Plein Charles-de-Gaulle met zijn ster gevormd door 12 convergerende avenues
Het Square Charles-de-Gaulle, ook wel Place de l'Étoile genoemd, is een rotonde in Parijs die over de 8e, 16e en 17e arrondissementen loopt.
Waarom eerst « Place de l'Étoile » en later « Square Charles-de-Gaulle » (Place Charles-de-Gaulle)?
Door het decreet van 13 november 1970 kreeg de Place de l'Étoile officieel de nieuwe naam « Place Charles-de-Gaulle ». Dit decreet volgde op het overlijden van Charles de Gaulle op 9 november in zijn retraite in Colombey-les-Deux-Églises.
Twaalf avenues komen hier samen en vormen een twaalfpuntige ster verdeeld over zes assen:
Avenue Mac-Mahon en, diametraal tegenover, Avenue d'Iéna;
As Avenue de Wagram en Avenue Kléber;
As Avenue Hoche en Avenue Victor-Hugo;
As Avenue de Friedland en Avenue Foch;
As Avenue des Champs-Élysées en Avenue de la Grande-Armée: dit is de historische as van Parijs;
As Avenue Marceau en Avenue Carnot.
De namen van de avenues die uitgaan van het Square Charles-de-Gaulle
Hun namen verwijzen naar de napoleontische tijd. Het Square Charles-de-Gaulle zelf is wereldberoemd om zijn indrukwekkende Arc de Triomphe (voltooid in 1836), waarvan het panoramische uitzicht vanaf het terras adembenemend is. Het is ook het vertrekpunt voor een aangename wandeling over de iconische Champs-Élysées (zie onze wandelingen vanaf de Arc de Triomphe).
De Place de l'Étoile (evenals de Arc de Triomphe) is verdeeld als een taart over de 8e, 16e en 17e arrondissement van Parijs:
8e: sector begrensd door de Avenue de Wagram en de Avenue Marceau;
16e: sector begrensd door de Avenue Marceau en de Avenue de la Grande-Armée;
17e: sector begrensd door de Avenue de la Grande-Armée en de Avenue de Wagram.
Het Square Charles-de-Gaulle wordt ook omringd door twee straten die een cirkel vormen: de rue de Presbourg en de rue de Tilsitt. Deze straten herdenken twee diplomatieke successen van Napoleon en dragen deze namen sinds 1864.
Een ondergrondse doorgang, de Passage du Souvenir, is uitsluitend voor voetgangers en verbindt het centrale plein waar de Arc de Triomphe en het Graf van de Onbekende Soldaat zich bevinden met de trottoirs via twee toegangen: één aan de Avenue des Champs-Élysées en één aan de Avenue de la Grande-Armée.
Afmetingen van het Square Charles-de-Gaulle
De plaats heeft een diameter van 241 meter, wat een oppervlakte van ongeveer 4,55 hectare oplevert.
Dit is het op één na grootste plein van Parijs, na de Place de la Concorde met zijn Obélisque de Louxor, en beslaat het 8,64 hectare.
Bouw en geschiedenis
Dit plein werd rond 1670 aangelegd en bevond zich op de top van de voormalige getuigenheuvel van het noordelijke deel van de heuvel van Chaillot. De heuvel van 5 meter hoog, voorgesteld door de koninklijke bouwinspecteur Ange Gabriel, werd gebouwd « om een gelijkmatige helling te creëren van het Place Louis XV (het huidige Place de la Concorde) tot de brug van Neuilly ». Deze omvangrijke werken werden tussen 1768 en 1774 uitgevoerd onder leiding van Jean-Rodolphe Perronet, waarbij alle « arme invalide Parijzenaars » werden ingezet.
De Barrière de Neuilly en de octrooipost op de top van de Champs-Élysées
Eind 18e eeuw was het een landelijk kruispunt aan de rand van Parijs. Twee identieke paviljoens vormden de « Barrière de Neuilly » of de « Barrière des Champs-Élysées » of ook wel de « Barrière de l'Étoile » (op de kruising met de straten Tilsitt en Presbourg) om het octrooi (de invoerrechten op goederen in Parijs) te innen. Ze werden in 1860 afgebroken. De gebouwen lagen op de plek waar de Avenue de Neuilly (het huidige Avenue de la Grande-Armée) aansloot.
Rond 1800 bevond zich op deze plek een ruimte met nauwelijks bebouwing. In die tijd beperkte de ster van het begin van de 18e eeuw zich tot de kruising van de as van de avenue des Champs-Élysées-Avenue de Neuilly (de Grande-Armée) met de buitenboulevards van de octroimuur. Dit komt tegenwoordig overeen met, in het zuiden, het tracé van de straten La Pérouse en Dumont d’Urville, die zich verder uitstrekken langs de as van de huidige avenue Kléber, tot aan de locatie van het huidige Place du Trocadéro.
