Arc de Triomphe du Carrousel, bekroond met de Quadriga van Venetië

De Triomfboog van de Carrousel, aan de rand van de Tuilerietuin, is een monument dat op 15 augustus 1808 werd ingehuldigd door Napoleon I. Hij staat op de Place du Carrousel, in de Carrouseltuin, net ten westen van het Louvre, op de esplanade voor de vleugel van het Tuilerieënpaleis (sinds de brand aangestoken door de Communards in 1871 verwoest).

Hij eert de overwinning van de Grande Armée en Napoleon I bij Austerlitz in 1805.
De bouw van de Triomfboog van de Carrousel
De Place du Carrousel, waar de boog staat, dankt zijn naam aan het Grand Carrousel, een militaire paardenshow die op deze plek door Lodewijk XIV op 5 en 6 juni 1662 werd georganiseerd ter gelegenheid van de geboorte van zijn zoon, Lodewijk van Frankrijk.

Het monument werd tussen 1806 en 1810 opgericht, tegenover het Tuilerieënpaleis, waarvan het de ere-ingang vormde. Een hek scheidde toen de paleishof van de Place du Carrousel.

De Triomfboog van de Carrousel, een tetrapylon, is een drievierdemaat van de Boog van Constantijn (313-315 n.Chr.) in Rome, die op zijn beurt geïnspireerd was op de bogen van Septimius Severus (Lucius Septimius Severus Pertinax) (14 april 146 – 4 februari 211), Romeinse keizer van 193 tot 211. Met hem begint de dynastie van de Severen en de opkomst van provinciale heersers van niet-Romeinse afkomst. Met andere woorden: een hele illustere lijn!
De Triomfboog van de Carrousel na de brand van het Tuilerieënpaleis
Na de brand van het Tuilerieënpaleis in 1871 en de definitieve verwoesting in 1883, bevindt het monument zich in het midden van de grote esplanade gevormd door de Carrouseltuin en de gelijknamige plek.

De Triomfboog van de Carrousel is 14,60 meter hoog en de basis is een rechthoek van 19,60 meter bij 6,65 meter. Hij wordt bekroond door een imposante marmeren fries (groene Campan-marmer), gebeeldhouwd en gegraveerd, waarvan de bas-reliëfs de gebeurtenissen van de napoleontische campagne van 1805 illustreren. Hij wordt gekroond door de "Quadriga van de Triomfboog van de Carrousel" (vier paarden in het midden), gespannen voor een wagen en omringd door twee vergulde loden beelden die de Vrede en de Overwinning voorstellen. De vier zijden van de Boog van de Carrousel zijn versierd met beelden en bas-reliëfs die de geschiedenis van die tijd oproepen.
De evolutie van de decoratie van de Triomfboog van de Carrousel door de jaren heen
De quadriga van de Triomfboog van de Carrousel
De oorspronkelijke "Bronzen paarden" arriveerden in 1798 in Parijs in de bagagetrein van Napoleon Bonaparte, toen generaal van het Italiaanse leger. Het betrof de paarden van Sint-Marcus, een beeldhouwwerk dat de top van de hoofdingang van de Basiliek van Sint-Marcus in Venetië sierde, meegenomen uit de plundering van Constantinopel door de Venetianen. Na de eerste Italiaanse veldtocht van generaal Bonaparte werd het originele beeldhouwwerk in 1798 als "oorlogsbuit" uit Venetië naar Parijs gebracht. Eerst opgeslagen (vergeten?) in de Invalides, werd het later geplaatst op vier pilaren van het hek rond de Tuileriënhoven. Ten slotte, in 1808, werd het aangevuld met een wagen die oorspronkelijk niet bestond en bekroonde het de Triomfboog van de Carrousel.

De geschiedenis van de quadriga stopt daar niet. Na Napoleons nederlaag bij Waterloo in 1815 werd de oorspronkelijke quadriga van de Venetianen (die ze uit Constantinopel hadden gestolen) teruggegeven aan de Oostenrijkers, die hem aan Venetië teruggaven. Vandaag prijkt hij nog steeds boven de hoofdingang van de Basiliek van Sint-Marcus in Venetië. Een lange odyssee, kortom!

