagen waarop bepaalde evenementen plaatsvinden, waaronder muziekuitvoeringen.

Ook kinderen komen hier aan hun trekken: ponyritjes, poppentheater of speeltuinen.

De Champ-de-Mars vandaag: een plek om te wandelen, te amuseren en te ontspannen
Grote feestelijke evenementen in het park van de Champ-de-Mars
Elk jaar, op de avond van 14 juli (nationale feestdag), komen duizenden mensen kijken naar het grote vuurwerk om 23 uur. Sinds 2013 wordt dit voorafgegaan door een groot klassiek muziekconcert, met medewerking van het koor van Radio France, uitgezonden op France 2.

Het is ook de locatie voor talrijke voorstellingen en feestelijke animaties zoals concerten en tentoonstellingen. De meest opvallende zijn:

Op 14 juli 1995 viert Jean-Michel Jarre het vijftigjarig bestaan van de UNESCO en trekt 1,5 miljoen toeschouwers, met muzikanten en instrumenten uit verschillende culturen.
Op 10 juni 2000 geeft zanger Johnny Hallyday een concert aan de voet van de Eiffeltoren voor meer dan 600.000 mensen en 10 miljoen tv-kijkers.
Op 14 juli 2007 vindt het Fraternité-concert plaats, geopend door president Nicolas Sarkozy, met meer dan 600.000 aanwezigen.
Twee jaar later, op 14 juli 2009, kijkt 1 miljoen mensen naar een nieuw concert van Johnny Hallyday, gevolgd door vuurwerk ter ere van de 120e verjaardag van de Eiffeltoren.
Op 14 juli 2011 geeft SOS Racisme een concert voor meer dan 1 miljoen toeschouwers.

De Champ-de-Mars in dienst van het Grand Palais
Begin jaren 2020 onderging het Grand Palais vier jaar lang renovatiewerken. Er werd daarom een tijdelijke constructie opgericht in het zuidoosten van de Champ-de-Mars, een ‘Grand Palais éphémère’, ontworpen door Jean-Michel Wilmotte en beheerd door GL Events, ingehuldigd begin 2021. Hier zullen verschillende evenementen plaatsvinden, waaronder sommige wedstrijden van de Olympische Zomerspelen van 2024.

Monumenten en standbeelden op de Champ-de-Mars
Tijdens uw wandelingen over de Champ-de-Mars zult u ook monumenten en standbeelden tegenkomen:

Borstbeeld van Gustave Eiffel door Antoine Bourdelle (1927),
Borstbeeld van Lucien Guitry door Paul Röthlisberger (1931),
Borstbeeld van generaal Gustave Ferrié door Sicard (1933),
Ruiterstandbeeld van maarschalk Joffre door Maxime Real del Sarte (1939),
Monument voor de Rechten van de Mens door Ivan Theimer (1989),
Muur voor de Vrede (2000);

Afmetingen van het park Champ-de-Mars
Tussen de avenue Gustave-Eiffel, die het park scheidt van de Eiffeltoren in het noordwesten, en de avenue de La Motte-Picquet die het park in het zuidoosten begrensd, strekt het Champ-de-Mars zich uit over 780 meter in lengte. In breedte meet het 220 meter tussen de laan Thomy-Thierry in het zuidwesten en de laan Adrienne-Lecouvreur in het noordoosten. Hardlopers leggen hiermee 2 km per ronde af.