De bouw van de Arc de Triomphe en de hippodroom
De bouw van een triomfboog in het midden van het plein, die in 1806 op bevel van Napoleon I werd ondernomen, werd in 1836 voltooid onder het bewind van Lodewijk-Filips I.
Gedurende tien jaar, van 1845 tot 1855, was de Place de l’Étoile de locatie van een beroemd en immens openluchttheater: de hippodroom. Bezoekers van de Arc de Triomphe die de trappen beklimmen, hebben uitzicht op de voormalige hippodroom.
Daarnaast werden er luchtballonvaarten georganiseerd, zoals die van 24 september 1852, waarbij de luchtballon van Giffard opsteeg – een gebeurtenis die een belangrijke rol speelde in de geschiedenis van de luchtvaart.
De renbaan werd afgebroken om het noordelijke deel van de rechte Avenue Kléber aan te leggen, die uitkwam op de oude boulevard ter hoogte van de Rue Copernic.
De herenhuizen rondom het Place Charles-de-Gaulle
In 1854 droeg Napoleon III Hittorff, die net de Place de la Concorde en de Champs-Élysées had ingericht, op de place te transformeren volgens de ideeën van Haussmann. Aan de vijf bestaande stervormige paden in het midden van de gazons werden zeven nieuwe stralen toegevoegd, zonder winkels maar met twaalf herenhuizen met tuinen aan de kant van de place en ingangen vanaf de aangrenzende straten.
Deze huizen werden gebouwd op de ruimte rond de Arc de Triomphe en deels op een ambulatoire van Chaillot. Ze moesten voldoen aan strikte architectonische kenmerken. De tuinen van deze huizen zijn voorzien van identieke zuilengangen die naar de place toe gericht zijn. « Gelegen tussen de binnenplaats en de tuin, hebben deze huizen twee vleugels die de binnenplaats omkaderen, die openstaat naar de in die tijd aangelegde circulaire straat (Rue de Tilsitt en Rue de Presbourg). De Parijzenaars noemden ze de ‘hôtels des Maréchaux’ naar de omringende avenues. »
Historische data verbonden aan de Place Charles-de-Gaulle
De Nationale Vergadering schafte per 1 mei 1792 (tijdens de Revolutie van 1789) de toegangsprijzen af, en bood de Parijzenaars naar aanleiding daarvan een groot feest dat zich vooral concentreerde bij de barrière van de Champs-Élysées en meerdere dagen duurde.
Op 25 juni 1792, rond 21 uur, keerde de koninklijke familie (Lodewijk XVI) terug naar Parijs via de barrière van de Étoile, na haar vlucht naar Varennes waar ze op 21 juni was gearresteerd. Varennes-en-Argonne ligt in Lotharingen, ongeveer 200 km ten noordoosten van Parijs. De koninklijke koets, omringd door twee rijen Nationale Gardisten en een zwijgende menigte, reed vervolgens de avenue des Champs-Élysées af in de richting van het Tuilerieënpaleis.
Op 2 april 1810, de dag na het burgerlijk huwelijk van Napoleon Bonaparte en zijn tweede echtgenote Marie-Louise in het kasteel van Saint-Cloud, trok de stoet onder de Triomfboog door. Deze was op weg naar de Tuilerieën, waar het religieuze huwelijk zou worden voltrokken. De Triomfboog was toen echter nog in aanbouw: hij was bedekt met een nepmonument waarvan het skelet verborgen zat achter een doek, en de barrièregebouwen waren prachtig versierd.
Op 29 juli 1836 werd de Triomfboog, waarvan de bouw in 1806 was begonnen, plechtig ingehuldigd door koning Lodewijk-Filips.
De terugkeer van Napoleons as op 15 december 1840 was een plechtig evenement. De rouwstoet arriveerde vanaf de kade van Courbevoie, waar de boot met de resten van de Keizer aan wal was gekomen.
Op 11 november 1920 werd het graf van de Onbekende Soldaat geïnstalleerd. (Artikel Arc de Triomphe.)
Op 11 november 1940 demonstreerden studenten, waaronder Pierre Hervé, tegen de Duitse bezetter.
In de context van de gebeurtenissen van Mei 68 trok op 30 mei een grote manifestatie ter steun aan de regering, met bijna een miljoen deelnemers, de Champs-Élysées op om te eindigen op de place de l’Étoile. Alle gaullistische leiders namen hieraan deel.
Bij decreet van 13 november 1970 kreeg de place de l’Étoile officieel een nieuwe naam: « place Charles-de-Gaulle ». Deze beslissing volgde op het overlijden van Charles de Gaulle, dat plaatsvond op 9 november in zijn retraite in Colombey-les-Deux-Églises.
Sluit dit artikel aan op de wandelingen die vertrekken vanaf de Arc de Triomphe / Place de l’Étoile