Dit betekent dat wat men vandaag boven de triomfboog van Carrousel ziet, een kopie is. In 1828, tijdens de Tweede Restauratie, liet de beeldhouwer François Joseph Bosio een replica vervaardigen. Een allegorie van de Restauratie, met een scepter met het portret van Lodewijk XVIII, werd op de wagen geplaatst, en de twee beroemde beelden keerden terug naar hun oorspronkelijke locatie.
De overige versieringen van de triomfboog van Carrousel vandaag
De 6 originele bas-reliëfs (hulde aan de legers van Napoleon) werden in 1823 vervangen door gipsafgietsels die enkele episodes uit de campagne van de hertog van Angoulême (zoon van de regerende koning Lodewijk XVIII) in Spanje in 1823 afbeelden. Tussen 1828 en 1831 kreeg de triomfboog een nieuwe sculptuur op de top, geïnspireerd op de eerste.

De gipswerken raakten beschadigd tijdens de opstand van 1830 en werden vervangen door kopieën van de originelen, ter ere van Napoleon I.

De zuilen dragen op de hoogte van de attiek marmeren beelden van soldaten uit het keizerlijke leger in groot tenue: op de oostzijde (zijde Cour Napoléon), een kurassier van Auguste Taunay, een dragoon van Charles-Louis Corbet, een huzaren van Jean-Joseph Foucou en een karabinier van Joseph Chinard; op de westzijde (zijde Tuilerietuin), een grenadier van Robert-Guillaume Dardel, een linie-karabinier van Antoine Mouton, een kanonnier van Charles-Antoine Bridan en een genist van Auguste Dumont.

Elke zijde is versierd met de originele bas-reliëfs, die na de beschadiging van die uit 1823 werden vervangen:

Noordzijde: een bas-reliëf van Louis Pierre Deseine: De intocht in Wenen.
Zuidzijde: een bas-reliëf van Jacques-Philippe Le Sueur: De Vrede van Presburg.
Tussen de twee linkerzuilen: een bas-reliëf van Pierre Cartellier: De overgave van Ulm; tussen de twee rechterzuilen: een bas-reliëf van Jean-Joseph Espercieux: De Slag bij Austerlitz.
Westzijde (zijde Tuileries), tussen de twee linkerzuilen: een bas-reliëf van Clodion: De intocht van het Franse leger in München; tussen de twee rechterzuilen: een bas-reliëf van Claude Ramey: De ontmoeting van Tilsit.

De allegorieën en de Roem
De attiek wordt bekroond door een dubbele sokkel, waarop oorspronkelijk twee allegorieën zouden komen: de Geschiedenis en het Overwinnende Frankrijk van Antoine-François Gérard. Uiteindelijk werden ze aan weerszijden van de triomfboog geplaatst om plaats te maken voor de extra wagen met de “vier paarden van Constantinopel”.
De frontons van de triomfboog van Carrousel
De frontons dragen de volgende inscripties:

Oostzijde:
Het Franse leger, in Boulogne aan boord gegaan, bedreigt Engeland
Een derde coalitie vormt zich op het continent
De Fransen vliegen van de oceaan naar de Donau
Beieren is bevrijd, het Oostenrijkse leger is gevangen in Ulm
Napoleon treedt binnen in Wenen, hij triomfeert in Austerlitz
Binnen honderd dagen is de coalitie ontbonden

Zuidzijde:
Eer aan het Grote Leger
Overwinnaar in Austerlitz
In Moravië
Op 2 december 1805, verjaardag
Van Napoleons kroning

Westzijde:
Op het geroep van de overwinnaar van Austerlitz
Het Duitse Rijk stort in
De Rijnbond wordt ingesteld
De koninkrijken Beieren en Württemberg worden gecreëerd
Venetië wordt verenigd met de IJzeren Kroon
Heel Italië onderwerpt zich aan de wetten van zijn bevrijder

Noordzijde:
Meester van de staten van zijn vijand
Napoleon geeft ze hem terug
Hij tekent de vrede op 27 december 1805
In de hoofdstad van Hongarije
bezet door zijn overwinnaarsleger

Anecdote
Het napoleontische monument dreigde verdubbeld te worden door de “Triomf van Caracalla”, opgericht in Djemila, Algerije. In 1839 overwoog de hertog van Orléans dit Algerijnse monument te demonteren om het tussen de Tuilerieën en de Place de la Concorde te herbouwen. Dit plan mislukte en de triomfboog staat nog steeds in Djemila.

De boog dient ook als zonnewijzer en als referentiepunt voor hoogtemetingen (het is een gietijzeren merkteken dat vastgezet is in een stabiele, duurzame verticale ondergrond, zoals een muur, rots of brug. De hoogte van de top dient als referentie om de hoogtes van de omgeving te bepalen).